OQO-na kelgen Baqytjan Saǵyntaev Joldaýdyń júzege asyrylý barysymen tanysty

Sýbsıdııanyń da suraýy bar

Jumys sapary Saryaǵash aýdanynda bastalǵan Premer-Mınıstr aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerimen ótkizgen arnaıy jıynda Elbasynyń «Tór­tinshi ónerkásiptik revolıý­sııa jaǵdaıyndaǵy damý­dyń jańa múmkindikteri» Jol­daýynda aıtylǵan eńbek ónim­diligin túbegeıli arttyrý jáne óńdelgen ónimniń ekspor­tyn ulǵaıtý máselesine erek­she mán berdi. Joldaýda aıtyl­ǵandaı jańa tehnologııalar men bız­nes-modelderdi engizý, agro­óner­kásip kesheniniń ǵylymǵa ne­gizdelýin arttyrý, sharýashy­lyq­tardy kooperasııalaý qajettigine toqtaldy. Sondaı-aq kezdesý ba­rysynda eksporttyq áleýet, sýb­sıdııalaý, aýylsharýashylyq ónim­derin óńdeýge ınvestı­sııa­lar tartý, AО́K-ti tehno­lo­gııa­lyq jańǵyrtý, etti mal sha­rýa­shylyǵy men ósimdik sharýa­shy­lyǵyn damytý máseleleri qaraldy.

О́z sózinde B.Saǵyntaev elimizdiń agroónerkásiptik kesheni perspektıvalyq bolashaqqa ıe ekenin atap ótti. «Elimiz kóptegen pozısııalar boıynsha álemdegi agrarlyq eksporttyq ónimder shyǵaratyn iri óndirýshilerdiń biri bola alady. Osy maqsatta Úkimet barlyq qajetti sharalardy qabyldap jatyr: AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy júzege asyrylýda; veterınarlyq qyzmettiń baǵynyshtylyǵyn qalpyna keltirýdi, bıznestiń ǵylymı zertteýlerge qatysýyn yntalandyrýdy, daıyndaý uıymdaryn sýbsıdııalaýdy qarastyratyn zań jobasy usynyldy; eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndardyń paıdasy úshin sýbsıdııalaý saıa­saty qaıta qaralyp jatyr. Prezıdenttiń «Shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» atty tórtinshi áleýmettik bastamasy aıasynda agrarlyq qyzmetkerler úshin jańa múmkindikter ashy­lyp jatyr. Shaǵyn nesıe be­rýdi qar­jylandyrýǵa 20 mlrd teńge ba­ǵyttaldy. Bul óz bız­nesin bas­taýdy kózdep júrgen aza­mat­tar­ǵa usynylatyn úlken qoldaý bolady», dedi B.Saǵyntaev. Al Mem­­leket basshysynyń «Shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» tórtinshi áleý­mettik bastamasyn iske asyrý barysy men fermerlerdiń múm­kindikteri týraly baıandaǵan Aýyl sharýashylyǵy birinshi vı­se-mınıstri A. Evnıev sońǵy je­ti jylda sýbsıdııa kólemi 4 esege, al aýylsharýashylyq ónimi 2 ese ul­ǵaıǵanyn aıtyp ótti. Vı­se-mınıstrdiń málimdeýinshe, bú­­gin­de tıimsiz sýbsıdııalardy bir­­te-birte azaıtý josparlanyp otyr.

Jıyndy qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr aýyl sharýa­shy­lyǵyna qyrýar qarjy bólin­genimen, nátıje oıdaǵydaı emes­tigine qynjylys bildirdi. Sýb­sıdııanyń da suraýy bolýy tıis­tigin eskertti. Sondaı-aq Úkimet basshysy aýyl sharýashylyǵyn ǵylymı turǵyda damytý qajet­tigin aıtty.

О́nimniń 40 paıyzy eksporttalady

Úkimet basshysy aldymen Saryaǵash aýdanynyń agrarlyq ká­siporyndaryn aralap, on­daǵy ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldanatyn sharýa qo­jalyqtarynyń jumysymen tanysqan bolatyn. Agrarlyq kásiporyndardyń biri – «Keles» JShS-niń plenka jáne kóshet qon­dyrýǵa arnalǵan ydys shyǵa­ratyn óndiristik sehy. Bul jo­banyń jalpy quny 150 mln teńge bolsa, onyń 23 mln teńgesi nesıege alynǵan. Iske qosyl­ǵanyna bir aı bolǵan sehta jy­lyjaıǵa arnalǵan jabdyq­tar shyǵarylady. Elbasy N.Nazarbaev «Tórtinshi ónerká­sip­tik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda bes jyl ishinde agroónerkásip keshenindegi eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen aýylsharýashylyq óniminiń eksportyn kem degende 2,5 esege arttyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Kásiporyndar jumysymen tanysý barysynda B.Saǵyntaevqa Prezıdenttiń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda qabyldanǵan sharalar týraly baıandaldy. Joldaýdan týyndaǵan min­det­terdi júzege asyrýda jyly­jaı­lardyń alar orny erekshe. Mine, osy oraıda, elimizdegi bar­lyq jylyjaılardyń 80%-y tıesili Ońtústik Qazaqstan oblysynda ótken jyly 201,7 gektar jańa jylyjaı paıdalanýǵa berilgen. Onyń ishinde Saryaǵash aýdanynda – 72 gektar. Buǵan qosa, bıyl jalpy aýdany 214 gektar bolatyn jańa jylyjaı keshenderin paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.

Sondaı-aq B.Saǵyntaev jospardaǵy baǵdarlamadan tys, Saryaǵash aýdanyndaǵy «Jibek joly» keden beketinde boldy. О́zbekstanmen shekaradaǵy Jibek joly kentinde ornalasqan halyqaralyq baqylaý-ótkizý beketi arqyly táýligine 25 myńǵa deıin adam jáne 100-ge jýyq kólik ótedi. «QazJolServıs» JShS-niń basshysy E.Dı­qan­baev avtovokzaldyń jańa ǵıma­ra­tynyń salynýy eki el ara­syn­daǵy jolaýshylar aǵynyn já­ne júk tasymalynyń kólemin ul­ǵaıtýǵa múmkindik beretinin aıtty.

Bıyl 7 665 páter tapsyrý kózdelgen

Sapar barysynda B.Sa­ǵyn­taev «Nurly jer» memlekettik baǵ­darlamasy aıasynda Shym­kentte salynyp jatqan «Shym­kent Sity» turǵyn alabyna bardy. Sondaı-aq Prezıdenttiń «Ár­bir otbasyna baspana alýdyń ja­ńa múmkindikterin berý» birin­shi áleýmettik bastamasyn oryndaý josparymen tanys­ty. «Shymkent Sity» jańa qalashy­ǵyn salý jumystary eki jyl bu­ryn bastalǵan bolatyn. Jos­par boıynsha 427 gektar jerde or­nalasatyn qalashyqta kóp qa­batty 324 turǵyn úı, 7 mek­tep, 23 balabaqsha ornalasa­dy. Sondaı-aq saıabaqtar, sport ke­shen­deri men mádenıet ǵımarat­tary boı kóteretin bolady. Sondaı-aq Premer-Mınıstrge «7 – 20 – 25» jańa turǵyn úı baǵdarlamasynyń oryndalýy eskerilgen, qurylys salasyn odan ári damytý boıynsha óńirdiń áleýeti tanystyryldy.

«Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵynda bolǵan Premer-Mınıstr «Shymkent Temir» bolat blıým shyǵaratyn alǵashqy qa­zaq­standyq kásiporynnyń negizgi óndiristik sıkldarymen ta­nysty. Joba 2015–2019 jyl­darǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damýdyń memle­kettik baǵdarlamasy aıasynda jú­zege asyrylyp, osy jyldyń sáýir aıynda paıdalanýǵa be­riledi.

О́ńirde tehnıkalyq maman tapshy

Úkimet basshysynyń ob­lys­tyq klınıkalyq aýrýhanada den­saýlyq saqtaý salasynyń qyzmetkerlerimen kezdesýinde, Elbasynyń adam kapıtalynyń sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Qazaqstannyń úshinshi jań­ǵy­rýy: jahandyq básekege qabi­let­tilik» Joldaýynyń tórtin­shi basymdyǵyn iske asyrý má­se­leleri talqylandy. Aýrýlardy basqarý baǵdarlamalaryn sıfr­lan­dyrý jáne ázirleý, aýrýlar­dyń aldyn alýǵa kóshý, min­detti medısınalyq saqtan­dyrý­dy engizý, kadrlardy daıar­laý, densaýlyq saqtaý nary­ǵyn yryqtandyrý jáne jeke­men­shik uıymdardyń ákim­shi­lik kedergilerin azaıtý, ınvestısııa­lar tartý, ınfra­qurylymdy jetildirý jáne memleket-jekemenshik áriptes­ti­gin damytý baǵytynda atqa­ry­lyp jatqan jumystar ortaǵa salyndy. Sondaı-aq Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy aıasynda berilip jatqan múmkindikter talqylandy. Bul – tıimdi sharttar boıynsha turǵyn úı satyp alýǵa múmkindik beretin «7 – 20 – 25» jańa ıpotekalyq baǵ­dar­lamasy jáne halyqtyń jekelegen toptaryna 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap salyq júk­temesiniń 10 esege – 1%-ǵa deıin tómendeýi. Bul oraıda, Den­saýlyq saqtaý vıse-mınıstri Láz­­zat Aqtaeva densaýlyq saqtaý jú­­ıesin jetildirý salasynda qa­byl­­danyp jatqan sharalar tý­raly egjeı-tegjeıli baıandap berdi.

Ońtústiktegi saparynyń so­ńynda «Stýdentter úıine» baryp, jataqhanadaǵy turmys jaǵ­daıymen tanysqan Premer-Mınıstr Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn talqylaý maqsatynda stýdent jastarmen kezdesý ótkizdi. Oblystaǵy joǵary oqý oryndary men kásiptik mamandyqtardy daıarlaıtyn kolledj stýdentterimen bolǵan basqosý meılinshe erkin formatta ótti. Talqylanǵan taqyryp zaman aǵymyna saı mamandardy daıarlaý, ásirese El­basynyń ««Tórtinshi ónerká­sip­tik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Jol­daýynda júktelgen mindet­terdi júzege asyrý úshin teh­nı­kalyq mamandardy ázirleýge basa kóńil bólý aıasynda órbidi. «Qazaqta «elý jylda el jańa» degen sóz bar. Alaıda qazirgi zaman elý jylda emes bes jylda jańaryp jatyr. Ońtústik Qazaqstan oblysynda maman­dyq­tardyń 70 paıyzy gýmanı­tarlyq, 30 paıyzy tehnıkalyq. Sondyqtan tehnıkalyq maman­dyqtarǵa basa mán bergen jón. О́ıtkeni keleshekte adam men adam túgili, adam men robot báse­kege túsetin zaman týyp keledi», dedi Premer-Mınıstr.

Sondaı-aq B.Saǵyntaev óńirde tehnıkalyq mamandyqtarǵa degen suranystyń joǵary ekendigin naqty mysaldarmen de atap ótti. «Biz jańa «Shymkent Temir» ká­sip­ornyna baryp qaıttyq. Zaýyt mamyr aıynda iske qosylady. Sol kezde 700 jumys orny ashylady. Kásiporyn basshylarynyń aıtýynsha, 100 mamandy olar Iran­nan alyp keledi. Sebebi jergi­likti jerde qajetti maman joq. Ońtústik Qazaqstan obly­synda 3 mıllıon halyq tura­dy. Jumyssyzdyq joǵary. Alaı­da zaýytta jumys isteıtin maman tapshy. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» tas jolymen júk kó­lik­teri júredi. Biraq osy kólikterge tehnıkalyq qyzmet kórsetetin beketter joq. Beketterde jumys isteıtin slesarlar jetispeıdi», dedi Baqytjan Ábdiruly.

«Atameken» ulttyq ká­sip­kerler palatasynyń basqarma tór­aǵasy Abylaı Myrzah­metov­tiń aıtýynsha, maman daıar­laý­da kásiporyn men oqý orny ara­syndaǵy baılanystyń tyǵyz bolýy qajet. Oqý bitirgen maman­nyń jumysqa turý kórsetkishi shyn máninde 30 paıyzdyń tó­ńireginde. Muny jıynǵa qa­tysqan oblys ákimi Janseıit Túı­mebaev ta joqqa shyǵarǵan joq. Ol qazirgi ýaqytta osyǵan baılanysty tekserý júrgizilip jatqanyn da málim etti.

Jıynda stýdentter de sóz alyp, ózderiniń usynystaryn aıtty. Kepilsiz shaǵyn nesıe berý, jas ǵalymdardyń jo­ba­­laryn qarjylandyrý jáne jas­tardyń áleýmettik máse­le­leri de qamtyldy. Shetelden asyl tu­qymdy mal ákelgenshe, maldyń em­brıonyn ákelip damytqan tıim­di degen stýdenttiń usyny­syn Úkimet basshysy da, zaldaǵy kópshilik te qyzý qoldady.

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»

Ońtústik Qazaqstan oblysy