Túrkistan – shamshyraǵy qaıta janǵan kóne shahar

Eki birdeı qala qaıta túleıdi

Bul Prezı­dent­tiń kóptiń kókeıindegisin dóp ba­syp tosynnan jasaǵan syıy boldy. Ońtústik Qazaqstan óńiri halqynyń sany ja­ǵynan da, ekonomıkalyq jaǵynan da, halqynyń mentalıteti jaǵy­nan da Qazaqstannyń bas­qa oblystarynan erek­she­lenip turatyn ózgesheleý aımaq ekeni jurttyń bárine buryn­nan belgili jaıt. Osyn­­daı óńirdiń ortalyǵyn Túrkistanǵa qaraı oıystyrý ıdeıasy tekten tek týyndamasa kerek. Rýhanı jańǵyrý ıdeıasynyń shyn mazmuny endi ashylǵandaı kúlli qazaq halqy qýanyp, birinen biri súıinshi surap jatqanyna kýá bolýdyń ózi baqyt. Túrkistan – elimizdegi eń kóne qalalardyń biri. 

Túrkistan táýelsizdikke deıin de bizdiń rýhanı astanamyz dep atalyp keldi. Túrki áleminiń talbesigi, tiregi bolatyndaı mindet arqalaǵan Túrkistan óz halinshe damydy, mádenı, saýda orta­lyǵyna aınalyp, ósti, halqynyń sany da artty. Endigi jerde onyń rýha­nı, ekonomıkalyq áleýetin odan ári óris­tetý úshin óz aldyna oblys ortalyǵy etip qu­ry­lyp jatqanyn óte batyl ári mańyz­dy qadam retinde qabyldadym.

Túrkistanymyz ejelden álemge áıgili qalalardyń biri bolyp kelgeni aıan. Ásirese, ataq-dańqynyń shyǵyp, túbi bir túrki jurtymen ja­qyn­dasyp, alys-jaqynǵa tanyl­ǵan kezi Áziret Sultan meshi­tiniń salynýymen baılanys­ty óristedi. О́zimniń de Túrki­standa balalyq shaǵym ótti. Týǵan ápkem Túrkistanda tur­ǵannan keıin Túrkistan ekin­shi ata qonysymyzdaı qasıetti topyraǵynda erkelep, qasıetin sezinip óstik. Bizdiń bala kúnimizde «Ahmet Iаsaýı mavzoleıi» dep eshkim atamaıtyn. Iаsaýı ataýy tek bertinde paıda boldy. Dinı jaǵynan da, dil, til, dástúr jaǵynan da ejelgi Shyǵys halqynyń búginge jetken belgisi men jurnaǵyndaı bolyp bala­lyq shaǵymnan qalyp qoıǵan kóne beınesi kóz aldymda áli tur. Irgesindegi Sozaqqa, arǵy jaǵyn­daǵy Jańaqorǵanǵa, qasyn­daǵy Arysqa nemese taıaýdaǵy Sháýildirge  uqsa­maı­tyn óz aldyna bólek eldi me­ken bul.  Túrkistannyń búkil jaǵdaıyn – saıası, geo­gra­fııalyq, áleýmettik jaǵ­daıyn esepke ala otyryp, kúni keshe Prezıdentimiz «Túrki­stan oblysy qurylsyn» dep jáne Ońtústik Qazaqstan emes, «Túrkistan oblysy atal­syn» dep Jarlyqqa qol qoıýy­nyń ózi tek Túrkistannyń már­­te­besin emes, kúlli qazaq eli­niń mártebesin kóter­gen­deı jurt­tyń bárine unap otyr. Túrkistan – túrki jurty­nyń ortalyǵy. Búkil tarı­hı tulǵa­lary­myzdyń, qazaq kóshin alǵa súıregen uly­lary­myzdyń súıe­gi sonda jatyr. Bul onsyz da burynnan rýhanı astana bolyp kelgen edi. Endi, mine, arnaıy Jarlyqpen bekitilip, aıryqsha márte­bege ıe bolyp otyr. Onda­ǵy ­mádenı oshaqtar, ondaǵy aýdan­dyq kólemdegi kópte­gen keńseler endigi jerde ob­lystyq deńgeıge kóteri­ledi. Bul da ońaı sharýa emes.

Bárin de keń qushaǵyna alyp, berekeli peıilimen jarylqap otyrǵan Shymkent te jetimsirep qal­maýy kerek. Mıllıonnan artyq tur­ǵyny bar shyraıly shahar alyp megapolıske aınaldy. Bul da qýanysh. Buıyrtsa, oń­tús­­­tiktiń eki birdeı qalasy qul­­p­yryp, qaıta túlegeli tur. Maǵ­­jan Jumabaevtan bastap Túr­ki­­standy jyrǵa qospaǵan aqyn joq. Maǵjan «Tamasha Túrki­standaı jerde týǵan, túrik­t­iń Táńiri bergen nesibesi ǵoı» degen edi, bolashaqty aına-qatesiz boljaǵandaı óleń bol­dy. Keýdemdi kernegen qýa­ny­­shym­dy jasyra almaı, bar qazaqqa qutty bolsyn aıtamyn!

Dýlat Isabekov, 
jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty

Ultty uıystyratyn meken bolady

Túrkistan oblysynyń qurylýy Qazaqstan halqy úshin óte úlken mártebeli is boldy. Bul – tarıhı sheshim. Biz Túrkistandy aıtqan kezde, túrki álemindegi rýhanı ortalyqty kózge elestetemiz. Túrkistandy damytý, áleýetin arttyrý, ekonomıkasyn kóterý, týrızm jáne din salasyndaǵy ornyn tolyqtyrý úshin dál osyndaı sheshim suranyp turǵan bolatyn. Elbasy osynyń bárin tereń oılastyra kele, ýaqyty kelgen sátte tarıhı sheshim qabyldady. 

Endi Túrkistanǵa ınvestısııa aǵylady, ınves­torlar, týrıster, sheteldik kompanııalar kóptep kelip, óńir halqynyń ál-aýqaty jaqsara túspek. Eń bastysy, halyqtyń sany ósedi. Turǵyndar sany endi bes-alty jylda jarty mıllıonnan asýy múmkin. Qalanyń dárejesi de jyldan-jylǵa arta túspek. 

Jalpy, oblysty ekige bóle otyryp, Shymkent qalasyna respýblıkalyq mártebe berilýi, Túrkistan oblysynyń qurylýy – qurylymdyq ózgerister jasaýǵa qaýqarly memlekettiń ǵana qolynan keletin is. Bul – elimizdiń ekonomıkalyq áleýetiniń joǵary ekendiginiń belgisi. Osynyń áserinen aldymen halyqtyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıy ońala túspek. Mysaly, jańa jumys oryndary ashylyp, halyqtyń tabysy arta túsedi. Ádette halyq iri qalalardyń mańaıyna shoǵyrlanyp, demografııalyq ahýal da jaqsara túsetindigi ǵylymda dáleldengen. Onyń ishinde Túrkistan oblysyna sheteldegi qandastarymyz da kóptep kóship kele bastaýy múmkin. Sondyqtan Elbasy sheshiminiń saıası, tarıhı mańyzy joǵary. 

Álı BEKTAEV, 
Senat depýtaty

Kásipkerliktiń damýyna jol ashady 

Túrkistan oblysynyń qurylýy – ońtústik óńir halqynyń kópten kútken qýanyshy. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev tıisti Jarlyqqa qol qoıǵan sátte barsha halyq bolyp tóbemiz kókke jetkendeı qýandyq. 

Bul jańashyldyq ońtústiktiń áleýmettik-ekonomıkalyq múmkinshilikterin arttyra túsedi. 

Kıeli meken – Túrkistan barsha túrki halyq­tarynyń rýhanı astanasy retinde damı túsedi. Endi Túrkistandy oblys ortalyǵyna aınaldyrý úshin jańadan ákimshilik ǵımarattar salynady, turǵyn úıler kóbeıedi. Bul óz kezeginde myńdaǵan jumys oryndaryn quryp, kásip­kerliktiń damýyna jol ashady. Eń bastysy, qalanyń ınfraqurylymy – jaryq, jylý júıeleri jańalanyp, avtokólik joldary jóndeledi. 

Bul ıgilikti ister túrkistandyqtardyń bas qosyp, týǵan jeriniń gúldenýine úles qosýyna yqpal eteri sózsiz. Onyń ústine oblys ortalyǵy mártebesi Túrkistanda týrızmniń órkendeýine de serpin bermek. Kúni búginge deıin aýdannyń bul múmkindikterdi jasaýǵa shamasy jetpeı kelgeni belgili. Endi oblys ortalyǵyn damytýǵa salynǵan qarajattyń qaıtarymy bolady. 

Al Shymkent qalasynyń respýblıkalyq dá­reje­degi qalalardyń qataryna qosylýy óńirdiń, jal­py, eli­mizdiń jan-jaqty damýyna jol ashady. Bul eko­no­mıkalyq turǵyda kásipkerliktiń damýyna oń yqpalyn tıgizedi. Mıllıon turǵyny bar qala­lar­dyń qataryna qosylyp, mártebesi Astana men Almaty qalalarymen teńesken Shymkenttiń búgin­gi­den de gúldengen kúnderiniń kýási bolýǵa jazsyn. 

Sáken QANYBEKOV,
Májilis depýtaty

Rýhanııatqa oń yqpal etedi

Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń Shymkent shaharyn respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń sanatyna jatqyzyp, Oń­tústik Qazaqstandy Túrkistan oblysy dep bekitýi – tarıhy­myzdyń talaı syndarly sátterinde qazaq deıtin halyqty birlik pen berekege uıystyryp, eldikke bastaǵan handar men sultandarǵa, bıler men Alash arystaryna jasalǵan zor qurmet, danagóı sheshim! 

Biz bul qadamdy qazaq rýhanııaty men mádenıetine, tarıhy men ádebıetine jasalǵan úlken qamqorlyq dep esepteımiz. Osynaý taǵdyrly hám taǵylymdy bastama asyl dinimiz ben salt-dástúrimizdiń óz dárejesinde ósip-órkendeýine oń yqpal etetini haq. Sonymen qatar túrki musylman-halyqtaryn ortaq maqsatqa úndep, izgilik pen ıgilikke uıytady. Aıshyqtap aıtqanda, bul – túrki áleminiń rýhanı birligi jolyndaǵy tarıhı sheshim! 
О́ıtkeni Túrkistan – joraly jur­tymyzdyń rýhanı temirqazyǵy ispet­ti tarıh pen taǵylymǵa toly kúlli túrki-musylman halyqtarynyń kıeli mekeni, qazaq handyǵynyń astanasy!

Ejelgi Máýrenahr men Túrkis­tanda túrkilik mádenıet jańǵyryp, baıyrǵy babalarymyz rýhanı renessans dáýirin basynan ótker­di. Bul úderistiń negizinde túrki memle­ketteriniń rýhanı-mádenı dúnıe­tanymy men dástúri qalyptasty.

Adam sanasynyń qundylyq-qubylystyq rýhanı jańǵyrýynyń kósh basynda alǵashqy túrkilik rýhanııat mektebiniń irgetasyn qalaǵan ustaz Qoja Ahmet Iаsaýı turdy. Onyń ilimi parasattylyq pen adamgershilik ustanymdaryn qalyptastyrdy.

Kóne Túrkistan shaharynyń mańa­ıynda menmundalaǵan ásem meshitter men keseneler, tarıhı jádiger­ler men murajaılar – halqymyzdyń rýhanı murasynyń sarqylmas qazynasy. 

Osynaý rýhanı qazynamyzdy saqtap, urpaqqa jetkizýdi kózdeıtin memlekettik deńgeıdegi bul bastamany Jaratqan ıemiz berekeli, nátıjeli etkeı! Alla taǵala jańa Túrkistan oblysy­nyń tórinen bastalatyn ıgi isterimizge, izgi nıetterimizge jar bolǵaı! Áýmın! 

Serikbaı qajy ORAZ,
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, 
Bas múftı