Mindet abyroımen oryndaldy

Otyrysta qaralǵan má­sele­ler­diń óte mańyzdy ári kúrdeli bolǵandyǵyn ony tal­qylaýǵa belgilengen ýa­qyt­tan áldeqaıda asyp ket­kendiginen-aq anyq ań­ǵarýǵa bolady. Otyrysqa kirip-shyǵýǵa quqyqty dıploma­tııa­lyq mıssııa qyzmet­ker­leri pikir aly­sýlardyń ba­rynsha qyzý ári tar­tysty bo­lyp jatqandyǵyn aı­typ otyrdy. Biraq qaralǵan má­sele bireý-aq edi. Ol IYU-ǵa múshe memleketterdiń biri – Sırııada bolyp jatqan oqıǵalarǵa baılanysty Uı­ym­nyń birtutas sheshim qa­byldaýyna arnalǵan oty­rys-tyn. IYU-ǵa deıin bul másele boıynsha pikir bildirgen Arab memleketteriniń lıgasy Sırııa basshylyǵyn aıyptap, onyń eldegi saıası ereýilshilerge qarsy qol­da­nyp otyrǵan saıa­sa­tyn sy­na­ǵan bolatyn. IYU-nyń beldi músheleriniń biri – Túr­kııanyń Premer-mınıstri R.Er­doǵan da Sırııa bas­shy­lyǵynyń saıasatyn aıyp­ta­ǵan edi. Al aımaqtaǵy taǵy bir beldi oıyn­shylardyń biri – Iran Islam Respýblıkasy basshylyǵy Sı­rııa­daǵy oqıǵalar syrtqy kúsh­terdiń arandatýshy áreketteriniń salqyny ekendigin alǵa tartyp, úkimet áreketterin birshama aq­taǵan. Osyndaı ke­reǵar usta­nym­dar bolǵandyqtan da talqylaýǵa usynylǵan másele uzaq ýaqyt talqylandy. Otyrys aıaqtalǵan soń IYU-ǵa tóraǵalyq etýshi eldiń ókili retinde otyrysqa tóraǵalyq etken Erjan Qazyhanov pen IYU Bas hatshysy Ekmeleddın Ihsan­oǵlý jýrnalısterge arnap bas­pa­sóz máslıhatyn ótkizdi. Kóte­rilgen másele boıynsha aıtylǵan suraqtar da barynsha kóp ári árqıly boldy. E.Qazyhanov má­seleni barynsha sarabdaldyqpen taldap, onyń qalyń kópshilik bilýge tıisti jaqtaryn juqalap aıtyp berdi. Búgingi másele ba­rynsha mańyzdy ári kúrdeli ekendigi shyndyq, dedi ol osy oraıda. О́ıtkeni, biz Uıymnyń bir mú­shesinde qalyptasqan ishki kúr­deli problemalardy talqylaýǵa jınaldyq. Qazir bul másele halyqaralyq deńgeıde de qyzý talqylanýda. Álemdik BAQ-tar da bul máselege qatty nazar aýda­ryp otyr. Arab memleketteriniń lıgasy da máseleni óz tarapynan talqylap, onyń rettelýine áre­ket jasaǵan boldy, deı kelip, ári qaraı mınıstr óz otyrystaryna toqtaldy. Búgingi otyrysqa IYU mú­sheleriniń 32-sinen ókilder qa­tysty. Sonyń ishinde 11 elden syrtqy ister mınıstrleri keldi. Bizdiń aramyzda Sırııa másele­siniń barlyq qyryn qamtyǵan tereń pikir alysýlar boldy. Otyrysqa Sırııanyń syrtqy ister mınıstri de qatysyp, Damas­kiniń resmı ustanymyn jetkizgeni bizdiń jıynnyń mańyzdy­ly­ǵyn arttyra tústi. Otyrys qo­rytyndysy boıynsha kommıýnıke qabyldandy. Bul qujatty IYU-nyń Turaqty múshesi bolyp ta­bylatyn 7 memlekettiń ókilderi qabyldady. Bizdiń pikirimizshe, qorytyndy qujat búgingi pikirta­las­tardyń jalpy barysyn aı­ǵaqtaıdy, dedi ol. Qujat eldiń ishinde kúsh qol­danýdy shuǵyl toqtatý, barynsha keńeıtilgen ultaralyq únqa­ty­sýdy bastaý, jaǵ­daıdy ońtaı­landyrýǵa baǵyttalǵan úl­ken kólemdegi reformalar júrgizý sııaqty úsh negizgi máseleni qam­tyǵan, dep jalǵady sózin mınıstr.  Sonymen birge, IYU músheleri Sırııanyń aýmaq­tyq tutastyǵy, táýelsizdigi men egemen­diginiń saqtalýyn jaqtap, syrtqy ıntervensııa men sheteldik kúshterdiń ishki isterge ara­lasýyna qarsy ekendikterin aı­ryqsha atap ótti. Sóziniń sońynda E.Qazyhanov oty­rys­tyń baryn­sha kúrdeli bolǵan­dyǵyn taǵy da atap kórsete kelip, sonyń ózinde biz ortaq sheshimge qol jetkize aldyq. Endi qabyldanǵan kommıýnıkege tıisti baıandama daı­yn­dalatyn bolady. Jalpy alǵanda, Qazaqstan osy otyrysta alǵa qoıǵan maqsatyna jetti, dedi. Sapar barysynda Qazaqstan Syrt­qy ister mınıstri Saýd Arabııasy, Iran, Túrkııa, Sırııa syrtqy ister mınıstrlerimen kezdesýler ótkizip, eki­jaqty jáne aımaqtyq problemalardy tal­qy­lady. Sonymen birge, IYU Bas hatshysy E.Ihsanoǵlýmen de resmı kez­desip, Uıymnyń aǵymdaǵy jáne pers­pektıvadaǵy máse­le­lerin talqylady. Jaqsybaı SAMRAT.