Sýretterdi túsirgen – Lıýdmıla Baıýsheva
Tóńkeriske deıin qaladaǵy Saýda alańyna jaqyn ornalasqan Vladımır kóshesinde baı kópester men aýqatty meshandar qonystanǵan. Qazirgi Tolstoı kóshesimen qıylysqan buryshta kópes Innokentıı Koshelevtiń úıi turǵan. Onyń janyna Qystaýbaev óz úıin salyp, aýlasynda at-kólikpen toqtaıtyn oryn ashqan. Arzan ári jaıly qonaqúıge saýdagerler, isker adamdar men gastrolge kelgen ártister túsetin. Munda Pavlodar óńirine saparlap kelgende ataqty Qajymuqan Muńaıtpasuly da turǵan.
«Bul úımen Pavlodardaǵy qazaq ádebıeti men drama óneriniń qalyptasý tarıhy tyǵyz baılanysty. Munda poezııa keshteri, konsertter men spektaklderdiń daıyndyǵy ótkizilip, qalanyń shyǵarmashyl jastary jınalatyn. Osyndaı keshterdi ótkizý ıdeıasyn úı ıesiniń ózi usynǵan. Kónekóz qarııalardyń aıtýynsha, munda Jumat Shanınniń keıinnen Qazaq drama teatrynyń repertýaryna engen «Arqalyq batyr» atty alǵashqy pesasynyń daıyndyǵy ótken», deıdi ólketanýshy Lıýdmıla Baıýsheva.
J.Shanın ol kezde Pavlodar ýezdik komıtetiniń múshesi (1920–1921) eken. Partııalyq-keńestik organdardaǵy jumysynan bólek, ol teatr qyzmetimen aınalysyp, ádebı keshterge qatysty. 20-jyldary bul úıde kóptegen tanymal shyǵarmashylyq tulǵa qonaqta bolǵan. Atap aıtqanda, aqyn Isa Baızaqov, jazýshy Muhtar Áýezov, sondaı-aq munda birshama ýaqyt ataqty ánshi Maıra Ýálıqyzy turǵan.
Maıra shaǵyn balkonǵa shyǵyp, óziniń áıgili talıankasymen qazaq, tatar, orys ánderin shyrqaıtyn. Qońyraýly syrnaı ol kezde dalalyq ólkede sırek kezdesetin mýzykalyq aspap edi. Maıra syrnaıda ǵana emes, dombyra men balalaıkada da sheber oınaǵan. Talantty ánshiniń ánderin, syrnaıdaǵy sazdaryn tyńdaýǵa kórshiles kóshelerdegi turǵyndar jınalatyn. Onyń syńǵyrlaǵan daýysy alysqa jetetin:
«Qyzy edim Ýálıdiń atym Maıra,
Otyz tis kómekeıde tilim saıra.
Qolyma garmon alyp jónelgende,
Ileser sonda maǵan jigit qaıda?!»
Lıýdmıla Baıýshevanyń aıtýynsha, keńes ókimeti jyldary bul kóne úıge «Qazgalantereıtorgtiń» oblysaralyq bazasy ornalasqan. 1972 jyly ǵımaratqa Maıranyń barelefi bar memorıaldyq taqta ornatylady. Ýaqyt óte kele ǵımarattyń qabyrǵalary qaqyrap, toza bastaıdy. Alaıda ony saqtap qalýǵa eshkim áreket jasamaǵan. 1992 jyly jergilikti mańyzy bar tarıhı jáne mádenı eskertkishi retinde tirkelgen úı buzylyp qalady. Qazirgi ýaqytta bul jerde jeke úı salynǵan.
PAVLODAR
