Jýrnalıst Tilekqabyl Boranǵalıulynyń osy attas maqalasynda «Qazaqstan» ataýynyń túp-tórkini men shyǵý tegi zerttelinedi.
«Bir qyzyǵy, biz tarıh oqýlyqtarynda «Ejelgi Qazaqstan», «bálen ǵasyrdaǵy Qazaqstan» termınin jıi qoldanǵanymyzben, bul jıyrmasynshy jyldar ǵana dúnıege kelgen tym jas ataý. Ǵylymǵa onyń buǵan deıin nebári eki ret qoldanylǵany belgili» deı kele, jýrnalıst onyń alǵashqy túbiri «qazaq» sóziniń shyǵý tegin buryn-sońdy tarıhshylarymyz ben tilshi ǵalymdarymyz mol zerttep, kóp jazǵandyǵyn, olarǵa tyń jańalyq, tosyn pikir qosý qıyn ekendigin aıtady.
Maqalanyń endi bir jerinde «stan» tirkesin tarıhı turǵydan qarastyra kele, bul qazaqtyń da, orystyń da sózi emes, parsynyń – el, jer, oryn degen maǵynany bildiretin uǵymy ekendigin aıtady. «Qýatty parsy jurty erte ǵasyrlarda tórt qubylasyna tynyshtyq bermeı, birde Qyrymǵa, birde Syr boıyna, arǵy jaǵynda Aýǵan men Úndige shapqynshylyq jasap turǵan ǵoı. Aýǵanstan, Úndistan, Pákstan elderiniń búgingi ataýynda sol tarıhı oqıǵalardyń tańbasy saqtalǵan. Túrik taıpalary meken etken aımaqty aldymen – Túrkistan, keıinnen – Deshti Qypshaq (Qypshaq dalasy), Moǵolstan (Moǵoldar memleketi) dep alǵash ataǵan da parsylar eken. «Stan» sekildi «desht» ataýlary Iran jerinde qazir de jıi kezdesedi» deıdi. Qazaqstan ataýynyń da osy zańdylyqtarǵa sáıkes qalyptasyp, tilimizge sińisti bolyp ketkenin jetkizedi.
Jýrnalıst sóziniń sońyna taman 1911 jyly Ordada shyqqan tuńǵysh qazaq gazetteriniń biriniń «Qazaqstan» atalǵandyǵyn aıta kele, «ıá, «stan» bizge jat bolsa, revolıýsııaǵa deıin shyqqan gazetimiz «Qazaqstan» atalar ma edi? Abaıdyń Aqylbaıy ótken ǵasyrda óz qıssasyn «Daǵystan» atar ma edi?» deı kele, bul termınniń Keńes odaǵynan qalǵan mura emes ekendigin, onyń tarıhy áride ekendigin jetkizedi.
Jýrnalıst Tilekqabyl Boranǵalıulynyń osy attas maqalasynda «Qazaqstan» ataýynyń túp-tórkini men shyǵý tegi zerttelinedi.
«Bir qyzyǵy, biz tarıh oqýlyqtarynda «Ejelgi Qazaqstan», «bálen ǵasyrdaǵy Qazaqstan» termınin jıi qoldanǵanymyzben, bul jıyrmasynshy jyldar ǵana dúnıege kelgen tym jas ataý. Ǵylymǵa onyń buǵan deıin nebári eki ret qoldanylǵany belgili» deı kele, jýrnalıst onyń alǵashqy túbiri «qazaq» sóziniń shyǵý tegin buryn-sońdy tarıhshylarymyz ben tilshi ǵalymdarymyz mol zerttep, kóp jazǵandyǵyn, olarǵa tyń jańalyq, tosyn pikir qosý qıyn ekendigin aıtady.
Maqalanyń endi bir jerinde «stan» tirkesin tarıhı turǵydan qarastyra kele, bul qazaqtyń da, orystyń da sózi emes, parsynyń – el, jer, oryn degen maǵynany bildiretin uǵymy ekendigin aıtady. «Qýatty parsy jurty erte ǵasyrlarda tórt qubylasyna tynyshtyq bermeı, birde Qyrymǵa, birde Syr boıyna, arǵy jaǵynda Aýǵan men Úndige shapqynshylyq jasap turǵan ǵoı. Aýǵanstan, Úndistan, Pákstan elderiniń búgingi ataýynda sol tarıhı oqıǵalardyń tańbasy saqtalǵan. Túrik taıpalary meken etken aımaqty aldymen – Túrkistan, keıinnen – Deshti Qypshaq (Qypshaq dalasy), Moǵolstan (Moǵoldar memleketi) dep alǵash ataǵan da parsylar eken. «Stan» sekildi «desht» ataýlary Iran jerinde qazir de jıi kezdesedi» deıdi. Qazaqstan ataýynyń da osy zańdylyqtarǵa sáıkes qalyptasyp, tilimizge sińisti bolyp ketkenin jetkizedi.
Jýrnalıst sóziniń sońyna taman 1911 jyly Ordada shyqqan tuńǵysh qazaq gazetteriniń biriniń «Qazaqstan» atalǵandyǵyn aıta kele, «ıá, «stan» bizge jat bolsa, revolıýsııaǵa deıin shyqqan gazetimiz «Qazaqstan» atalar ma edi? Abaıdyń Aqylbaıy ótken ǵasyrda óz qıssasyn «Daǵystan» atar ma edi?» deı kele, bul termınniń Keńes odaǵynan qalǵan mura emes ekendigin, onyń tarıhy áride ekendigin jetkizedi.
Qaraǵandyda esirtki taratqan kásipker sottaldy
Esirtki • Keshe
Sátbaev ýnıversıtetinde «Qanysh álemi» ortalyǵy ashyldy
Aımaqtar • Keshe
Mańǵystaýda eldegi ekinshi biregeı jedel járdem stansııasy ashyldy
Aımaqtar • Keshe
Qar men tuman: 14 aqpanda elimizde daýyldy eskertý jarııalandy
Aýa raıy • Keshe
Almatyda qansha jańa medısınalyq mekeme boı kóteredi?
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstan azamattaryna nelikten AQSh vızasy berilmeıdi?
Saıasat • Keshe
Mıhaıl Shaıdorov júldege talasady: Tikeleı efırdi qaıdan kórýge bolady?
Qysqy sport • Keshe
Taǵy bir óńirinde munaı izdeý jumystary bastalady
Aımaqtar • Keshe
Vietjet Qazaqstan qazaqtyń darhan dalasy beınelengen ushaǵyn tanystyrdy
Qazaqstan • Keshe
Almatynyń bir bóliginde tótenshe jaǵdaı jarııalandy
Tótenshe jaǵdaı • Keshe