«Azııa Avto» – otandyq avtomobıl óndirisiniń tuńǵyshy – ósip-órkendeýdiń tamasha úlgisin kórsetip keledi. Bir kezderi Reseıdiń «Nıva» kóligin qurastyrýdan qadamyn bastaǵan «Azııa Avto» nebári 9 jyldyń ishinde álemdegi úzdik avtokólik brendine jatatyn 18 túrli temir tulpardy shyǵarýdy júzege asyrdy.
Ústimizdegi jyldan bastap atalmysh kásiporyn Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qoldaýy nátıjesinde asa iri joba – avtoóndiris klasterin qurýdy ıgere bastady. Bolashaqta júzege asatyn ónerkásip kesheni elimizdegi 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan serpindi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń bir bóligine jatady, ol respýblıkalyq dárejedegi mańyzǵa ıe bolyp qala beredi. Sondyqtan men atalmysh kompanııanyń bul bastamasyn únemi qoldap keldim, aldaǵy ýaqytta da qoldaı beremin.
Nursultan NAZARBAEV,
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti.
Serpindi jobanyń kókjıegi El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıyna Qazaqstan avtoóndirisiniń tuńǵyshy – «Azııa Avto» aksıonerlik qoǵamy tamasha tabystarmen kelip otyr. Osydan 9 jyl burynǵy zaýyttyń bolashaǵyn kóz aldyńyzǵa elestetýdiń ózi ońaı emes bolatyn. Reseıdiń «Nıva» kóligin qurastyrýdan alǵashqy qadamyn bastaǵan kásiporyn talaı tar jol, taıǵaq keshýden ótti. Naryqtyń ótpeli kezinde zaýytty ustap turýdyń ózi qıyn edi. Alaıda, jańasha oılap, bolashaqty baǵdarlaı alatyn kásiporynnyń basshylary bul tuıyqtan birtindep shyǵa bastady. Qazirgi kúni Qazaqstanda satylatyn árbir besinshi jeńil kólik osy zaýyttan ómirge joldama alady. Myna bir sıfrlarǵa nazar aýdaralyqshy. Tek bıylǵy qyrkúıekte kásiporyn ártúrli markaly 700 kólikti shyǵarsa, jyl aıaǵyna qaraı bir myń danasyn qurastyryp shyǵarmaq. Bul kúnderi otandyq kólikterdi satyp alý ońaı sharýa emes. Tapsyrys berýshiler kezegin eki aı kútýge májbúr. Sebebi bireý-aq, О́skemende qurastyrylyp jatqan kólikterdiń sapasy jaqsaryp keledi, onyń ústine baǵasy qoljetimdi. Sońǵy bir jarym jylda ǵana kólik zaýyty 12 jańa úlgini shyǵarýǵa qol jetkizgen. Olardyń ishinde jaqynda ǵana Nıý-Iork, Parıj, Jeneva, Detroıttaǵy avtoshoý premerasynda kórsetilgen, kópshilikke unaǵan «Shevrolet», «Kıa», «Shkodanyń» birneshe túri bar. О́tken jyldyń tıisti merzimimen salystyrǵanda, qazir ónim kólemi 2,5 ese ósken. Ol ol ma, ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin bir adamnyń eńbek ónimdiligi 300 myń AQSh dollaryna jetpek. Aldaǵy meje 450 myń AQSh dollaryna deıin jetkizý. «Azııa Avto» ósip-órkendeý ústinde. Serpindi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq joba negizinde taıaýdaǵy úsh jylda munda 12 myń jumys orny bolady. Kásiporynǵa 514 mıllıon AQSh dollary mólsherinde ınvestısııa quıylmaq. Jaqynda aksıonerlik qoǵam ómirinde taǵy bir eleýli jańalyq boldy. Reseıdiń asa qýatty «AvtoVAZ» ashyq aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti Igor Komarov bastaǵan delegasııa О́skemendegi «Azııa Avto» ujymyna kelip, birqatar mańyzdy memorandýmǵa qol qoıdy. «AvtoVAZ» AAQ, «Azııa Avto» AQ jáne «Ertis» korporasııasy arasyndaǵy strategııalyq seriktestik memorandýmyna oraı reseılikter bizge kómek qolyn sozady, qarjy quıady. Oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń sheshimimen jańa salynatyn zaýytqa qajetti jer telimi bólindi. Atalmysh aýmaqta jylyna 120 myń kólik shyǵaratyn qýaty bar óndiris kesheni boı kótermek, munda dánekerleý, avtokólik shanaǵyn syrlaý, qosalqy bólshekter jasaıtyn sehtar salynbaq. Rynoktaǵy suranystyń ósý qarqynyn esepke ala otyryp, óndiristiń birinshi kezeńinde 90 myń, al 2015 jyly taǵy 30 myń avtokólik shyǵarylmaq. Kólik shyǵarýdyń syrtynda ony saýdalaý ońaı sharýa emestigi belgili. Reseılikter bizge bet burǵan syńaıly. О́skemende shyǵarylǵan san alýan kólikter Reseıdiń Sibiri men Qıyr Shyǵysyna, Ortalyq Azııa, Kavkaz elderine ótkizilmek. Al Keden odaǵyna engen úsh memleket birqatar jeńildikterge ıe bolyp qala bermek. Úshjaqty kelisim nátıjesinde ishki jalpy ónim shamamen 1,5 mıllıard AQSh dollaryna ósip, jyl saıyn memleket qazynasyna 87 mıllıon dollar qarjy quıylmaq. Derek pen dáıek *«Azııa Avto» zaýyty 2002 jyly dúnıege keldi. Alǵashqy jyly nebári bir myńǵa tarta «Nıva» kóligi qurastyryldy. * «Azııa Avtonyń» ekinshi kezeginde jyl saıyn 120 myń dana kólik shyǵarylady. * Qurastyrý, boıaý, belgileý sıkldary óndiriske engizildi. * 12 myń jumys orny ashylmaq. * О́ndiristiń jalpy kólemi 1,8 mıllıard teńgege jetpek. * Reseı, Belarýs, Ortalyq Azııa, Kavkaz elderine zaýyt avtokólikteri eksportqa shyǵarylady. * Qazirgi kúni zaýytta avtokóliktiń 18 túri shyǵarylyp jatyr. * Avtomobıl óndirisi klasterin qurý nátıjesinde avtokólikterdiń sapasynyń artýyna baılanysty shetelder de ónimderdi tutynýǵa qyzyǵýshylyq bildirmek. Keden odaǵy kedergilerdi kemitti Kásiporyn seriktestikteri arasynda General Motors, Skoda Avto, taǵy basqalardyń bolýy keleshekke sáttilik tilegendeı. Zaýytta shyǵarylǵan kólikterdiń sapasy jurt kóńilinen shyǵýda, sondyqtan da qazir kezekte turǵandar qatary kóbeıip keledi. Biz shamamyz kelgenshe tutynýshylardyń tilegin oryndaýǵa nazar aýdaramyz. Aıta ketetin jáıt, Keden odaǵyna enýimiz kásiporynnyń kókjıegin keńeıte tústi. Reseıdiń kórshi oblystary bizdiń kólikke qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Bıyl jeńil kólikterdi satý kólemi 18,3 paıyzǵa ulǵaıdy. Máselen, KIA Cerato qysqa merzim ishinde TOP-3 Qazaqstan rynogyna enip, Toıota Korolla men Toıota Land Krýzor Prado kóligine ǵana jol berdi. Qazir álemdik kósh bastaýshy kólikterdiń ishinde bizdiń bes úlgi О́skemende shyǵarylýda. Avtomobıl ónerkásibi klasterin qurý ońaı emes. Álemdegi qarjy daǵdarysy kóptegen alpaýyt kólik zaýyttarynyń adymyn ashtyrmaı tastaǵany belgili. Sondyqtan baǵany sharyqtata bermeı, suranysqa saı rettep otyrǵan oryndy. Biz tutynýshylardyń bul suranysyn qanaǵattandyrýǵa tyrysamyz. Ras, qazir birqatar oblys ortalyqtaryndaǵy kólik satatyn salondarda kólik jetispeı jatyr. Bul kemshilikti de túzeımiz. Erjan MANDIEV, «Azııa Avto» AQ prezıdenti. Únem bar jerde tabys ta bar Toǵyz jyl bir qaraǵanda kóp ýaqyt emes. Men alǵashqy kúnnen bastap «Azııa Avto» zaýytynda eńbek etip kelemin. Kóz aldymda kózdi súrindiretin jańa kólikterdiń shyǵyp jatqanyn kórýdiń ózi adamdy erekshe bir sezimge bóleıdi. Qazir qarapaıym jumysshydan bastap jetekshilerge deıin «únemdi óndiris» baǵdarlamasy boıynsha eńbek etýde. Ol neni bildiredi? Únem men uqyptylyq bar jerde, tabys ta bar. Elektr qýatyn, qajetti tetikterdi uqyppen paıdalaný, jumys ornyńdy taza ustaý, áriptesińe bilgenińdi úıretý, jańa tehnıka men tehnologııany ıgerý nazarda bola bermek. Mine sondyqtan bolsa kerek, ústimizdegi jyldyń maýsymynda bizdiń ujym elimizdegi ózi tektes kásiporyndar arasynda óndiriste tıimdi jumys istegenderi úshin eń úzdik degen ataqqa ıe boldy. Alekseı KÝZNESOV, qurastyrý ýchaskesiniń bastyǵy. 20 jyldyqqa – 20 tartý Anatolıı BALÝShKIN, «Bıpek Avto» kompanııalar toby dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. Biz eń aldymen elimiz avtoóndirisiniń tuńǵyshy – «Azııa Avtonyń» dúnıege kelýine muryndyq bolǵan, Kendi Altaıǵa kelgen saparynda óndiris ornyna bas suǵyp, zaýyt mamandary men jumysshylarmen emen-jarqyn áńgimelesip, pikir almasyp turatyn Elbasy Nursultan Nazarbaevqa alǵysymyzdy aıtamyz. Kompanııanyń tynys-tirshiligi Elbasyna jaqsy tanys, árdaıym qoldap, kómektesip turady. О́ńir basshysy Berdibek Saparbaev ta kómegin kórsetedi.
El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy qarsańynda kólikterdiń 18 túrin shyǵarýǵa qol jetkizdik. Endi eki túrin shyǵarsaq, «20 jyldyqqa – 20 tartý» bolmaq. Álemdik avtoóndirisiniń damýyna qaraı alǵa jyljı berý basty maqsatymyz.
Keleshekke kemel senim
Osymen tórtinshi ret qazaqstandyq kólik zaýytynda boldym. «Azııa Avtonyń» qarqyny qýantady. Jaqynda ǵana reseıliktermen birlesip tolyq sıkldy zaýytty qatarǵa qosý jóninde qolǵa alǵan bastamasy asa qundy. Bul Qazaqstannyń 20 jyldyq mereıtoıyna úlken tartý. Biz kásiporynnyń keleshegine senemiz, úmit artamyz. Mýnıhıo FÝKÝDO, Innovasııa jáne energııany únemdeý jónindegi Eýrazııa banki baǵdarlamasyn úılestirýshi.
