«Qazaqtaný» qazyǵy qaǵyldy

Joba ıdeıasy alǵash ret QHA-nyń XXVI sessııasyn­da kóterilgen bolatyn. «Qazaq­taný» jobasynyń negizgi maq­sa­ty – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamasyn júzege asyrý aıasynda barsha qazaqstandyqtardyń ortaq mádenı kodynyń, birtutas qundylyqtarynyń jáne jalpy­ulttyq tarıhı sanasynyń ne­g­i­zin­de halyqtyń birligin ny­ǵaıtý. Sondaı-aq atalmysh joba Qazaqstan etnostarynyń arasynda qazaq halqynyń tarıhyn, dástúrlerin, gýmanıtarlyq jáne adamgershilik prınsıpterin dáripteýge baǵyttalǵan.

Is-sharaǵa QHA músheleri, eli­mizdegi jetekshi ıns­tıtýt­tardyń ǵalymdary, qoǵam qaıratkerleri, QHA ǵy­lymı-sarap­shylyq keńesiniń, etno­mádenı bir­lestikterdiń múshe­leri, mem­lekettik organdar, res­­pýb­lıkalyq jastar birles­tik­teri, joǵary oqý oryndary, Qo­­ǵam­dyq kelisim keńesteri, Analar keńesteri men QHA kafe­dralarynyń ókilderi qatysty.

Jıyndy ashqan QHA Tó­raǵa­synyń orynbasary – Hat­shylyq meńgerýshisi Leonıd Pro­kopenko atalǵan joba ha­lyq­tar arasyndaǵy birlikti ny­ǵaıtýdy kózdeıtinin atap ótti. «Biz qazaqtyń basyn qosqan qasıetti Abylaı han alańynda QHA-nyń qoldaýymen júzege asatyn ǵylymı-aǵartýshylyq «Qazaqtaný» jobasynyń tu­saýkeser rásimin ótkizdik. «Rý­­hanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıa­synda oryndalatyn bul joba qazaq mádenıetin, tarıhyn, fılosofııasyn, sondaı-aq qazaq halqynyń qundylyqtaryn nası­hattaýǵa baǵyttalǵan. Jobanyń basty maqsaty – ulttyq qundy­lyq­tarymyz negizinde halyq birligin odan ári nyǵaıtý jáne eldegi turaqtylyqty saqtaý. Son­daı-aq qazaq halqynyń ult­tyq qundylyqtaryna aınal­ǵan qonaqjaılylyq, senim men dostyq sııaqty qasıetterdi dá­ripteý arqyly jastardyń boıyna eljandylyq sezimin sińirý. Joba aıasynda kóptegen is-sharalar uıymdastyrylady. Osyǵan oraı respýblıkalyq deńgeıde Qazaqstan halqy As­sambleıasy lektorııin bastap kettik. Ol elimizdiń barlyq óńir­lerinde uıymdastyrylyp, biz­diń lektorlarymyz aýdandar men shalǵaı aýyldarǵa barady», dedi ol.

О́z kezeginde sóz alǵan Aqmola oblysy ákiminiń orynbasary Aına Músirálimova jobanyń bastalýymen quttyqtady. «Biz búgin úlken bir tarıhı sáttiń kýágeri bolyp otyrmyz. Osyndaı ultymyz úshin asa mańyzdy jobanyń tarıhı alańnan bastaý alýy da tegin emes. «Qazaqtaný» qazaq halqynyń mádenıetin, tól ónerin, tarıhyn zerdelep, ulttyq qundylyqtardy nasıhattaıtyn baǵaly jobalardyń biri bolady dep senemin», dedi A.Músirálimova.

Osy jobanyń alǵashqy qadam­darynyń biri retinde Abylaı han alańynda Leonıd Prokopenko kishkentaı Muhammedtiń tusaýyn kesip, bata berildi. Sondaı-aq qazaq halqynyń qundylyqtaryn túsinip, nasıhattaý úshin belsendi túrde jastardy tartý – jobanyń negizgi mindetteriniń biri. Osy oraıda QHA-nyń «Jańǵyrý joly» respýblıkalyq jastar qoz­ǵa­lysynyń atqarýshy dırektory Tımýr Jumyrbaev joba­nyń jastar úshin de úlken mańyzǵa ıe ekenine toqtaldy. «Joba jastarymyzdyń elimiz tarıhy men mádenıetine jete úńilip, tereń túsinýine kómek­tesedi. Osy oraıda mektepterde jáne joǵary oqý oryndarynda qazaq mádenıetiniń, ǵylymy men óneriniń jarqyn ókilderi týraly pikirtalastar ótkizilip, tarıhı oryndarǵa ekskýrsııalar uıymdastyrylady», dedi ol.

Osy oraıda «Qasıetti Qazaq­stan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıev «Qazaqtaný» jobasyna ǵylymı-zertteý ortalyǵy óz qoldaýlaryn bildiretinin aıt­ty. «Bul joba Qazaqstan et­nos­tarynyń arasynda qazaq hal­qynyń tarıhyn, dástúrlerin, gýmanıstik jáne adamgershilik prınsıpterin dáripteıdi. Eli­mizdegi árbir ult pen ulys ókil­deri Qazaq eliniń tarıhyn, mádenıetin, tilin bilse, bul elimizdegi turaqtylyq pen birlikti odan ári nyǵaıta túsedi. Bul – turaqtylyqtyń basty kepili. Al qazaq memleketti quraýshy ult bolýy qajet. Sondyqtan biz elimizdegi beıbitshilikti saq­tap, elimizdi odan ári damyta túsýimiz kerek. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qoldaýymen júzege asatyn «Qazaqtaný» jobasy da ocy maqsatty kózdeıdi», dedi B.Ábdiǵalıev.

Memleket tarıhy ınstı­týtynyń dırektory, professor Búrkitbaı Aıaǵan Assambleıanyń bas­tamasymen júzege asyp otyr­ǵan «Qazaqtaný» jobasy «biz qaıdan shyqtyq, qaıda ba­ra­myz» degen ult úshin asa ma­ńyzdy suraqqa jaýap izdeıdi deıdi. «Bul óz kezeginde barsha qazaqstandyqtarǵa qazaq máde­nıetiniń, tarıhynyń, fıloso­fııasynyń biriktirýshi kúshi – qazaq halqynyń qundylyqtary jóninde túsinik berý úshin jasalýda», dedi B.Aıaǵan.

Sonymen qatar qoǵamdyq kelisim jáne jalpyulttyq bir­­likti nyǵaıtý boıynsha ót­kiziletin respýblıkalyq lektorıı aıasynda ǵalymdar men sarapshylar «Qazaqstannyń qasıetti geografııasy», «Jıde­baı­dyń juldyzdy dalasy», «Shy­ǵystyń rýhanı kerýeni», «Qazaq tiliniń ulttyq korpýsy», «Aqmola oblysynyń tarıhı toponımıkasy», «Rýhanı jańǵyrý sheńberindegi Qazaqtaný máselesi», «Qazaqstantaný jáne qazaqtaný: uǵymdardyń araqa­tynasy» taqyryptary boıynsha baıandamalar oqydy.

Joba sheńberinde júzege asa­tyn «Jer tarıhy – el tarıhy» ekspedısııasy men «Taý­lardy alasartpaı, dalany as­qaqtataıyq» jobalary eli­mizdiń árbir óńirin qamtıdy. Joba barysynda maqsatty aýdıtorııa men ortaq mindetterdi eskere otyryp, is-sharalar ótkizýdiń jańa, standartty emes túrleri men ádisteri paıdalanylady. Osy oraıda jas qazaqstandyq oıshyldardy, ádebıetshilerdi, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýymdy, sondaı-aq Qazaqstan etnostary ókilderiniń ishinen qoǵamdyq pikir lıderlerin is-sharalarǵa qatystyrý kózdelgen. «Qazaqtaný» jobasy aıasyndaǵy alǵashqy is-sharalar legi Kók­shetaý, Shýche, Zerendi qala­larynda jalǵasyn tapty.

Mádına JÁLELQYZY,

«Egemen Qazaqstan»