Sońǵy jyldary Reseıdiń joǵary oqý oryndarynyń shekaralyq oblystardaǵy eldi mekenderdegi mektep oqýshylaryn iriktep, daryndylaryn ózderine oqýǵa shaqyrý faktileri jıilep ketti. Ol úshin Qazaqstannyń mektepterinde ártúrli baıqaýlar uıymdastyryp, bilimdilerin erte bastan iriktep alyp, tegin oqýǵa múmkindik beretin sertıfıkattar tabystaýda. Árıne, jastardyń tańdaý erkine, talap-tilekterine shekteý qoıa almaımyz. Shetelde bilimi men biliktiligin jetildirip kelgenniń esh aıyby joq. Biraq, olardyń ózge elderge jappaı ketýi bizdi oılandyrady. Mysaly, tek 2017 jyly elimizden 10 myńǵa jýyq joǵary bilimdi kásibı maman syrtqa ketken.
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń jalpy bilim beretin mektepterdiń 11-synypty bitirýshilerine qatysty málimetterine sáıkes, 2017-2018 oqý jylynda 127 414 oqýshy mektep bitirip, sonyń ishinen tek 92 827 túlek, ıaǵnı 72%-y ǵana ulttyq biryńǵaı testileýge qatysqan. Jyl ótken saıyn bul kórsetkish tómendep barady. Onyń bir ushy túlekterdiń óz eliniń oqý ornynan góri sheteldiń bilim ordasyn tańdaýyna kelip tireledi. Mysaly, 2015-2016 oqý jyldarynda Pavlodar oblysynda 3 oqýshy óz taǵdyryn sheteldegi oqý oryndarymen baılanystyrsa, 2017-2018 oqý jylynda 412 túlek shetelde oqýǵa tilek bildirip, bul kórsetkish 135 esege kóbeıgen. Aqmola oblysynda eki jyl buryn osyndaı 62 túlek bolsa, byltyr bul kórsetkish 6 esege artqan. Aıta ketýimiz kerek, bulardyń kópshiligi mektepte jaqsy oqyǵan talantty oqýshylar. Bul sekildi jaǵdaı Reseımen shekaralas Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı oblystarynda da oryn alýda.
Sonda Qazaqstan tarapy basqa memlekettiń ekonomıkasy úshin qarjy shyǵyndap, orta bilim bergen bolyp shyǵady. Bul – aqyl-oı kóshi. Ekonomıkaǵa paıdaly jastyq qýattyń, jumys áleýetiniń ketýi. Mektepte bilim alý úshin memleket jyl saıyn ár balaǵa 3 mln 200 myń teńge qarjy bólip, ár tulǵanyń qalyptasýyna qanshama maman ter tógedi. Sonyń bári keıin ózgelerge daıyn eńbek kúshi retinde úlestirilip otyr. Bul el úshin úlken ekonomıkalyq shyǵyn, adamı kapıtalǵa keltirilgen nuqsan ekenine kóz jetkizemiz.
Reseımen shekaralas aımaqtardyń orys tildi mektepteri túlekteriniń kópshiligi UBT tapsyrýǵa qulyqsyz, óıtkeni onyń tártip-erejelerin qıynsynady. Oǵan qaraǵanda Reseı oqý oryndary kóptegen jeńildikter usynatyndyqtan, jastarymyz kóbine sol jaqqa qaraı umtylady. Reseı túlekterdi aqysyz oqýǵa túsiredi jáne oqý bitirgennen keıin jumysqa ornalastyrýǵa kepildik beredi. Al Qazaqstanda oqý aqysy qymbat, sondyqtan jastar shekara asýǵa májbúr. Qarapaıym ǵana mysal, Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń bir jyldyq oqý aqysy 750 myń teńge shamasynda jáne jataqhanada jıi oryn bolmaýyna baılanysty páter jaldap oqý stýdent úshin jylyna 1 mıllıon teńgeden astam shyǵyn ákeledi. Al, Reseıdiń Omby qalasyndaǵy memlekettik ýnıversıtettiń bir jyldyq oqý aqysy orta eseppen 400 myń teńgeni quraıdy. Osynyń ózi kóp jaıdan habar beredi ǵoı dep oılaımyz.
Biz osynyń bárin depýtattyq saýal arqyly Premer-Mınıstr B.Saǵyntaevqa jetkizip, shekaralyq eldi mekenderde týǵan mektep túlekteriniń kórshi eldiń orta jáne joǵary oqý oryndaryna aýysý sebepteriniń aldyn alyp, elimizdiń keleshegi – aqyl-oı ıelerinen kóz jazyp qalmaý joldarynyń keshendi is-sharasyn qarastyrýdy suradyq.
Murat BAQTIIаRULY,
Senat depýtaty
