Qazaqstannyń beıbitsúıgish saıasaty – ultaralyq tatýlyq pen konfessııaaralyq kelisimniń eren úlgisi

Astanada Qazaqstan halqy Assambleıasy, Mádenıet mınıstrligi jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti birlese otyryp, elimiz Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Táýelsizdik. Elbasy. El birligi» taqyrybynda etnosaralyq jáne konfessııaaralyq máseleler jónindegi halyqaralyq konferensııa ótkizdi. Sharaǵa Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń oryn­ba­sary Baǵlan Maılybaev bastaǵan memlekettik organdar ókilderi, Assambleıa músheleri men onyń ǵylymı-saraptamalyq qaýymdas­tyǵy, etnomádenı birlestikter bas­shylary, BAQ ókil­deri jáne stýdent jastar qa­tys­ty. Sondaı-aq jıynǵa 13 mem­lekettiń ǵalymdary shaqyry­lyp­ty. B.Maılybaev L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıtetiniń úlken zalyna jı­nal­ǵan stýdent jastarǵa qaratyp, Brıýsselde Halyqaralyq stýdentter federasııasynyń Alma­ty qalasyn 2017 jylǵy Qysqy ýnıversıadanyń astanasy dep jarııalaǵanymen quttyqtady. Ke­­shegi kún arnaıy qabyldanǵan «Juldyzdy jıyrma kún» kestesi boıynsha «Kelisim» – el birligi kúni dep ataldy. Eńseli elge, mártebeli memleketke aınal­ǵa­ny­myz Táýelsizdiktiń arqasy. Táý­el­sizdik degen qasıetti uǵymnyń bolashaǵy da, túpki negizi de eń aldymen turaqtylyqpen, al onyń ózi el birligimen baılanysty, dedi B.Maılybaev. Osy oraıda Baǵlan Asaý­baı­uly óz sózinde bylaı dedi: «Bú­gingi Táýelsizdik pen Qazaqstan­nyń beıbit saıasaty turaqtylyq pen ulttyq birliktiń irgeli negizine aınaldy. Bul óz kezeginde Prezıdent – Ult kóshbasshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń eren eńbegi, onyń beıbitshilik pen jasam­paz­dyq saıasatynyń jemisti nátıjesi bolyp tabylady». Memleket pen halyqtyń táý­elsizdigi sol dáýirge, ol týǵyzǵan qaýipterge sáıkes keledi. Al dáý­irdiń paradoksy memleket táýel­sizdigi jahandanýmen úılesimde bolady. Keıbir sarapshylar árqa­shanda jahandaný jeńedi degendi aıtyp qalyp júr. Alaıda, álem­dik qarjy daǵdarysyn eńserý tájirıbesi kórsetkendeı, táýelsiz memleket uǵymyn muraǵatqa jiberý áli erte ekendigin dáleldedi. Tıisinshe, táýelsiz elderdiń róli artyp shyǵa keldi. Sondyqtan táýelsizdik jahandyq úderisterge kirigýdi bildiredi. Onyń arqaýlyq basty elementteri aqparattyq-tehnologııa jáne ınnovasııa. Prezıdent ınnovasııany damýdyń bas­ty kilti etip alǵany da son­dyqtan. Sonymen qatar, álemge Nur­sultan Nazarbaevtyń úlgisi retinde tanylǵan etnosaralyq to­leranttylyq pen qoǵamdyq keli­simniń qazaqstandyq modelin qa­lyptastyrý, memleket pen saıası elıtany biriktirgen Assambleıa qurý, eýrazııalyq ıdeıany damytý, usynylǵan yqpaldastyqtyń ja­ńa nusqasy – bul joǵary gýmanı­tarlyq tehnologııalar men áleý­mettik ınnovasııalardy bekitetin, álemdik jahandaný men pol­ı­et­nostyq jaǵdaıda ár túrli máde­nıetter men órkenıetterdiń birlese tirshilik keshýine zııatkerlik negizder qalaıtyn qazirgi zamanǵy eń qajetti qundylyqtar bolyp tabylady. Ultaralyq kelisim únemi memlekettik saıasatymyzdyń negizi bo­lyp keledi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Táý­elsiz memleket qurǵannan bastap qoǵamdy biriktiretin máseleni qolǵa aldy. Ol úshin osyǵan deıin bolyp kórmegen teńdessiz úlgi – Qazaqstan halqy Assambleıasy qu­ryldy. Atalǵan qurylym ha­lyq­aralyq qoǵamdastyq aldynda ónegeli úlgige aınaldy. Konfe­ren­sııanyń moderatory, QHA Tór­aǵasynyń orynbasary, Qazaq­stan Prezıdenti Ákimshiligi QHA Hatshylyǵynyń meńgerýshisi Era­ly Toǵjanov «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń qazaqstandyq jo­ly» atty baıandamasynda qo­ǵam­dyq damýdyń úlgisi bolyp jańarǵan jáne quqyqtyq tur­ǵy­dan elimizdiń Konstıtýsııasy normalarynda, Qazaqstannyń El birligi doktrınasy men ózge de quqyqtyq aktilerde bekitilgen «Qazaqstandyq jol» tereń mán-maǵynaǵa ıe bolǵandyǵyna ke­ńi­nen toqtaldy. Búgingi tańda, et­nosaralyq qatynastar men eý­razııalyq yqpaldasý salasyndaǵy Qazaqstan tájirıbesi tek ǵa­lym­dar men qoǵam qaıratkerlerimen shektelmeı, memleket basshylary, halyqaralyq uıymdar bas­shy­lary tarapynan oqylyp zerttelýde. BUU-da, EQYU elderinde, Jeneva, Nıý-Iork, Varshava, Kopengagen, Vena qalalaryndaǵy aýqymdy halyqaralyq forýmdarda qazaqstandyq úlginiń tusaý­ke­seri ótkizilgeni belgili. Sheteldik sarapshylar da óz taraptarynan qazaqstandyq úlginiń artyq­shy­lyqtaryn, Elbasynyń etnos­aralyq tatýlyq pen konfes­sııa­aralyq kelisimdi qamtamasyz etýdegi rólin erekshe atap ótti. Halyqaralyq konferensııa so­ńynda Memleket basshysynyń atyna úndeý joldandy. Onda Qa­zaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Ult kóshbasshysy Nursultan Na­zarbaevtyń saıasatyndaǵy saıası erik-jiger men onyń mańyz­dy­ly­ǵy erekshe atalǵan. Sondaı-aq El­basynyń etnosaralyq jáne kon­fessııaaralyq toleranttylyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan progressıvti bastamalary men yq­pal­dastyqqa baǵyttalǵan ıdeıala­ry­nyń arqasynda halyqtar arasyn­daǵy senim, mádenı murany saq­taý – qoǵamdyq túsinistik nor­ma­syna, Qazaqstannyń kóregendi us­tanymyna, álemdik qoǵamdastyq úshin teńdessiz úlgige aınaldy dep naqty kórsetilgen. Budan basqa konferensııada bes sessııa barysynda ózekti má­se­leler talqylandy. Olar: N.Á.Na­zarbaevtyń etnosaralyq tole­rant­­tylyq pen qoǵamdyq ke­lisim­niń qazaqstandyq úlgisi; N.Á.Na­zar­baevtyń eýrazııalyq ıdeıasy; Shyǵys pen Batys ara­syndaǵy ór­ke­nıetti únqatysý; Ta­rıhı-má­d­enı nysan turǵysyn­da­ǵy Táý­el­sizdik, azamattylyq, sáı­kestilik uǵymdary; Táýelsiz Qazaqstan: tildik úrdister jáne tildik saıa­sattyń basymdyqtary; Táýelsiz Qazaqstandaǵy jýrnalıstıka. Kı­no. Teatr. Sondaı-aq halyq­ara­lyq konferensııa aıa­syn­da «Beı­bitshilik pen jasampaz­dyq­tyń 20 jyly» taqyrybynda Qa­zaqstan halqy Assambleıa­sy­nyń jáne onyń aımaqtyq qury­lym­da­rynyń jobalary kórmesi, onyń ǵylymı tusaýkeseri ótki­zi­lip, et­nosaralyq qatynastar má­se­leleri boıynsha QHA janyn­daǵy Jetekshi jýrnalıst-sarap­shylar klý­­bynyń otyrysy uı­ym­das­ty­ryl­dy. Onda etno­jýr­na­lıs­tıka sa­la­syndaǵy «Shańyraq» shyǵar­ma­shylyq konkýrsynyń qo­rytyn­dysy jarııalandy. Asqar TURAPBAIULY. Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.