Málimdemede 2015 jylǵy zań boıynsha musylman uıymdary «Aýstrııa memleketi men qoǵamǵa oń kózqaras tanytý» kerektigi, olardy sheteldik dinı uıymdardyń qarjylandyrylýyna tyıym salynǵany aıtylǵan. «Bizdiń elimizde saıası ıslam men radıkalıstik tendensııalarǵa jol joq», dedi S. Kýrs baspasóz konferensııasynda.
Konferensııada Aýstrııanyń mádenıet mınıstri Gernot Blıýmel jýrnalısterge meshitter «ekstremızmge» qatysy bar degen kúdikpen jabylǵanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, jabylǵan meshitterdiń barlyǵy salafıler men ıslamnyń teris aǵymdaryna tıesili bolýy múmkin.
Aıta ketý kerek, Aýstrııadaǵy 8,8 mln halyqtyń 600 myńy musylmandar. Aýstrııa úkimeti sheshiminiń ulttyq jáne saıası múddesi osy kórsetkishke baılanysty bolýy múmkin.
Túrkııa prezıdenti Rejep Taııyp Erdoǵan Aýstrııanyń bul áreketin qatań synǵa aldy. Onyń baspasóz hatshysy Ibragım Halıd Aýstrııa úkimetiniń sheshimine qatysty «Bul ıslamǵa degen qorqynyshtyń kórinisi. Memlekettegi dıskrımınasııa men rasıstik kózqarastyń aınasy», dep jazdy.
Aýstrııada din erkindigi Konstıtýsııada bekitilgen. Biraq memlekette 2015 jyly sol Konstıtýsııada kórsetilgen baptarǵa qarsy keletin Islam týraly zań qabyldandy. Jańa zań boıynsha ımamdarǵa nemis tilinde sóıleýge, meshitter men dinı uıymdardy sheteldikterdiń qarjylandyrýyna tyıym salynyp, «Eýropalyq sıpattaǵy ıslamǵa» basymdyq berilgen. Iаǵnı, Aýstrııada zań negizinde ıslamdy tolyq ustanýǵa qarsy tyıymdar men shekteýler bar.
Aýstrııa úkimeti bul áreket jalpy ıslam dinine emes, saıası ıslamǵa qarsy kúres úshin atqarylǵanyn aıtty. «Bul áreket musylmandar men aýstrııalyqtardy bir-birine qarsy qoıýǵa baǵyttalmaǵan», dedi baspasóz konferensııasynda mádenıet mınıstri.
Makedonııa Respýblıkasy ataýyn ózgertýi múmkin
Jyl sońynda Makedonııa Respýblıkasy ataýyn resmı túrde Soltústik Makedonııa dep ózgertýge baılanysty jalpyhalyqtyq referendým ótkizýi múmkin. Bul – ońtústiktegi kórshi memleket – Grekııamen ejelden kele jatqan tartysty sheshý josparynyń bir bóligi. Kelisim Makedonııa men Grekııanyń premer-mınıstrleri Zoran Zaev pen Aleksıs Sıpras arasynda jasaldy.
Aıta ketý kerek, bul shıelenis Iýgoslavııa memleketi tarap ketkennen keıin paıda bolǵan edi. Sodan beri 27 jyl boıy eki el arasyndaǵy jaǵdaı kúrdeli bolyp, Makedonııa NATO men Eýroodaq quramyna kire almaı júrdi. Grekter kórshi Balqan memleketiniń Grekııanyń soltústigindegi tarıhı aýdan ataýymen attas kelgenine qarsy boldy.
Zoran Zaev Týıtter paraqshasynda bul kelisim Makedonııanyń etnıkalyq jáne mádenı tutastyǵyna esh áser etpeıtinin jazdy. Al Grekııa premeri «Bul bizdiń aýdandaǵy turaqtylyqqa nuqsan keltirip kelgen shıelenistiń oń sheshimi», dedi. NATO da Makedonııa respýblıkasynyń múshelikke enýi týraly máseleni qaıta qarastyratynyn aıtty.
Grekııadaǵy Makedonııa – memlekettiń soltústiginde ornalasqan jáne Grekııadaǵy eń úlken ekinshi qala. Sondaı-aq ol IýNESKO-nyń Búkilálemdik muralary qataryna kiredi. Al Makedonııa Respýblıkasy ataýy 1991 jyly 142 memleket tarapynan qoldaý taýyp, tek Grekııa ǵana qarsylyq bildirgen edi. Al jańa ataý eki memlekettiń zańnamasy boıynsha qoldaý tabýy kerek.
2017 jyldyń mamyr aıynda jańadan saılanǵan premer-mınıstr Zoran Zaev memleketti NATO men Eýroodaqqa kirgizýge múddeli ekenin jarııalap, memleket ataýyn ózgertýge baılanysty sharalar qoldana bastaǵan edi. Jańa ataýdy tańdaý barysynda «Jańa Makedonııa», «Soltústik Makedonııa», «Joǵary Makedonııa» degen ataýlar qarastyrylypty.
Ispanııa Italııaǵa kire almaǵan bosqyndardy qabyldady
Ispanııa bıligi Sısılııadaǵy 629 mıgranty bar «Akvarıýs» qutqarý kemesin qabyldaýǵa daıyn ekenin jarııalaǵan edi. Ispanııanyń eki apta buryn bılikke kelgen premer-mınıstri Pedro Sanches qutqarylǵan bosqyndarǵa Valensııa portyn ashqyzdy. «Gýmanıtarlyq apattan aýlaq bolyp, bul adamdarǵa qaýipsiz port usyný – bizdiń mindetimiz», delingen premer-mınıstr keńsesi taratqan málimdemede.
Italııanyń ishki ister mınıstri Matteo Salvını «Akvarıýs» kemesin portqa kirgizýge qarsy bolǵannan keıin ol birneshe kún Jerorta teńizinde turǵan edi. Ol kemeni Malta qabyldaý kerektigin alǵa tartqan bolatyn. Biraq Malta bıligi mıgranttardyń Lıvııa jaǵalaýynan kelgenin, sondyqtan oǵan Italııa jaýapty ekenin alǵa tartty. Kemede 400-den astam bosqyn bar ekeni belgili.
Aıta ketý kerek, Soltústik Afrıkadan kelgen bosqyndardyń kópshiligi Eýropaǵa Italııa arqyly kiredi. Al jaqynda ótken saılaý kezinde «Soltústik lıgasy» saılaýshylarǵa ımmıgranttarǵa qatysty qatań tártip ornatatynyn aıtqan bolatyn. Sóıtip elinen qashqan bosqyndar keshe Valensııa portyna jetkizildi.
Sholýdy daıyndaǵan Gúlnur Qýanyshbekqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
