Osy oraıda Til basqarmasynyń uıymdastyrýymen qazaq tili álipbıin latyn grafıkasyna kezeń-kezeńmen kóshirý jónindegi is-sharalar josparyna sáıkes birqatar jumystar isteldi. Aıtalyq, barlyq qalalyq mekemelerde qoǵam qaıratkerleri men bilikti lıngvıst mamandardyń qatysýymen aqparattyq kúnder ótkizilip, latyn álipbıine kóshýdiń ózektiligi men mańyzdylyǵy jaıynda keleli áńgimeler qozǵaldy. Sondaı-aq «Latyn álipbıine kóshý – zaman talaby» taqyrybyna uıymdastyrylǵan dóńgelek ústelge úkimettik emes uıymdar ókilderi men etnomádenı birlestik jetekshileri jınalyp oılaryn ortaǵa salsa, «Rýhanı jańǵyrý tilden bastalady» atty semınarǵa memlekettik organdar men bıýdjettik mekemelerdiń is júrgizýshileri, aýdarmashylary, kadr qyzmetkerleri shaqyryldy.
Taǵy bir aıta keterlik dúnıe – sáýir aıynan bastap Astana qalasyndaǵy joǵary jáne orta arnaýly oqý oryndarynda, mektepterde, mektepke deıingi mekemelerdiń qazaq tili men ádebıeti pániniń oqytýshylaryna arnalǵan qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha biliktilik arttyrý kýrstary ótip jatyr. Kýrstyń maqsaty – ǵalym-teoretıkter men praktıkterdiń basyn qosyp latyn jazýyna úıretýdegi ádis-tásilderdi talqylaý. Onda A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń professorlary Á.Júnisbekov, A.Fazyljan, S.Demırel atyndaǵy ýnıversıtettiń professory Q.Kúderınova, Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til – Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń atqarýshy dırektory E.Tileshov latyn negizdi qazaq jazýynyń emle máseleleri, kirme sózderdiń orfografııasy týraly dáris oqydy. Bul sharalardyń maqsaty – Elbasy kóterip otyrǵan álipbı týraly másele táýelsizdik jyldaryndaǵy jetip otyrǵan úlken nátıje ekenin jurtshylyqqa túsindirý.
«Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń taǵy bir ózekti taraýy – tańdaýly júz oqýlyqty aýdarý usynysy. Osy oraıda Til basqarmasy tarapynan «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasyn talqylaý boıynsha uıymdastyrylǵan dóńgelek ústel otyrysy jas urpaqtyń boıyna jahandyq oı-sana qundylyqtaryn sińirýge erekshe ekpin berdi. Qazaq tiline aýdarylǵan kitaptardyń ishinde áleýmettaný, psıhologııa, fılosofııa, iskerlik máselelerge qatysty kóptegen dúnıeler bar. Negizinen oqýlyqtardyń avtory álemge áıgili ǵalymdar. Álemge 34 tilde 44 mln tırajben taraıdy. Qoryta aıtqanda, eń tańdaýly, úzdik oqýlyqtar deýge bolady. Dóńgelek ústel basynda sóz alǵan fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Á.Ahmetov «Osy kitaptar negizinde bilim salasy reformadan sátti ótip shyǵady dep oılaımyn» degen aqjarma tilegin aqtarsa, fılolog-ǵalym Sh.Ybyraev: «Ana tilimizge aýdarylǵan bul oqýlyqtar arqyly biz álemdik órkenıettiń jetistikterine bet burǵanymyzdy bildiredi, ári bul oqýlyqtar halqymyzǵa eýropaǵa tereze ashýǵa mol múmkindikter beredi», dedi.
Al «Rýhanı jańǵyrý: Ulttyq biregeılik-sanany qalyptastyrý negizi» ǵylymı-tájirıbelik semınar-konferensııasy Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynyń bir jyldyǵyna oraı ótkizildi. Bul jıynda baǵdarlama aıasynda atqarylǵan jumystar men ıgi bastamalardy zerdeleý jóninde usynystar men pikirler ortaǵa tastalyp, talqyǵa tústi. Semınar jumysyna qatysqan EUÝ rektory Erlan Sydyqov, UǴA akademıgi, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov, akademıkter Seıit Qasqabasov, Ǵarıfolla Esim, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, aqyn Nesipbek Aıtuly syndy el zııalylary men jastar uıymdarynyń ókilderi Elbasy N.Nazarbaevtyń sarabdal saıasatynyń arqasynda atqarylyp jatqan ilkimdi isterge oń baǵa berdi.
Sonymen qatar «Tilińdi umytpa, jas túlek» sharasy mektep bitirýshi túlekterge memlekettik tildi dáriptep, týǵan tilin ulyqtaýǵa jumyldyrýǵa septigin tıgizse, «SMART TIL» ınnovasııalyq baıqaýy memlekettik tildi damytý jáne onyń qoldanys aıasyn keńeıtýdegi jańa ádister men tehnologııalardy izdestirip qana qoımaı, ınnovasııalyq jobalardy usyný arqyly tildi damytýǵa jańa qadamdar jasaýǵa ıtermelese, «Týǵan jer – tuǵyryń», «Abaı álemi jáne rýhanı jańǵyrý», «Rýhanı jańǵyrý otbasynan bastalady», «Abaı – dana, Abaı – dara qazaqta», «Meniń tilim – uly dala rýhy» atty sharalar da Elbasy saıasatyn nasıhattaýdyń bir úlgisi bolǵany anyq.
Bıylǵy jyl qazaqstandyqtar úshin merekege toly bolmaq. Sonyń biri – symbatty da kerbez qala Astana shaharynyń jıyrma jyldyǵy. Osy oraıda, «Astana – táýelsiz Qazaqstannyń sımvoly» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Konferensııa jumysynda Vengrııa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Andrash Baranı, Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Nevzat Ýıanyk, Japonııadaǵy Tokýshıma ýnıversıtetiniń professory Akıtoshı Mochızýkı, Saratov memlekettik ýnıversıtetiniń professory Andreı Shenınder qatysyp, elorda týraly lebizderin bildirdi.
Beıbit OSPAN,
Astana
