Jýrnalıst Tilekqabyl Boranǵalıulynyń osy attas maqalasynda «Qazaqstan» ataýynyń túp-tórkini men shyǵý tegi zerttelinedi.
«Bir qyzyǵy, biz tarıh oqýlyqtarynda «Ejelgi Qazaqstan», «bálen ǵasyrdaǵy Qazaqstan» termınin jıi qoldanǵanymyzben, bul jıyrmasynshy jyldar ǵana dúnıege kelgen tym jas ataý. Ǵylymǵa onyń buǵan deıin nebári eki ret qoldanylǵany belgili» deı kele, jýrnalıst onyń alǵashqy túbiri «qazaq» sóziniń shyǵý tegin buryn-sońdy tarıhshylarymyz ben tilshi ǵalymdarymyz mol zerttep, kóp jazǵandyǵyn, olarǵa tyń jańalyq, tosyn pikir qosý qıyn ekendigin aıtady.
Maqalanyń endi bir jerinde «stan» tirkesin tarıhı turǵydan qarastyra kele, bul qazaqtyń da, orystyń da sózi emes, parsynyń – el, jer, oryn degen maǵynany bildiretin uǵymy ekendigin aıtady. «Qýatty parsy jurty erte ǵasyrlarda tórt qubylasyna tynyshtyq bermeı, birde Qyrymǵa, birde Syr boıyna, arǵy jaǵynda Aýǵan men Úndige shapqynshylyq jasap turǵan ǵoı. Aýǵanstan, Úndistan, Pákstan elderiniń búgingi ataýynda sol tarıhı oqıǵalardyń tańbasy saqtalǵan. Túrik taıpalary meken etken aımaqty aldymen – Túrkistan, keıinnen – Deshti Qypshaq (Qypshaq dalasy), Moǵolstan (Moǵoldar memleketi) dep alǵash ataǵan da parsylar eken. «Stan» sekildi «desht» ataýlary Iran jerinde qazir de jıi kezdesedi» deıdi. Qazaqstan ataýynyń da osy zańdylyqtarǵa sáıkes qalyptasyp, tilimizge sińisti bolyp ketkenin jetkizedi.
Jýrnalıst sóziniń sońyna taman 1911 jyly Ordada shyqqan tuńǵysh qazaq gazetteriniń biriniń «Qazaqstan» atalǵandyǵyn aıta kele, «ıá, «stan» bizge jat bolsa, revolıýsııaǵa deıin shyqqan gazetimiz «Qazaqstan» atalar ma edi? Abaıdyń Aqylbaıy ótken ǵasyrda óz qıssasyn «Daǵystan» atar ma edi?» deı kele, bul termınniń Keńes odaǵynan qalǵan mura emes ekendigin, onyń tarıhy áride ekendigin jetkizedi.
Jýrnalıst Tilekqabyl Boranǵalıulynyń osy attas maqalasynda «Qazaqstan» ataýynyń túp-tórkini men shyǵý tegi zerttelinedi.
«Bir qyzyǵy, biz tarıh oqýlyqtarynda «Ejelgi Qazaqstan», «bálen ǵasyrdaǵy Qazaqstan» termınin jıi qoldanǵanymyzben, bul jıyrmasynshy jyldar ǵana dúnıege kelgen tym jas ataý. Ǵylymǵa onyń buǵan deıin nebári eki ret qoldanylǵany belgili» deı kele, jýrnalıst onyń alǵashqy túbiri «qazaq» sóziniń shyǵý tegin buryn-sońdy tarıhshylarymyz ben tilshi ǵalymdarymyz mol zerttep, kóp jazǵandyǵyn, olarǵa tyń jańalyq, tosyn pikir qosý qıyn ekendigin aıtady.
Maqalanyń endi bir jerinde «stan» tirkesin tarıhı turǵydan qarastyra kele, bul qazaqtyń da, orystyń da sózi emes, parsynyń – el, jer, oryn degen maǵynany bildiretin uǵymy ekendigin aıtady. «Qýatty parsy jurty erte ǵasyrlarda tórt qubylasyna tynyshtyq bermeı, birde Qyrymǵa, birde Syr boıyna, arǵy jaǵynda Aýǵan men Úndige shapqynshylyq jasap turǵan ǵoı. Aýǵanstan, Úndistan, Pákstan elderiniń búgingi ataýynda sol tarıhı oqıǵalardyń tańbasy saqtalǵan. Túrik taıpalary meken etken aımaqty aldymen – Túrkistan, keıinnen – Deshti Qypshaq (Qypshaq dalasy), Moǵolstan (Moǵoldar memleketi) dep alǵash ataǵan da parsylar eken. «Stan» sekildi «desht» ataýlary Iran jerinde qazir de jıi kezdesedi» deıdi. Qazaqstan ataýynyń da osy zańdylyqtarǵa sáıkes qalyptasyp, tilimizge sińisti bolyp ketkenin jetkizedi.
Jýrnalıst sóziniń sońyna taman 1911 jyly Ordada shyqqan tuńǵysh qazaq gazetteriniń biriniń «Qazaqstan» atalǵandyǵyn aıta kele, «ıá, «stan» bizge jat bolsa, revolıýsııaǵa deıin shyqqan gazetimiz «Qazaqstan» atalar ma edi? Abaıdyń Aqylbaıy ótken ǵasyrda óz qıssasyn «Daǵystan» atar ma edi?» deı kele, bul termınniń Keńes odaǵynan qalǵan mura emes ekendigin, onyń tarıhy áride ekendigin jetkizedi.
Ebolamen kúreske 518 mln dollar bólindi
Álem • Búgin, 12:52
Túngi reıd nátıjesi: jasóspirimder alkogol ishkeni belgili boldy
Qoǵam • Búgin, 10:51
Memleket basshysy Shvesııa Koroli XVI Karl Gýstavty Ulttyq kúnmen quttyqtady
Saıasat • Búgin, 10:14
ShQO-da kolonııaǵa 15 telefon ótkizbek bolǵan áreket toqtatyldy
Qoǵam • Búgin, 10:02
Qazaqstan men О́zbekstan mádenıet salasyndaǵy yntymaqtastyqty arttyrady
Rýhanııat • Búgin, 09:50
Rýhanııat • Búgin, 09:47
Qyzylordadaǵy Prezıdent saıabaǵy aýmaǵynan Botanıkalyq baq ashyldy
Aımaqtar • Búgin, 09:45
Qoǵam • Búgin, 09:44
Bilimdegi betburys: JI neni ózgertedi?
Bilim • Búgin, 09:10
JOMS: Jumyskerdi qorǵaýdyń mańyzdy tetigi
Qoǵam • Búgin, 09:05
Maı eksportynan túsken paıda rekordtyq deńgeıge jetti
Eksport • Búgin, 09:03
Álıhan aýylyna baratyn jol jóndeletin boldy
Aımaqtar • Búgin, 09:00
Ekibastuzda derekter ortalyǵy salyna bastady
Aımaqtar • Búgin, 08:57
Qazaq balýandary Mońǵolııadaǵy týrnırde taǵy úsh medal jeńip aldy
Sport • Búgin, 08:55