Talpynysty tuǵyrly tabysqa ulastyrǵan 20 jyl

Úkimet basshysy Qazaqstan óz Táýelsizdiginiń 20 jylynda da­mýdyń kóptegen kezeńderinen ótkenin, osy oraıda egemendiktiń alǵashqy jyldarynda kúrdeli belester eńserilgenin atap ótti. «90-jyldary negizgi naryqtyq reformalar júrgizilip, búgindegi bizdiń egemen elimizdiń tabysty damýynyń negizi qalyptasty», – dep toqtalyp ótti ekonomıkalyq forýmnyń ashylý saltanatynda sóz alǵan K.Másimov. Bul turǵyda sonaý toqsa­nyn­shy jyldardyń sońynda-aq el Prezıdenti 2030 jylǵa deıingi damýdyń aýqymdy baǵdarla­ma­syn bekitkenin jáne osy oraıda negizgi basymdyqtar anyqtal­ǵa­nyn, sondaı-aq osy damýdyń aıasynda Qazaqstan alǵa jyljyp, belgilengen maqsattar tııanaqty oryndalǵanyn aıta kelip Úkimet basshysy «2000-2007 jyldar aralyǵynda ekonomıkanyń jy­ly­na 7-8 paıyzdyq qarqyndy ósimi – bul naryqtyq qalypta­sý­dyń jáne toqsanynshy jyldary atqarylǵan aýqymdy jumys­tar­dyń nátıjesi» ekenin atady. Sondaı-aq Premer-Mınıstr óz sózinde 2007 jyldan bastalǵan álemdik qarjy daǵdarysynyń birinshi kezeńinde elimiz aldynda turǵan qaýip-qaterler eńserilip, Qazaqstan júıesi óziniń turaq­tylyǵyn dáleldegenin jetkizdi. Osynyń nátıjesinde 2010-2011 jyldardaǵy ekonomıkalyq damý­dyń Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósip-órkendeýiniń turaqty keze­ńine, ıaǵnı 7 paıyzdyq ósimge shyǵýyna múmkindik bergenine de toqtaldy. «2010 jyly 7 paıyzdyq ósim bolsa, 2011 jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha, qazirdiń ózinde biz 7 paıyzdyq ósimge qol jetkizdik. Menińshe, aldaǵy eki aptada 11 aıdyń nátıjesin kóre­tin bolamyz. Shamamen, Qazaq­stan jy­lyna turaqty túrde 7 paıyzdyq ósimmen órkendep keledi», dep túıindedi sózin K.Másimov. Eldegi ekonomıkalyq jáne áleýmettik saıasattyń, ınvestı­sııa­lyq-iskerlik ahýaldyń nátı­je­lerin qorytyndylap, alǵa qoıǵan jańa maqsattardy jos­par­laǵan bul forýmǵa Ekono­mıkalyq damý jáne saýda mınıstri Q.Kelimbetov, Qarjy mınıstri B.Jámishev jáne túrli assosıasııalar men ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń, halyqaralyq ujymdardyń basshylary jáne elimizdiń barlyq aımaqtarynan úsh júzge tarta kásipkerler qa­tysty. «Jahandyq álemdegi Qazaq­stan» jáne «Investısııalyq iskerlik ahýal» deıtin kúrdeli ta­qyryptardy qozǵaǵan atalmysh forýmǵa arnaıy kelgen Reseı Sberbankiniń basqarma tóraǵasy G.Gref, Ernst&Young qarqyndy rynok ortalyǵynyń basshysy A.Karklın-Marshe, Búkilálemdik bank­tiń Eýropa jáne Azııa elderi boıynsha bas ekonomısi I.Djılla, Azııa Damý bankiniń bas eko­nomısi Ch.Rıı, reseılik «Obshes­tvennyı dogovor» ınstıtýtynyń prezıdenti A.Aýzan jáne basqa da halyqaralyq sarapshylar álem­dik ekonomıka baǵdary tý­raly baıandama jasap, Qazaq­stan­nyń damýy jaıly óz pikirlerin bildirdi. Forým barysynda «Eldiń áleýmettik saıasaty men áleý­mettik basymdyqtary», «Eldiń qarjy saıasaty: qalyptasý ke­zeńderi jáne damý keleshegi», «Ekonomıkalyq damý qorytyn­dy­sy jáne keleshek baǵdar» ta­qyrybyndaǵy máseleler talqy­la­nyp, «Eldiń ınvestısııalyq saıasaty», «Aımaqtyq kásip­ker­likti damytý aspektileri», «Otan­dyq kásipkerliktiń damý jaǵ­daıy men betalysy», «Doing Business» esebi boıynsha Qazaq­stannyń damý kórsetkishteri», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táý­elsizdik jyldary «Myńjyl­dyq­taǵy damý maqsaty men or­nyq­ty damý qaǵıdattary» atty jobalardyń iske asyrylýyn qo­rytyndylady. Halyqaralyq tájirıbe kór­set­kendeı, ekonomıkalyq jaǵy­nan damyǵan elderde orta jáne shaǵyn bıznes barynsha keń etek alady. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap-aq Qazaqstan jeke menshik ınstıtýtyn qorǵaý­ǵa jáne kásipkerlik bastamany jan-jaqty qoldaýǵa negizdelgen naryqtyq ekonomıkany qurýdy basty baǵyt etip aldy. Dú­nıe­júzilik banktiń baǵalaýy boı­yn­sha, Qazaqstan 2008-2012 jyldar aralyǵy kezeńdegi reıtınginde 80-orynnan 47-orynǵa kóterilip, ekonomıkalyq beleste óz usta­nymyn bıiktete bildi. Forýmda sóıleýshi sarapshy­lar memlekettiń kásipkerlikti qol­daý salasyndaǵy belsendi saıa­saty jahandyq ekonomıkalyq daǵdarys kezinde orta jáne sha­ǵyn bıznestiń damýyna oń áser etkenine, sońǵy tórt jyl ishinde elimizdegi orta jáne shaǵyn ká­sipkerlik sektoryna kórsetilgen memlekettik qarjylaı kómek kólemi jáne atalmysh qoldaý sha­ralarynyń pármendiligi men tıimdiligi kórshi elderge qaraǵanda, áldeqaıda joǵary bolǵandyǵyna aıryqsha toqtaldy. Sonymen qatar, daǵdarystan keıingi damý mindetterin júzege asyrý úshin Qazaqstan 2010 jyldan bastap júzege asyrǵan «Bıznestiń jol kartasy-2020» – kásipkerlikti keshendi damytý baǵdarlamasynyń tıimdi bolǵany da atap aıtyldy. Forým sońynda elimizde kásipkerliktiń damýyna zor úles qosqan bıznes – assosıasııalar alǵys hattarmen marapattaldy. Qanat ESKENDIR, Astana.