Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady. Tómende Mańǵystaý oblysyndaǵy Aqshuqyr aýylynan fotoreportaj berilip otyr.
ADYMY ARShYNDY AQShUQYR
Kári Kaspıı mańaıy rızyq taýyp, nesibesin alyp júrgenderden qaı kezde de kende bolǵan emes. Degenmen, táýelsizdiktiń tańy atqannan keıin elimizde júrgizilgen damýdyń alǵysharttary teńizdi jaǵalaı ornalasqan aýyldardy erekshe qulpyrtty desek artyq aıtqandyq emes. Sonyń biri – Aqshuqyr aýyly. Aýyl kókjıegi jyl saıyn keregesin keńge jaıyp keledi. Tarıhı derekterge súıensek, aýyldyń irgetasy 1870 jyly qalanypty. Bir kezderi Túrikmen bolysynyń ortalyǵy bolǵan Aqshuqyr bul kúnderi teńiz qaırańyn ıgerýdi qolǵa alǵan keleshegi kemel Túpqaraǵan aýdanynyń quramyna kiretin aýyldyq okrýgtiń ortalyǵy. Aýyldyń toǵyz joldyń torabynda tolqyp jatqan teńizdiń jaǵasynda ornalasýy qonysqa da, túrli sharýashylyqpen aınalysýǵa da qolaıly bolyp otyr. Sonyń dálelindeı, sońǵy bes jylda aýyl turǵyndarynyń sany eki esege ósip, toǵyz myńǵa taıapty. Sáıkesinshe olarǵa qyzmet kórsetetin áleýmettik nysandar sany da óse túsip, qyzmet kórsetý túrleri de kóbeıgen. Aýyl ákimi Málik Izturdyń aıtýynsha, «Aýyz sý» baǵdarlamasy boıynsha turǵyndardyń kókónis ósirip, jeke kásipkerlikterin damytýy úshin segiz uńǵy qazylyp, odan shyǵarylǵan sýlardy jınaqtaıtyn 300 tonnalyq eki sý qoımasy salynýda. Sondaı-aq Italııadan sý tushytý qondyrǵysyn ákelý jumystary qolǵa alynypty. Bul da turǵyndar úshin jasalýdaǵy ıgi sharalardyń biri. Aqshuqyr aýyly «Jas mamandar – aýylǵa» atty ıgi bastamany qyzý qoldaǵandyǵymen de erekshelenedi. Qyzý qoldaıdy deıtin sebebimiz, aýylda jas mamandarǵa jaǵdaı jasaý úshin jyl saıyn 4 páterli eki-úsh úı salynyp otyrady. Sondaı úılerden páter alǵandardyń biri M.Ábdihalyqov atyndaǵy orta mekteptiń muǵalimi G. Sársenbaeva olardyń qala úılerinen bir kemdigi joq ekendigin rızashylyqpen áńgimeleıdi. Aýyldan jer telimin alyp, jeke úı salýshylar sany júzdep sanalady. О́tken bes jyl ishinde 1500-deı turǵyn úı salynypty. Teńizdi jaǵalaı qonystanýshylar sanynyń tez ósýine oraı jaqynda aýyl quramyndaǵy Saıyn eldi mekeninde taǵy bir aýyldyq okrýg óz aldyna enshi alǵan edi. Halyqtyń jıi qonystanyp, turaqtanýyna osyndaǵy A.Nábıev basqaratyn «Jaılaý» seriktestigi de ıgi yqpal etýde. Seriktestik turǵyndarǵa jumys berýmen qatar jeke sharýa qojalyqtaryna túrli kómek jasap, mújálsiz otbasylaryna qaıyrymdylyq kómek kórsetedi. Eldi meken turǵyndary sýmen, tabıǵı gazben, elektr qýaty, baılanyspen túgeldeı qamtylyp, ınternet jelisine qosylǵan. Aýylda eki mektep, eńseli mádenıet úıi, dárigerlik ambýlatorııa, 30-ǵa tarta saýda núkteleri, meıramhana, tigin sehtary, jıhazdar jasaıtyn sheberhanalar, sport zaldary bar. Shaǵyn nesıe alyp, óz jer telimderinde jeke kásipkerlikti damytyp, turǵyndarǵa qyzmet kórsetýshiler sany da kóbeıe túskendigin aıtyp óttik. Solardyń biri – «Álı» sheberhanasy. Halyqtyń suranysy boıynsha tapsyryspen jumys isteıtin olardyń qoldarynan shyqqan ulttyq kıimder men ulttyq buıymdar úlken suranysqa ıe. О́lkege tanymal sáýletshi E.Álıev «О́teǵul» sheberhanasy jıhaz jasaý, jóndeý, ulttyq aspaptardy shyǵarsa, belgili qolóner sheberi Roza Álıevanyń buıymdary respýblıkamyz ǵana emes, alys-jaqyn shetelderde joǵary baǵa alyp júr. О́rken jaıyp kele jatqan aýyldyń mádenıet óneri, bilim men sportty damytýdaǵy tabystary maqtaýǵa turarlyqtaı. Mysaly, belgili ónerpaz N.Aıdarbaeva basqaratyn Aqshuqyr mádenıet úıi respýblıkalyq «Úzdik aýyldyq mádenıet mekemesi» baıqaýynyń bas júldegeri, «Aına» atty etnografııalyq oıyn-saýyq otaýy, «halyqtyq» degen ataqqa ıe. Respýblıkalyq «Boztorǵaı» baıqaýynyń bas júldesin 10 jasynda jeńip alǵan Suńǵat Móńke osy aýylda turady. Al M.Ábdihalyqov atyndaǵy orta mektep bolsa, respýblıkalyq «Tańdaýly aýyl mektebi» baıqaýynda birinshi oryn alǵan. Aýylda sporttyń qazaqsha kúres, boks, dzıýdo túrleriniń seksııalary jumys jasaıdy. Olarǵa aýyl jasóspirimderi belsene qatysýynan aýyldyń rýhanı jaǵynan ǵana emes, «táni saýdyń – jany saý» degen máteldi de jadylarynda berik ustaıtyndyǵyn baıqaı alasyz. Sońǵy 6 jyl ishinde jattyqtyrýshy-ustaz Úsen Izbasarov basqarǵan segiz sportshy halyqaralyq, respýblıkalyq sport jarystarynyń jeńimpazy boldy. Aýyldaǵy «Jaýqazyn» balalar baqshasy bilim uıasy «Eń úzdik mektepke deıingi uıym» aýdandyq saıysynyń jeńimpazy bolyp tabylady. «Jaýqazynda» balalar tárbıeshisi bolyp eńbek etetin E.Dosymova aýdannyń «Jyldyń úzdik tárbıeshisi-2011» ataǵyna ıe. Mine, tabıǵaty ásem, salqyn samaldy teńiz jaǵasyna qonys tepken, qarttary ónegeli, jastary jalyndy Aqshuqyr aýylynyń tabystary, turmys-tirshiligi osyndaı. ________________________________________ Arnaıy betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Mańǵystaý oblysyndaǵy menshikti tilshisi Jolaman BOShALAQ, sýretterdi túsirgen Serik MAIEMEROV.