Jyr jazam qalamymdy nurǵa malyp

Dúnıe sulý kórinse Tartsań da bárin azaptyń, Qaı kezde tunyp taza aqtyń? Qazaqtan basqa, aǵaıyn, Dosy bar ma qazaqtyń.   Qudaıdaı senip jat elge, Urynyp júrme qaterge, Qazaqtyń shaýyp turǵanda Kisinetip mingen aty órge.   Buryn da talaı tań atqan, Ketti me yzǵar qabaqtan. Umytpa, ótken zamandy, Qazaqty qazaq qamatqan. Sen emes pe, aǵaıyn, Uly Abaıdy sabatqan. Julqyna berme, endeshe, Babalardy eger syılasań, Azattyqtyń asyl jolynda Telegeı teńiz qany aqqan. Jer salmaqty bolsyn dep, Taýlardy Alla jaratqan. El salmaqty bolsyn dep, Patshany pir ǵyp jaratqan.   Oınaqtaı berse taılaǵyń, Shańǵa aınalar aımaǵyń. Sútiń eger tasysa, Tógilmeı turmas qaımaǵyń.   Buzylsa eldiń birligi, Ońady deme tirligi. Bolsa eger onyń nesi aıyp, Aqorda jerdiń kindigi.   Baqytqa baqyt ulasyp, Taýlardan rýhy – nury asyp, Qazaqtyń sulý ajary Álemniń kórkin tur ashyp.   Teńizin keship azaptyń, Talaıyn kórgen ǵajaptyń, Dúnıe sulý kórinse, Arqasy shyǵar qazaqtyń.   Astanadaǵy Baýyrjan eskertkishi Qamal buzyp, qaıdan da óte bilgen, Qaıran Baýkeń qashanda tóte júrgen. Boı túzegen eskertkish Astanada – Batyrdyń asqaq rýhy kóterilgen.   Tula boıyn tolqyǵan nurǵa malyp, Sál tynystap jatqasyn qyrǵa baryp. Astananyń tórinen túregelgen Jańa ǵasyr sekildi tulǵalanyp. Myna qaraý qoǵamǵa yzaly ma, Keýdesinde bir daýyl tur qamalyp.   Týlap jatqan tereńin tyńdaǵasyn, Nege meniń júregim jyrlamasyn. Týǵan eli kótergen eskertkishin Ata erliktiń bilgesin shyn baǵasyn.   Aspanymda týǵanda aı nurlanyp, Kúreń kúnder joǵalǵan qaıǵymdy alyp. Qaı jaý bizdi basynsyn Batyr tulǵa Astanada turǵanda aıbyndanyp.   Batyr barda tirlikte júregi alyp, Týǵan elge qaraıdy kim alaryp. Qasıetin erliktiń bilgiń kelse, Baýyrjannyń qasyna túne baryp.   Almaty men Astana Kóńilimniń kózine nur tunǵanda, Uran salmaı turam ba ultym barda. Astanada butaǵym gúl jarady, Almatyda tamyrym bulqynǵanda.   Babalardyń ór rýhy qoldaǵanda, Aspanymdy qara bult torlaǵan ba. Arqaǵa jurt kóshe me, Almatyǵa Azattyqtyń aq qusy qonbaǵanda.   Astananyń sáýle esip kelbetinen, Eńký-eńký jer sholyp er jetilgen. Aınalaıyn almaly Almatyda Azattyqtyń besigi terbetilgen.   Qońyr túnde týǵanda aı nurlanyp, Kúreń kúnder joǵalǵan qaıǵymdy alyp. Alataýy bar jandar barmasa eger, Arly Astana tura ma aıbyndanyp.   Ata qazaq Aq shaǵala kóginde baq aınalyp, Azattyqtyń tańy atqan araılanyp. Búkil álem kórkine kóz sýarǵan Uly Dala jurtyna qaraı qalyp.   Aq samalǵa aınalyp qyrdyń jeli, Alataýdan esedi jyrdyń lebi. Bolashaqqa kórikti kósh túzegen Irgeli eldiń birimiz bul kúnderi.   Baǵy janyp, juldyzy kóringende, Batyr týmaı tura ma kóńildi elde. Qazaq talaı shege bop qaǵylǵan-dy, Dúnıeniń ultany sógilgende.   Jaýyn qýyp tasada buǵyp jatqan, Qazaq talaı jeńistiń nuryn jaqqan. Kesek atqan talaıdyń shólin basyp, Kóńiliniń ózeni tunyp aqqan.   Kúnin tekke ótkizbeı bosqa jatyp, Qosqan talaı báıgege sóz jaratyp. Ata qazaq el bolyp jaralǵaly Kórgen emes ózge elge kóz alartyp.   Tarlan ashqan taǵdyryn myna jalǵan, Talqandasa qaıyra qurap alǵan, Qazaq – uıat sekildi Dúnıeniń Sonaý arsyz betine tuna qalǵan.   Azattyqtyń araıly tańy atqaly, Qysy, jazy jaıqalǵan abat baǵy. Ata qazaq jaralǵan shyǵar, bálkim, Aǵal-jaǵal álemdi jańartqaly.   Ǵasyrlardyń shókpegen salmaǵynan, Qazaq nege kóz jazsyn armanynan. Qater bar ma tónetin Asqar taýlar Túgel qorshap turǵanda jan-jaǵynan.   At jalynda jetilgen er qazaqpyn Aıdarynan aıbyndy jyr esedi, Týǵan elim baqytty kún keshedi. Aq suńqar bop kógimde qanat qaqqan Armanymnyń qanatyn kim kesedi.   Qudaı qoldap, arýaq jebegesin, Ata jurttyń kim shaqsyn terezesin. Saryarqada Astana boı kótergen О́rge qaraı keń jaıyp keregesin. Elim meniń túzetip keledi áli, Zańdylyqtyń buzylǵan erejesin.   Keıde shabyt qysqanda Tulǵalanyp, Jyr jazam qalamymdy nurǵa malyp. Aqordadan turǵanda araı esip, Janarymda kórdi me muń qamalyp.   Adaldyqtyń aq jolyn tańdaǵaly, Suńqar qansha túlegen samǵaǵaly. Báıterektiń basyna shyǵam keıde Jer-jahanǵa kóz salyp barlaǵaly.   Týǵan eldiń kózinde kúlgen araı, Kóktem bolyp espesin gúlge qalaı. At jalynda jetilgen er qazaqtyń Uly kóshi jol tartqan kúnge qaraı.   Jurt bolsa eger taǵdyrdy erttep mingen, Erlik izi nege óshsin kelbetinen. Kóshi túzý jol tartqan Qaı eldiń de Túzý bolsa besigi terbetilgen.   Ata zań Tamyryna qan quıyp quba beldiń, Baǵy janbaı tura ma tulǵaly erdiń. Mártebesi qashanda bıik bolǵan Ata zańy saltanat qurǵan eldiń.   Janarymda kórdi me muń qamalyp, Boıǵa qýat jıǵanda tulǵalanyp. Ata zańnyń qozǵalam arnasynda, Týǵan eldiń júregin nurǵa malyp.   Zamananyń nur esip kelbetinen, Ata zańnyń kúshimen er jetilgen. Aǵystardyń zańyna baǵynbaǵan О́zen qansha joǵalǵan jer betinen.   Júre bermeı arqany keńge berip, Aqıqatqa júginseń jónge kónip. Jumyr jer de, aǵaıyn, aınalady, Tirshiliktiń zańymen dóńgelenip.   Shýaǵyna bólengen Kún – kıeniń, Jibi nege úzilsin bul júıeniń. Ata zańyn saqtaǵan jurttyń bári Zańdylyǵyn saqtaǵan dúnıeniń.   Altyn dáýir Jol tartqanda aq keme kúnge qaraı, Týǵan eldiń kózinde kúlgen araı. Kózsiz batyr bolsa da ata qazaq О́zge jurtqa qul bolyp júrgen qalaı.   Jańa ómirdiń bastalyp qarbalasy, Býyrqanyp býsanǵan sardalasy. Aqordadan jan-jaqqa sáýle tarap, Alty alashtyń jazylǵan jan jarasy.   Qara bulttan arylyp el aspany, Kúrkiregen jıyrma jyl bel asqaly. Buryn bundaı baqytty kún keshti me, Ata qazaq qaz turyp, jer basqaly.   Azattyqtyń aq samaly Jolbarysym turǵanda shyńǵa atylyp, Azaptasyn tyrnaǵyn kim batyryp. Bostandyqtyń botasy bozdamaıdy, Qaıǵy-muńnyń toryna shyrmatylyp.   Táýelsizdik qaqqanda aq qanatyn, Jurttyń bári baıandy baq tabatyn. Sýyq qarý asynǵan myna álemde, Zaýal qansha áli de saqtanatyn.   Besiginde terbetken qum-dalany, Dúnıeniń bitken be shyrǵalańy. Bostandyqty kózinen kózdegeli, Myltyq qansha oqtalyp turǵan áli.   Boz kóılekti ómirim jyrymdalyp, Qaı jaý meni basynsyn qyryna alyp. Aýyzynda oqtalǵan myltyqtardyń Turǵan joq pa júregim tyǵyndalyp.   Ýaqyttyń kózimde oty órilip, Bolashaqqa kelemin tóte júrip. Rýhym asqaq bolmasyn nege meniń, Rýhym kókke turǵanda kóterilip.   Qamshy ustaǵan qolyna búldirgeli, Irgeli eldiń birimin bul kúnderi. Elin jańa beleske bastasa eger, Elbasynyń bar shyǵar bir bilgeni.   Atqa jegip kórmegen jat shanany, Týǵan eldiń tynyshtyq ańsaǵany. Týym nege qulasyn Máńgi-baqı Azattyqtyń tursa esip aq samaly.   Táýelsiz el Altyn araı ishinde gúl yrǵalyp, Dúr dúnıe barady sulýlanyp. Táýelsiz el bolǵaly Qorqynyshtan Kórgen emes japyraq diril qaǵyp.   Joqshylyqtyń ishimde qasqyry ulyp, Janaryma kórmedi jas tyǵylyp. Táýelsiz el bolǵaly Ketilmedi Tulparymnyń tuıaǵy tasqa urylyp.   Erdiń nege jetpesin elge urany, Jaýyn jeńip, jigerin jer qylǵaly. Táýelsiz el bolǵaly Jigitterdiń Bútindelip úlgergen er-turmany.   Qateligin túzetip kesirli eldiń, Baǵy janǵan zaman bul esil erdiń. Táýelsiz el bolǵaly Jetim óksip, Tógilmedi kóz jasy jesirlerdiń.   Jańa kúnniń jarqyldap belesinde, Saqtalatyn shyǵarmyn el esinde. Kisilikti tý etip men kóterdim, Kisiliktiń terbelip kemesinde.   Kúńirenip kúı shertken kúreń kúnde, Kisi qansha baq qýǵan bul ómirde. Bolashaqtyń qamy úshin bilseń eger, Júrip jatyr synaqtar júregimde.   Júırikterin jaratyp, tań asyryp, Atady ylǵı dalamda tań asyǵyp. Táýelsiz el bolǵaly Ata qazaq Kúlli álemge keledi baq asyryp.   Tamyr Azattyqtyń tańy atyp, jańǵyrǵaly Qazaq jurtqa aınalǵan qabyrǵaly. Terezesi teńesken qaı elmen de, Jigitterdi ósirip nar tulǵaly.   Jer-jahanǵa aıbyndy kóringeli, Alty alashtyń bul kúnde kóńildi eli. Búrshik jarǵan butanyń túbinen de, Qus túletip, esedi ómir lebi.   Alys qyrda saǵymy buldyrlaǵan, Týǵan eldiń jolynda kim turmaǵan. Talaı ury zamandy ótkergen-di, Kókireginiń kózinen kúndi urlaǵan.   Azamattar minetin at týǵaly, Júrgen joq pa barlyǵy baq qýǵaly. О́risine qulandar qaıta oralǵan Qyr tósine móldirep qaq tunǵaly.   Muhıt sýy ishkenge taýsyla ma, Qyran ómir meni áli qaýsyra ma. Azamaty keýdeli bolǵan eldiń Keýdesine basynyp jaý shyǵa ma.   О́r keýdeli ójetter týsa aǵynda, Sekseýilder ósedi qum, shaǵylda. Týǵan jerge tamyry ketken eldiń Daýyl jula almaıdy jýsanyn da.   Altyn zaman Shubatylyp aldynda jol jatqaly, Týǵan eldiń kóp edi joǵaltqany. Atqa mingen azamat tolyp jatyr Altyn zaman elime ornatqaly.   Jalǵandyqtyń kóbesi sógilgende, Kimniń kózi kúlmedi kóńildi elde. Altyn zaman ornaıdy, Qazaq túgel Aq boz attyń ústinen kóringende.   Bolashaqqa úńilem Qabyrǵaly elimdi kóbisi uǵyp, Jaryq álem keledi tór usynyp. Meniń sardar júregim seskene me, Jalǵandyqtyń tursa da bórisi ulyp.   Mańaıyna baıandy baq taratyp, Elder qansha gúldengen aq tańy atyp. Ata qazaq azattyq alǵan edi, Dúnıeni ózine jalt qaratyp.   Anam meni týsa eger aıǵa asylyp, Jetsin qalaı jerime qaıǵy asyǵyp. Týǵan eldiń keýdesi kúıge tolǵan Jumaqtardyń esigi qaıta ashylyp.   Saýmalymdy bireýler iritkende, Arynymdy kim meniń irikti elde. Altyn týly nege elge aınalmaımyn Alty týly alty alash birikkende.   Kún kúrkirep, kóginde shatyrlaǵan, Qyzyǵymdy meniń de jat urlaǵan. Qaraýlyqtyń tóbesi kóringende, Shyndyǵymnyń shynysy shatynaǵan.   Qanatymdy jaıǵanda órge kerip, Týǵan elim jaıǵasqan tórge kelip. Ushyp bara jatady bolashaqqa, Janarymda dúnıe dóńgelenip.   Naızaǵaılar oınasa tóbemde kóp, Qajyǵanda júginem óleńge kep. Bolashaqtyń kózine úńilemin, Týǵan eldi tórinen kórem be dep.   Nur aǵa Armanymnyń qanaty qaıyrylyp, Aspanymda kórmedi aı qubylyp. El basyna kelgende ózge bireý Qalar ma edi tizginnen aıyrylyp.   Nur-aǵa kep el-jurtyn basqarǵaly, Qaıta qonǵan qazaqtyń qashqan baǵy. Kókiregi kúmbirlep kúı tartqanda, Aqqýlarǵa ún qosqan aspandaǵy.   Suǵyn qadap búıirden jat turǵanda, Kim namysqa shappaǵan baq qýǵanda. Nege asyl er týmasyn taqqa laıyq Azamat er minetin at týǵanda.   Tirshiliktiń kóz salsam júıesine, Asyl erler túsedi jıi esime. Nur-aǵany albyrap ǵasyr týǵan Altyn taqtyń aınalǵan kıesine.   О́tkel berip turǵasyn ótkelderi, Alty alashtyń qutty ǵoı kók pen jeri. Altyn taqta Nur-aǵa otyrǵasyn Aqordadan esedi kóktem lebi.   Kóńilimde bir aspan kúrkiredi, Jasyl jaılaý qulpyryp, qyr túledi. Nur-aǵanyń arqasy shyǵar, bálkim, Týǵan eldiń kózinde kún kúledi.   Rýhyn bıik kótergen tirilerdiń, Baqytyna el ortaq irilerdiń. Sózi mirdiń oǵyna aınalǵan-dy, Aınalǵan soń Nur-aǵa pirine eldiń.   Tizginin berse álemniń... Tý etip rýhyn jurtymnyń, Kókireginen ójet ot órgen, Tutqasy sensiń ultymnyń Ǵalamnyń júgin kótergen.   Uıqyǵa ketsem jaılanyp, Kóremin ylǵı túsimde. Júresiń nurǵa aınalyp, Kógildir álem ishinde.   Qarataýdyń jıyp qýatyn, Alataýda ósken shynarsyń. Ǵasyrda bir-aq týatyn Ǵasyrdyń uly shyǵarsyń.   Jetkende bula shaǵyńa, Taǵdyryn oılap jerimniń, Jaıǵastyń altyn taǵyńa Azattyǵy bolyp elimniń.   Ústińe júgin mol artqan, Siz barda eliń eńseli. Bolashaqqa kóshiń jol tartqan Senimniń synbaı semseri.   Keýdesinen bir jyr bastalyp, Qurmetteıdi Sizdi bári eldiń. Keter eń erkin basqaryp, Tizginin berse álemniń. Rafael NIIаZBEK, Ilııas Jansúgirov atyndaǵy syılyqtyń ıegeri.