Túnińdi túgel arnamaı «túbin túsire» almaısyń. Jaqsy dúnıe shyqqansha, janyńdy jaı taptyrtpaıtyn jaısyzdaý bir janr. Bálkim, sodan da shyǵar-aý, súıegi asyl sýret ónerine júregi daýlap, jeń túretinderdiń qatary tym sırek. Ushty qalam ustaǵan úrkerdiń shoǵyryndaı ǵana qazaq balasynyń aldyńǵy leginde alty qurlyqqa aty ketken belgili sýretshi, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń laýreaty Aıdarbek Ǵazızuly aǵamyzdyń júretindeı jóni bar...
Kenjelep qaldy dep júrgen karıkatýra álemine Aıdekeń kúni keshe kelgen joq. Iаkı, jalyna jolshybaı jarmasqan jan emes. Áýestigi áýelden bar-tyn. Boıaý bitkenge bala kúninen baýyr basypty. Jasy sál-pál ótińkirep ketkenine uıalatyn uıań ul «Pıonerge» inisiniń atynan sýret salyp turypty dese, sener me edińiz? Áskerde júrip-aq «Boevoı lıstokty» birinen soń birin burqyratypty. Boryshy bitken soń, el qatarly eńbekke aralasty. Qaı salaǵa barsa da qalamy men qaǵazyn qoltyqtaı júretin. Bir qyzyǵy, jurt uıyqtap jatqanda, Aıdekeńniń «ekinshi tynysy» ashylatyn...
Osy salany oqyp alamyn dep jyl saıyn oqtalǵanymen «ońaıshylyqpen» ol da oryndala qoımady. Al joly bolmaǵanǵa jası qoıatyn Aıdekeń be? Qaıta ony qaırattandyra tústi. О́neriń órleý úshin ózińdi de jan-jaqty ósirýiń kerek qoı. Aǵamyz talmaı izdenetinderdiń qatarynan tabyldy. Qaı taqyrypta áńgime qozǵalmasyn Ǵazızulynyń ǵıbratty aıtary bar edi. О́ıtkeni ol biletini bar, kórgeni kóp kishipeıil de ımandy jan.
Qııaldaǵyny qıystyryp quraý qaı kezde de qıynnyń qıyny emes pe edi? Osy jolda ol Igor Smırnov, Nıkolaı Kazansev syndy naǵyz myqtylarǵa eliktedi. Al Nıkolaı Ashtemandy ómirlik ustazym dep álige deıin úlgi tutyp keledi. «Ustazy jaqsynyń ustanymy jaqsy» demekshi, ol kisiniń salǵan sýretteri óte mazmundy ári uǵynyqty shyǵatyn. Besikte jatqan balasyna deıin Bıdstrýpty qaraıtyn bul shańyraq, rasymen de óner qonǵan áýlet edi.
Alla ózi talant bermese, adamdy tańǵaldyra almaıtynyń aqıqat qoı. Árbir dúnıesin kórgen jannyń kózi toıatyndaı kórkem etip jetkizýge kúsh saldy. Ańǵarǵanǵa, ar jaǵynda qyltıyp astarly oı jatatyn. Kez kelgen keskinniń kompozısııalyq berilýine kóbirek nazar aýdardy. Shyǵarmalaryna shendestirý ádisin de sheber paıdalana bildi. Boıaýyn barynsha qanyq jetkizdi, oıyn meılinshe anyq aıta aldy. Qaı qyrynan qarasań da ıi qanǵan ıdeıa menmundalap turatyn.
Al shyndyǵynda ol janyna jaqyn boıaý izdep júrdi. Ulttyq reńk tabýǵa umtyldy. Jalǵyz boıaýmen bútindeı bir ulttyń bolmysyn berý anaý-mynaý adamnyń qolynan kele bermeıtin táýekel-tuǵyn. Aqyrynda alýan keıipke enip, myń qubylyp, san túrlenetin tústi de tapty. Ol – qońyr daýysty, qońyrlaý minezdi, qońyrqaı kózdi qazaqtyń bolmysyn bere alatyn boıaýdyń naǵyz ózi edi. Birde ekeýara áńgimede «Meniń osyǵan deıingi azdy-kópti dúnıem negizinen myna úsh taqyrypty qamtypty. Ádepki kezde turmystyq, odan soń ulttyq taqyrypqa qaraı oıysyp, al keıingi jyldary jalpy adamzat balasyna ortaq qundylyqtar jaıly sóz qozǵap júr ekenmin» dep qalǵany bar.
Iá, aǵamyzdyń meılinshe óndirip jumys istegen jyldary baspasóz salasyna bet burǵan jyldarynan bastaý alady. Osy tusta peterborlyq karıkatýrashy Vıktor Bogoradtyń aıtqan myna bir sózin aınalyp óte almaıtyn sııaqtymyz. «Karıkatýrashylar únemi BAQ-pen bir qaıyqta». Iá, jany bar sóz. Ol kisiniń jańa nómirde jarııalanǵan ár sýreti basylymǵa zor bedel ákeletin. Al basylym shyndyqty shuqyp turyp kórsetetin shynshyl sýretshini shyńdaǵan ústine shyńdaı túsýshi edi. Mine, jıyrma úsh jyldyń júzi boldy aǵamyz el gazeti «Egemende» taban aýdarmaı eńbek etip keledi. Alla bizge osyndaı álem moıyndaǵan azamatpen ıyqtasa jumys isteýdiń baqytyn buıyrtypty. Dara daýysymen baýraǵan Dımashtyń dúnıeni dúrkiretip jatqan shaǵynda, bizdiń Aıdekeń de shet memleketterdiń birshamasynan shytyrlatyp júlde jınap jatty. Júldeden júlde jaýyp, qanjyǵa qaıta-qaıta maılanyp jatqan sondaı shaqtarda «Basqasyn qaıdam, bizdiń óz «Dımashymyz» qasymyzda» dep qaljyńdaıtynbyz.
Keıingi jyldary sanada siresken sterotıpterdi syryp tastap, árige ketip qalǵan álemdik karıkatýranyń kóshine qosyldy. «Kúlli álemge kózimdi ashqan karıkatýrashy Kúlmeshkenov edi» degen bir sózinde aǵamyz. «Áıtpese Qazaqstannyń óz qazanynda qyz-qyz qaınap júre berer me edi, kim bilsin?!»...
Sonyń áseri me eken, sońǵy jyldary pálsapalyq karıkatýralar paradyn bastap ta jiberdi. Shyǵarmashylyq sherýi shartarapty sharlaǵan shabyt ıesi búginge deıin 50-den astam eldiń baıqaýyna qatysty. Júldesiz qur qaıtqan kezi, tipti joqtyń qasy. Sońǵy alǵan qomaqty syıy – «2017 jyldyń eń úzdik karıkatýra sýretshisi» shartaraptyń «sen tur men ataıyn» deıtin tańdaýly sýretshileri qatysqan eń iri baıqaý bolatyn. Ár sheber júzge jýyq týyndysyn joldap, keı-keıde myń jarym myqtyǵa deıin baq synasatyn bul saıystarda úzdik júzdikke kirýdiń ózi úlken jetistikke balanatyn. Solardyń arasynan sýyrylyp shyǵyp jıyrma jetilikke kirý tek Aıdarbek Ǵazızulynyń ǵana qolynan keletin tabandylyq!
P.S. Aǵamyzdyń jeke kórmesin asyǵa kútip júrgen kópshiliktiń de kóńili bir demdeletin kez keler. Alla qalasa, sol sát te alys emes sııaqty ǵoı. Ár tústiń qadir-qasıetin arttyrǵan alpystyń asqaraly bıigi qutty bolsyn deı otyryp, «mehnatty ónerdiń» mektebin ashyp, balǵyn sýretshilerdi osy salaǵa baptap tárbıeleseńiz, tipten tamasha bolar edi degen tilekke qosarlanǵan bazynamyz bar! Jáne de osynshama mol murany Astana tórinen karıkatýra mýzeıi etip ashyp, keler urpaqtyń kózaıymyna aınaldyra alsaq, budan saýapty is bola qoımas...
Amangeldi QIIаS,
«Egemen Qazaqstan»
