Jádiger • Búgin, 09:45

Shıti myltyq pen túıe zeńbirek

20 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qyzylorda tarıhı-ólketaný mýzeıinde kórgen adamdy qyzyq­ty­ratyn jádigerler qatarynda túıe zeńbirek pen shıti myltyq tur. Kezinde Syrda bılik júrgizgen Qoqan handyǵynan qalǵan zeńbirekter darııa jaǵalaýynan tabylypty. Al 2 ǵasyrlyq tarıhy bar shıti myltyq bir áýletti ǵana emes, tutas aýyldy ashtyqtan aman alyp qalǵan qarý.

Shıti myltyq pen túıe zeńbirek

Shyǵys halyqtarynda zeńbi­rek XVII–XVIII ǵasyrlardan bas­tap qoldanylyp kelgeni bel­gili. XVIII ǵasyrda Buqardy baǵyn­dyrǵan Irannyń Nádir sha­hynda osy qýatty qarý kóp bol­ǵan degen derek bar. Jańa qarý sol tusta qazaq dalasyna lap qoıǵan jońǵarlarda da az bol­maǵany belgili. Al oblystyq mýzeıde turǵan zeńbirekter – Qoqan handy­ǵynan qalǵan muralar.

Oblystyq tarıhı-ól­ketaný mýzeıiniń ǵalym-hat­shysy As­hat Saılaý qazaq dala­synda hal­qymyzdyń jaýyn­gerlik óne­rin jańa satyǵa kóterip, sol tus­taǵy irili-usaqty urystarda jeńis­ke jetýge sep bolǵan qa­rý­dy Kenesary Qasymuly HIH ǵasyr­daǵy ult-azattyq kóterilisinde jıi qoldanǵanyn aıtady.

«Qazir qory­myzda 8 zeńbi­rek bar. Bas­tapqyda biz bular­dy orys qarýy degen baılam ja­sap, sol baǵytta izdenip kór­gen­biz. Keıinnen bulardyń Qoqan zeńbiregi ekenin bildik. О́tken ǵasyrdyń alpysynshy jyldarynyń sońynda qarýlardy mýzeıge ótkizgen adam­dardyń kópshiligi olardy darııa jaǵalaýyndaǵy qumnan tapqanyn kórsetipti. Topyraqqa qaraǵanda qumda qalǵan zat jaqsy saqtalady. Sonyń arqasynda qundy muralar búlinbeı, búginge jetip otyr», deıdi ǵalym.

Al eki ǵasyrlyq tarıhy bar shıti myl­tyqtyń ıesi osydan 80 jyl­daı buryn ómirden ót­ken Bekjan Dosybaıuly eken. Qa­za­ly óńirine atqan oǵy múlt ketpeı­tin ańshy retinde tanymal bolǵan ol keńes odaǵy ornaǵan soń ańshylar qoǵamyna tirkelip, aýlaǵan ańdaryn sol mekemege tapsyryp otyrypty. Eldi ashtyq jaılaǵan tusta aýylǵa da talǵajaý taýyp bergen mergen jergilikti atqaminerlerdiń qysymynan qashyp, qaraqalpaq jerine ótken kezi de bolǵan eken. Keıinnen elge oralyp, 1947 jyly ómirden ótedi.

Kózdegenin qur jiber­meıtin mergenniń serigine aınalǵan shıti myltyqtyń jasalǵanyna eki ǵa­syrdan asypty. Uly Saqybaı ekimyńynshy jyldar basynda myltyqty, bytyrasy bar oq­shan­taıdy, qustyń tomaǵasyn Qaza­ly aýdandyq mýzeıine ótkizip, keıin­nen myltyq oblys ortalyǵyna jetken.

Ashat Saılaý sol kezeńde soǵyl­ǵan myltyqtardyń uń­ǵysy Orta Azııadan, ot ber­gishi Eýro­padan ákelin­genmen, qundaǵy ózimizde jasalǵanyn aıtady. Bul qazaq dalasynda jaýyngerlik óner udaıy jetildirilip otyr­ǵanyn kór­setedi.

 

Qyzylorda 

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda ǵalymdar marapattaldy

Ǵylym • Búgin, 11:02

«Travıata» taǵy da tańǵaldyrdy

Teatr • Búgin, 09:55

Shıti myltyq pen túıe zeńbirek

Jádiger • Búgin, 09:45

Azııadan – 6 altyn medal!

Boks • Búgin, 09:40

Ánshi Maıra turǵan úı

Mıras • Búgin, 09:35

151 sýdıa taǵaıyndaldy

Zań men Tártip • Búgin, 09:30

Soltústik sportyndaǵy sony serpin

Sport • Búgin, 09:25

Balalar quqyn qorǵaıtyn basqarma

Shymkent • Búgin, 09:20

Klassıkalyq úlgige qosylǵan eńbek

Ádebıet • Búgin, 09:10

Meniń Temaǵam!

Rýhanııat • Búgin, 09:05

Barshaǵa ortaq múmkindik

Jasandy ıntellekt • Búgin, 08:55