«Halyq qaharmany» ataǵyna usynyldy

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Úkimet otyrysy bolyp ótti. Kezekti selektorlyq otyrystyń basty jańalyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń kandıdatýrasyn joǵary memlekettik marapat – «Halyq qaharmany» ataǵyna usyný boldy. Úkimet basshysy tarapynan jasalǵan usynysty Ádilet mınıstri Rashıd Túsipbekov «Memlekettik nagradalar týraly» Zańǵa tıisti tolyqtyrýlar engizý týraly baıandamasynda oqyp berdi. «Úkimet basshysy Kárim Má­si­mov tuńǵysh Prezıdentimizge zańdy negizde «Altyn Juldyz» ben «Otan» ordeni qosa beriletin «Halyq qaharmany» ataǵyn berý boıynsha «QR Tuńǵysh Prezıdenti» jáne «Ult Kóshbasshysy» tý­raly konstıtýsııalyq zańǵa to­lyqtyrýlar engizý týraly usy­nys jasady. «Bul táýelsiz Qa­zaq­stannyń ýyǵy qalanyp, damýy barysynda atqarǵan Elbasynyń tarıhı róline baılanysty. Ult kóshbasshysynyń qajymas qaı­ra­ty men qyzmetiniń arqasynda Qazaqstan ózin halyqaralyq arenada táýelsiz, myqty ekono­mı­ka­lyq el retinde qalyptastyrdy», delingen Kárim Másimovtiń ún­deýin­de. Úkimet basshysy qujat­qa qol qoıa otyryp, bul men qol qoıǵan eń mańyzdy qujat, dep atap ótti. Úkimet músheleri Zań jobasyn biraýyzdan maquldap, Par­lament Senaty depýtat­ta­ry­nyń qaraýyna joldady. Selektorlyq otyrysta budan ózge úsh másele kún tártibine qoı­yldy. Aldymen Úkimet músheleri energııa tıimdiligi jónindegi keshendi jospardy qabyldady. Qu­jatty Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Qa­nysh Tileýshın tanystyrdy. Ener­gııa tıimdiligi álemdegi al­dyń­ǵy qatarly elderdiń damýy­nyń negizi ekendigin basa aıtyp ótken ol, Qazaqstanda da bul tur­ǵyda aýqymdy áleýet barlyǵyn jetkizdi. Vıse-mınıstrdiń aı­týyn­sha, energııany kóp paıda­la­natyn salalardyń biri – óner­kásiptik óndiris salasy. Energııa tutynýdyń 70 paıyzynan astamy osy sala úlesinde. Atap aıt­qan­da, búginde elimizdegi 15 iri ká­siporyn 30 paıyzdan astam elektr energııasyn tutynatyn kó­rinedi. «Olardyń qatarynda «Aqsý ferroqorytpa zaýyty», «Arselor Mıttal Temirtaý», Qa­zaqstan elektrolız zaýyty» sııaq­ty kásiporyndar bar. Ener­gııa tutynýdaǵy negizgi máse­le­lerdi túsiný jáne áleýetterdi anyqtaý úshin, sheteldik jáne otandyq saraptamalyq uıym­dar­dy tarta otyryp «Aqsý fer­ro­qorytpa zaýyty», «Petropavl aýyr mashına zaýyty» jáne taǵy basqa birqatar kásiporyndarda energoaýdıt júrgizildi. Onyń qorytyndysy boıynsha energııa únemdeýdiń mol áleýeti anyq­tal­dy, dedi Qanysh Tileýshın. Energııa tıimdiligi jónindegi keshendi jospar Qazaqstanǵa jyl saıyn 200 mlrd.teńge únemdeýge múmkindik bermek. Sondaı-aq ener­gııany únemdi paıdalaný boı­ynsha aldymen óndiris salasyna energomenedjment júıesin engizý arqyly energııa tutynýdy tó­mendetýge, sodan keıin ǵana tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shy­ly­ǵy jáne bıýdjettik sektorǵa ekpin túsirilmek. Jospardaǵy taǵy bir pýnkt turǵyndarmen mindetti jumys júrgizý bolyp tabylady. Úkimet energore­sýrs­ty tutynýshylar arasynda sana­ly jáne rasıonaldy qoldaný týraly oı qalyptastyryp, basqa qarym-qatynas túzýdi alǵa qoıyp otyr. Budan ózge «2011-2014 jyl­darǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» Zańdy júzege asyrý týraly qaýly maqul­dan­dy. Qarjy mınıstri Bolat Jámi­shev­tiń aıtýynsha, bıylǵy jyldyń 24 qarashasynda Memleket bas­shy­sy qol qoıǵan jańa Bıýdjet kodeksi talap­ta­ryna sáıkes ja­sal­ǵan qaýly jo­basy 2012 jylǵa arnalǵan res­pýb­lıkalyq bıýd­jet­te qarasty­ryl­ǵan shyǵys­tar­dy ýaqytynda oryndaý maqsa­tyn­da memlekettik organdarǵa ar­nalǵan tapsyrma­lar­dy qamtıdy. «Bul oblystyq bıýdjetterge, Astana men Alma­ty qala­lary­nyń bıýdjetterine maqsatty aǵymdyq transfert­ter­diń soma­syn bólý, «Bıznestiń jol kartasy-2020», «Jumyspen qam­tý-2020» baǵdarlamalary boı­ynsha qarajattardy bólý, óńir­lerdi damytý, sýmen jab­dyqtaý boıynsha bıýdjettik baǵ­dar­lamany Turǵyn úı-kommý­naldyq sharýashylyǵy agenttigine berýge baılanysty Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstrliginiń shy­ǵystaryn tú­zetý, memlekettik mindetti tap­syrmalar tizimi, basymdyqty ınvestısııalar tizimi», – dedi B.Jámishev. Úkimet otyrysyndaǵy qa­ral­ǵan sońǵy zań jobasyn Ekono­mıkalyq damý jáne saýda mınıstri Qaırat Kelimbetov tanys­tyrdy. Elbasy tapsyrmasyna sáıkes, «QR-nyń keıbir zańna­ma­lyq akti­lerine elimizde qor na­ry­ǵyn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ázir­len­di. Onyń negizgi maqsaty – el azamattaryn jetekshi otandyq kom­panııalardyń aksııalaryn sa­typ alý múmkindigimen qamtama­sy­z etý, Qazaqstannyń iri  kompa­nııalarynyń ashyqtyǵyn, tıimdiligi men básekege qabilettigin arttyrý jáne jalpy alǵanda ishki qor naryǵyn damytýǵa múm­kindik berý maqsatynda «Ha­lyq­tyq IPO» baǵdarlamasyn bastaý úshin qoldanystaǵy zańmen sáıkestendirý. Zań jobasy «Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodekske jáne elimizdiń 6 za­ńyna, «Kólik týraly», «Temir jol kóligi týraly», «Aksıonerlik qoǵamdar týraly», «Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly», «Ult­tyq ál-aýqat qory týraly», «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» zańdarǵa ózge­rister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıdi, dedi ol. «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodekske engiziletin tolyqtyrý jyl saıyn ınvestor-jeke tulǵa salyq organdaryna belgilengen merzimde salyq eseptiligin tabys etpese salynatyn ákimshilik aıyppulǵa baıla­nys­ty. Usynylatyn ózgeris aıyppul mólsherin 1 AEK-ke deıin azaıtý jolymen ınvestorlar-jeke tul­ǵa­larǵa «Halyqtyq IPO» baǵdar­la­masy sheńberinde ınvestı­sııa­lardy odan ári tartymdy etýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar, Zań jobasynda «Qazaqstan Temir joly» UK, «QazMunaıGaz» UK men «Qazatomónerkásip» AQ-ta­ry­nyń aksııalaryn ornalas­ty­rýdy júzege asyrýǵa múmkindik berý maqsatynda «Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy kólik týraly», «Temir jol kóligi týraly», «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» zańdaryna óz­gerister men tolyqtyrýlar engiziledi. Bul rette, kompanııa­lardyń aksııalarynyń baqylaý paketi memlekette qalady. «Baǵaly qaǵazdar rynogy tý­raly» Zańǵa ulttyq basqarýshy holdıngke  tıesili tikeleı nemese janama túrdegi aksııalardyń ba­qylaý paketin, emıtentti shet­eldik jeke jáne/nemese zańdy tulǵalarǵa, sondaı-aq azamat­ty­ǵy joq adamdarǵa satýǵa tyıym salýdy kózdeıtin tolyqtyrý engiziledi. Bul shekteý tek bastapqy ornalastyrý jáne «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasy sheńberinde júzege asady, sondyqtan Qazaq­stannyń ınvestısııalyq ımıdjine keri áserin tıgizbeıdi. «Aksıonerlik qoǵamdar týraly» Zańy­nyń qoldanystaǵy redaksııasyna engiziletin ózgeris «jarııa kompanııada» bos aınalysqa salynǵan jaı aksııalar sany 30 paıyz­dan kem bolmaýy tıis. Bul rette, árbir aksıoner bes paıyzdan aspaıtyn jaı aksııalardy ıelenýi tıis. Osylaısha, «Samuryq-Qazyna» jáne «QazAgro» kompanııalar toby aksıonerlik qoǵam­darǵa nemese jalpy emıtent­terge kózdeletin talaptarmen salystyrǵanda, korporatıvtik basqarýǵa asa qatań talaptaryn saqtaýǵa mindetti bolady. «Ha­lyqtyq IPO» baǵdarlamasyna kandıdat-kompanııanyń aksııa­la­ry­nyń baǵasy, sany, olardy ornalastyrý qurylymy týraly sheshim «Samuryq-Qazyna» AQ-tyń dırektorlar keńesimen ma­quldanatyny jáne keıinnen zań­namamen belgilengen tártipte el Úkimetimen bekitiletini kózdel­gen. Zań jobasy múddeli memlekettik organdarmen, Premer-Mınıstr Keńsesimen jáne Prezıdent Ákimshiligimen kelisilgen. «Samuryq-Qazyna» UÁQ birlesip daıyndalǵan zań jobasyn qabyldaý memlekettik bıýdjetten qosymsha qarajat bólýdi talap etpeıdi ári keri áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq saldarlarǵa ákelmeıdi, dedi Q.Kelimbetov. Venera TÚGELBAI.