Bul Kisiniń «shyǵarmashylyǵymen» buryn da tanystyǵym bar edi – mynaýsy tipti soraqy eken. О́zimdi qazaq ádebıetiniń týǵanyna tartpas týra bıi sezinip, jalyndaǵan jas jigermen kúni erteń kirpishteı kitap bolýdan dámesi bar taýdaı qoljazbany talqandaýǵa kirisip kep jibereıin. Qoljazba shytyrlaǵan jap-jańa, appaq qaǵazǵa tap-taza etip basylǵan. Qabyn aıtsańshy, qabyn! Kishigirim shabadandaı qyp-qyzyl qatyrma qorap... Men baspada kezek kútip jatqan kózi tiri klassıkter men áýlıelerdiń qoljazbalaryn da kórdim – aýzyn báteńkeniń baýy sııaqty etip baılaǵan kádimgi qaǵaz papkiler... Mundaı ádemi, mundaı qalyń, joıqyn qorap eshkimde joq. Biraq qandaı qorap bolsa da, meniń júregimdi shaılyqtyra almaq emes. Men qandaı qorapty da talqandaımyn!
Meniń bul buzyq nıetimdi qalaı sezip qoıǵanyn bilmeımin – qoljazbany jáýkemdep bolyp qalǵan kúnderdiń birinde redaktorlar otyratyn bólmeniń esigi shalqasynan ashylyp, О́zi de kirip keldi. Bet beınesin sýretten kórgenim bar (Biraq qashandaǵydaı umytyp qalǵam). Kirip kelgen kezde – tanydym. (Sýretteıin desem, túrin taǵy umytyp otyrmyn). Kúıli-qońdy kisi eken. Ústinde – sol kezdiń «krýtoılary» ǵana kıip júrgen ádemi qyzylkúreń teri ton. Basynda – áldebir ekzotıkalyq ańnyń terisinen tigilgen, baǵasy, sirá, adamnyń quny turatyn surapyl tymaq. Qolynda – biz áli eshkimniń qolynan kóre qoımaǵan bir soıqan kúreń portfel... Tútigip ketken.
– Osynda... Pálenshe degen bireý bar ma?! – dep, amandyq-saýlyq suraspastan, dúrse qoıa berdi.
Bólim meńgerýshisi abdyrańqyrap qalyp, maǵan qaraǵan.
– Barmyz... Sondaı bireý...
– A-a... Siz-z be edińiz?.. – dedi. Bul Kisi maǵan jep jibere jazdaı, ári tańyrqap qarap. – О́zińiz... ózińiz jap-jas adam ekensiz... Qalaı uıalmaısyz, a?
ádebıetke sińgen bir túıir eńbegińiz joq... Aty-jónińizdi eshkim bilmeıdi... – dep, bastyrmalatyp kele jatyr edi:
– Áli biletin bolasyz... – dedim syzdaýsyp. – Myna jaramsyz dúnıeńizdi ózińizge qaıtaryp beremin... Sol meniń ádebıetke sińirgen alǵashqy úlken eńbegim bolady (Pa, shirkin, qandaı pafos?!)
Bul Kisi jyndanyp kete jazdady. Umytpasam, kózi qantalady.
– Qalaı aýzyń barady, a... jaramaıdy deýge! Qandaı qaqyń bar, a? Men áldeneshe roman jazǵan adammyn... Al sen kimsiń? Jerden jik shyqty, eki qulaǵy tik shyqty... Qandaı qulaqty da burap julyp alatyn jaǵdaıymyz bar, esińe salyp qoıaıyn... Biz, mine elýge keldik... bizdi dúıim jurt biledi... – dep qatty-qatty jekirdi. Entigip toqtady.
– «Biz nadan bop ósirdik, Iektegi saqaldy» deısiz ǵoı?... – dedi, tilseń, betinen qan shyqpaıtyn bezbúırek nıgılıst, maksımalıst jas redaktoryńyz miz baqpaı.
– Ne... Ne-e deısi-iń?!. Sen, osy maǵan ne dediń?
– Mádenıetti kisiler aldymen jurtpen amandasady dedik... О́lmesek, elýge biz de kelermiz dedik... Al kitabyńyz báribir shyqpaıdy... (Netken keýde, netken kókirek, netken tazalyq, netken ádepsizdik – «Qudaı-aý, qaıda sol jyldar?!.»)
Bul Kisi sharasy bitkendeı, sileıip turdy-turdy da, sylq etip bos oryndyqtardyń birine otyra ketti.
– Mynalaryńyz sumdyq eken... – dedi sosyn, bólim meńgerýshisine qarap, arasha tilegendeı.
Qyby qanyp otyrǵan meńgerýshi estimegen sııaqty tuqıyp, aldyndaǵy qoljazbadan basyn kóterer emes...
Tursynjan ShAPAI,
ádebıet synshysy
«Bul Kisi (Ǵasyr haltýrshıgi taqyrybyna)» maqalasynan úzindi
