Vashıngtondaǵy kezdesýler joǵary deńgeıde ótti. Álemniń beldi, belgili aqparat quraldary da ol týraly jarysa jazýda. Mańyzdy kezdesýlerdiń ózekti tusy – Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi tabandy ustanymy men baıypty qyzmetin joǵary baǵalaý boldy. Bul is júzinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jahandyq beıbitshilikti saqtaý maqsatyndaǵy jeke bastamalary men osy baǵyttaǵy qajyrly qyzmetine, álemdik deńgeıdegi qaıratkerlik bolmysyna berilgen baǵa dep paıymdaımyz.
Kezdesýde Elbasy Qazaqstan táýelsizdik alǵan tusta ıadrolyq arsenaldan bas tartyp, Semeıdegi synaq alańyn japqanyn eske saldy. «Iаdrolyq qarýy bar elderge bizden úlgi alýǵa shaqyrýǵa tolyq moraldyq quqyǵymyz bar. Mundaı áńgimeni Iranmen júrgizdik, qazir Soltústik Koreıamen kelissóz júrgizýdemiz» dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Aq úı basshysy da Qazaqstannyń Koreıa túbegindegi ıadrolyq qarýǵa qatysty máselede senimdi áripteske aınalǵanyn basa aıtyp, aradaǵy strategııalyq áriptestiktiń Qazaq eliniń BUU Qaýipsizdik keńesine tóraǵalyǵymen birge nyǵaıa túskenine rızashylyq bildirdi.
Eki el Prezıdentteriniń «Qazaqstan jáne AQSh: HHI ǵasyrdaǵy keńeıtilgen strategııalyq áriptestik» dep atalatyn birlesken málimdemesinde de D.Tramp BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldarǵa saılanǵan múshesi retindegi Qazaqstannyń jahandyq kóshbasshylyǵyn atap ótti.
Ol 1992 jyly ıadrolyq arsenalynan óz erkimen bas tartqannan bastap, taratpaý isine kúsh salyp kele jatqan halyqaralyq kóshbasshy retindegi Qazaqstannyń murasyn jáne ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi qazirgi mindettemelerin kúsheıtýin, sondaı-aq hımııalyq qarýdyń taratylýy men qoldanylýyna jol bermeý sharalaryn kúsheıtýdi jýyrda qoldaǵanyn joǵary baǵalady. Eki Prezıdent Soltústik Koreıanyń ıadrolyq jáne zymyrandyq baǵdarlamalaryn qosa alǵanda, jappaı qyryp-joıatyn qarýdyń zańsyz taralýyn aıyptap, ıadrolyq baıytý tehnologııalarynyń taralý qaýpin azaıtýǵa baǵyttalǵan MAGATE-niń tómen baıytylǵan ýran bankiniń taıaýda Qazaqstanda ashylýyn quptady.
Bul – Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý isindegi kóshbasshylyq bastamalaryna el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń beıbitshilik jolynda eshqashan buljymaǵan berik ustanymy men jahandyq deńgeıdegi jetistikterine berilgen joǵary baǵa!
Elbasynyń osy saparyn bedeldi basylymdar da joǵary baǵalap jatyr. Mysaly, The Hill basylymynda jarııalaǵan maqalasynda jýrnalıst Devıd Merkel «Prezıdent Nazarbaevtyń Vashıngtonǵa sapary jáne BUU QK otyrysyna tóraǵalyq etýi bul eldiń táýelsizdik alǵaly beri qysqa ýaqyt ishinde qanshalyqty bıikke kóterilgenin kórsetedi. Tramp ákimshiligi aldyńǵy memleket basshylary ańǵarmaǵan múmkindikti paıdalanyp, Astanamen tyǵyz qarym-qatynas ornatýda» dep atap kórsetti.
Elbasy Vashıngtondaǵy resmı sapary aıaqtalǵan soń, búgin Nıý-Iorkke kelip, Birikken Ulttar Uıymynyń bedeldi minberinen baıandama jasaıdy. Nıý-Iorkte Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen «Jappaı qyryp-joıatyn qarýdy taratpaý: senim sharalary» taqyrybynda joǵary deńgeıdegi pikirtalas uıymdastyrylady. Brıfıngte Memleket basshysy sóz sóıleıdi.
Elbasynyń xalyqaralyq qaýymdastyqqa «Álem. XXI ǵasyr» manıfesinde BUU-nyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı ıadrolyq qarýdan azat álem qurý týraly úndeý tastaǵany belgili. Sondyqtan bul másele ‒ elimizdiń Qaýipsizdik Keńesindegi jumysynyń negizgi basymdyqtarynyń biri bolmaq. Osy oraıda senim sharasynyń mańyzy zor ekenin atap ótken jón. Iаdrolyq qarýǵa zańdy jáne zańsyz ıe bolǵan taraptar ózderine qoıylǵan mindettemelerdi qatań ustansa, qaýipsizdikti kúsheıtýge, ózara senim ornatýǵa eleýli úles qosatyny anyq.
Budan buryn, 2015 jylǵy jeltoqsanda BUU Bas Assambleıasy Iаdrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý týraly jalpyǵa birdeı deklarasııa qabyldaǵany málim. Sonyń jalǵasy ispetti byltyr Iаdrolyq qarýǵa tyıym salý sharty maquldandy. Sarapshylar bul halyqaralyq kelisimge qol jetkizýge Qazaqstan tarapynyń sińirgen eńbegi zor ekenin aıtýda. Elimiz qujattyń ázirlenýine belsendi túrde qatysyp, BUU deklarasııasyn árdaıym qoldap otyrdy. Qazaqstan atalǵan shartqa Elbasynyń Nıý-Iork qalasyna sapary kezinde qol qoıýǵa nıetti.
Biz Nıý-Iorkta kezdesip, suxbattasqan Parıjdegi Saıası zertteýler ortalyǵynyń sarapshysy, professor Shaxbaný Tadjbaxsh osyndaı pikirde. Onyń aıtýynsha, Qazaqstannyń tóraǵalyǵy bedeldi uıymǵa jańa kózqaras ákeldi, tyń serpin berdi. Tóraǵalyqta ShYU men IYU-daǵy bedelin, Eýrazııadaǵy bitimgerligi men Batyspen baıypty baılanystaryn sheber úılestire bilgen Qazaqstan jahandyq qaýipsizdikke zor úles qosyp otyr.
Jalpy, ıadrolyq qarýdy taratpaý negizinen BUU Bas Assambleıasynyń máselesi, bul taqyryp BUU Qaýipsizdik keńesinde alǵash ret talqylanady. Sondyqtan Qazaqstan BUU Qaýipsizdik keńesiniń tóraǵasy retinde uıymnyń jańa kún tártibin belgilep otyr.
Elimizdiń jahandyq deńgeıdegi baıypty bastamasyna sáttilik tileımiz!
Darhan QYDYRÁLI,
«Egemen Qazaqstan» – «Nıý-Iorkten»
