Altynbek ABDOLLAEV,
aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary:
– Elbasy agrarlyq sektordy ekonomıkanyń jańa draıverine aınaldyrý talabyn qoıǵany belgili. Búgingi kúni Qazaqstan birqatar pozısııalar boıynsha iri agrarlyq eksporttyq ónim óndirýshiler qataryna qosylýdy maqsat etip, halyqaralyq naryqtarda básekege qabilettilikti qamtamasyz etip keledi. Bul oraıda jyl ótken saıyn memlekettik qarjylandyrý mólsheriniń arta túskenin atap ótken jón. Oǵan mysal retinde ótken jyly elimiz boıynsha 32 mıllıard teńgeniń 7200 shaǵyn nesıesi berilgenin aıtsaq ta jetkilikti. Bıyl onyń kólemi 62 mıllıard teńgege deıin ulǵaıtylyp, qyzmetti paıdalanýshylardyń sany eki ese kóbeıetin bolady. Bul jumys oblystyń agroónerkásip salasynda odan ári belsendilikpen jalǵasary kúmánsiz. Byltyr aýyl sharýashylyǵyndaǵy ónim óndirisi 510,6 mıllıard teńgeni qurady. Azyq-túlik óniminiń kórsetkishteri 2,8 paıyzǵa artyp, 93,6 mıllıard teńgege jetti. Syrtqa 141,8 mıllıon dollardyń ónimderi jóneltildi. Keltirilgen sıfrlar qurǵaq, jadaǵaı kóringenimen, astarynda jer emgen sharýa adamdarynyń qanshama mańdaı teri, qajyrly eńbegi jatyr deseńshi! 2017 jyly agroqurylymdarǵa 41,6 mıllıard teńge demeýqarjy bólinip, 11 baǵdarlama aıasynda qoldaý kórsetildi. Usaq sharýashylyqtardy biriktirýdiń nátıjesinde 11,2 myń aýyldyq jumysqa tartyldy. Olardyń arasynda jumyssyz júrgenderi de, isi shatqaıaqtap, keri ketkenderi de bar. 1739 sharýashylyq sýbektileri nesıelik jáne lızıngtik mindettemeler boıynsha syıaqylardyń sýbsıdııalaý sharalaryn paıdalanyp, 6,4 mıllıard teńge aldy. Sońǵy bes jylda óńirlik agroqurylymdarǵa quıylǵan qarjy 5,5 ese kóbeıip, 34,1 mıllıard teńge boldy. Buryndary aýyl eńbekkerleri tek eginshilikpen aınalysyp kelse, endi mal sharýashylyǵymen de shuǵyldana bastaýy óte quptarlyq. Onyń nátıjesi jaman emes. Et óndirý – 13,6, sút óndirý 26,1 paıyzǵa ósti.
О́z isin ashýǵa nıet etkenderdi qoldaý, olarǵa múmkindik berý, jańa salalardy ıgerý bar da, shıkizat óndirisinen sapaly óńdelgen ónim shyǵarýǵa kóshýdiń, oǵan baǵyttalýdyń jóni bólek. El qazynasynan qarastyrylǵan 1,1 mıllıard teńgege 38 kooperatıv ozyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etildi. Turǵyndardy baý-baqsha, ara sharýashylyǵymen aınalysýǵa shaqyrǵan aımaq basshysy Qumar Aqsaqalovtyń bastamasy qoldaý taýyp, keń óris alyp keledi. Shyǵyndy kóp qajet etpeıtin salalarmen aınalysýshylarǵa shaǵyn nesıe usynylatyn bolady.
Ásemgúl QAIYRDENOVA,
«Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ oblystyq fılıalynyń dırektory:
– Esil aýdanynda «Jan» sharýa qojalyǵynyń qurylǵanyna kóp bola qoıǵan joq. Onyń jetekshisi Aqsholpan Ramazanova bizdiń uıymnyń qarjylyq qoldaýyna úsh ret júgindi. Alǵashqyda ósimdik jáne mal sharýashylyǵy úshin jeńildetilgen nesıe alsa, endi etti baǵyttaǵy iri qara malyn ósirýge táýekel etti. Az ýaqyttyń ishinde óz isin dóńgeletip, birneshe adamdy jumyspen qamtyp otyr. Mundaı mysaldar az emes. О́z kásibin ashýǵa umtylýshylar qatarynyń kóbeıip kele jatýynyń syryn nesıeleý sharttarynyń tıimdiliginen izdegen lázim. 2013 jylmen salystyrǵanda nesıe mólsheri 6 mıllıon teńgeden 19 mıllıon teńgege deıin kóbeıtildi. Nesıe mal jáne aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri baǵdarlamalaryna 7 jylǵa deıin bosatylady. Syıaqynyń jyldyq mólsheri – 6 paıyz. Aýylda ornalasqan jyljymaly, jyljymaıtyn múlik te kepilge qoıylady. Baspananyń salynǵan jylyna, aýdan ortalyǵynan alshaqtyǵy jáne qabyrǵalarynyń materıaldaryna qoıylatyn talaptar alynyp tastaldy. Budan basqa da birqatar jeńildikter qarastyrylǵan. Bes áleýmettik bastamada kózdelgen sharalar nesıeleý sheńberin odan ári keńeıtýdiń basty tetikterin aıqyndap berdi. Ásirese aýyl-aımaqtar úshin aıryqsha mańyzǵa ıe. О́ıtkeni eldi mekenderdegi ózin-ózi eńbekpen qamtyǵandardyń úlesi 60 paıyzdan asady. Jeke sektordyń áleýetin arttyrý, usaq otbasylardy mal sharýashylyǵy ónimderin óndirýge tartý arqyly óndiris kólemin ulǵaıtýǵa, kásipkerlikti órkendetýge úlken sep. Turǵyndardy jumyspen qamtý memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde sońǵy bes jylda 8,4 mıllıard teńgege ekijarym myńnan astam aýyl kásipkerleri qarjylandyryldy. Byltyr 712 kásipker jeke kásipterin ashý jáne keńeıtý maqsatymen 2,5 mıllıard teńge nesıe rásimdep, 812 jumys ornyn qurdy.
Elbasy usynyp júrgen utymdy jobalar qarjylandyrý kólemin kóbeıtýmen qosa eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, jumyssyzdyqty eńserýge zor múmkindikter beretinin jergilikti tájirıbe aıqyn kórsetip keledi. О́ńirde 9,3 myń jeke qosalqy sharýashylyq júrgizýshileriniń birigýimen 129 aýylsharýashylyq kooperatıvi qurylsa, 33-i 471 mıllıon teńgege iri qara malyn satyp alyp, qazir sút óndirýmen aınalysady. 20 aýylsharýashylyq kooperatıvin, 13 sút qabyldaý pýnktin, 5 mal soıý qosynyn ashýǵa 2 mıllıard teńge bólindi. 12 kooperatıv 58,6 mıllıon teńgege qarjylandyrylyp, 12 tankermen, 5 sút tasıtyn avtokólikpen jabdyqtaldy. 192 jeke qosalqy sharýashylyq 482 mıllıon teńge nesıege qol jetkizdi. 13 kooperatıvke qurylǵylar satyp alý úshin 70 mıllıon teńge berildi. Shaǵyn nesıeniń ıgiligin kórip otyrǵandardyń biri – Mıhaıl Týshın. Ol ıesiz qalǵan eski monshany qalpyna keltirip, jartylaı daıyndalǵan ónimder óndiretin, et súrleıtin seh ashty. Naýbaıhana jumys isteıdi. Onyń naryqty jan-jaqty zerttegeni isinen de, sózinen de kórinedi. Tapsyrystar jetkilikti. Bes aýyldasyn turaqty jumysqa ornalastyrdy.
Bizdiń qor arqyly memlekettiń qarjylyq qoldaýyna ıe bolǵandar qatary ósip keledi. Prezıdenttiń shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý bastamasy aıasynda tyń jobalar men aýqymdy baǵdarlamalarǵa da demeý jasaıtyn bolamyz.
Jazyp alǵan
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
