– Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine kóshý boıynsha daıyndyq jumystary aıasynda turǵyndardyń áleýmettik turǵydan álsiz toptaryn anyqtaý úshin aýlalardy aralap, tekserý júrgizdik, – dedi ol. – 2018 jyldyń basynda oblysta 97 538 tolyq jumyspen qamtylmaǵan jáne jumyssyz azamattar bar ekendigi anyqtaldy. Olar – ózderin zeınetaqy tólemderi, medısınalyq qyzmetter men áleýmettik saqtandyrýdy alý múmkindiginen aıyryp otyrǵan táýekel tobyndaǵy azamattar. Atalǵan sanattaǵy azamattar úshin «2018-2019 jyldarǵa arnalǵan ózin-ózi jumyspen qamtylǵan turǵyndardy rásimdeý jol kartasyn» qabyldadyq. Aldaǵy 2 jylda ózin-ózi jumyspen qamtyǵan jáne oblystyń jumyssyz 97 myń turǵynyn rásimdeý men jumysqa ornalastyrýdy mindet etip qoıyp otyrmyz.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, soǵan qaramastan, olardyń arasynda jumys istegisi, áleýmettik jarnany tólegisi kelmeıtinder de bar. Mundaı adamdar 15 myńnan asady. Degenmen, bul sanattaǵylardy da jigerlendirý jáne túsindirý arqyly qajetti jumys júrgizilýde.
2018 jyldyń 6 aıyndaǵy jumystyń qorytyndysy boıynsha, 7 myńnan astam adam jańa jumys ornyna ornalastyryldy. 20400 adam nátıjeli jumyspen qamtyldy. 20 myńǵa jýyq azamattyń qyzmeti zańdastyryldy. Olardyń 17 myńǵa jýyǵy jumys berýshilermen eńbek kelisimsharttaryn jasasty jáne 3 myńnan astam adam memlekettik kiris organdarynda jeke kásipker retinde tirkelip, óz kásipterin bastady. Nátıjesinde, jyl basynan beri ónimsiz jumyspen qamtylǵan jáne jumyssyz retinde tirkelmegen adam sanyn 27 myńǵa azaıtýǵa qol jetkizildi jáne bul kórsetkishti 70 myńǵa jetkizý kózdelip otyr.
Árıne, bul jerde shaǵyn jáne orta bıznesti damytý úlken ról atqarady. Bul – áleýmettik az qorǵalǵan adamdardyń sanyn azaıtýdyń óte tıimdi tásili. Sondyqtan 2014 jyly óziniń ıkemdi kepildik saıasaty bar, ásirese aýyldyq jerdegi jumyssyzdardy nesıe resýrstarymen qamtamasyz ete alatyn Aımaqtyq ınvestısııalyq ortalyǵy quryldy. Aımaqtyq ınvestısııalyq ortalyqty qarjylandyrýǵa oblystyq bıýdjetten 1 mlrd teńge bólinip, shaǵyn bıznestiń 280 jobasy qarjylandyryldy jáne 540-tan astam turaqty jumys orny quryldy.
Ákimdiktiń, máslıhattyń, «Nur Otan» partııasy fılıalynyń, Qoǵamdyq keńestiń jáne «Atameken» óńirlik kásipkerler palatasynyń birlesken sheshimimen 2018 jyl oblysta «Jappaı kásipkerlikti qoldaý jyly» bolyp jarııalandy. Keshendi «Jol kartasyn» ázirleýdiń nátıjesinde aǵymdaǵy jyly barlyq qarjy kózinen 32 mlrd teńgeden astam qarjy bólý kózdelýde.
«О́tken maýsym aıynda oblystyń barlyq aýdandaryn jumys saparymen aralap shyǵyp, aýdan basshylary men jaýapty kýratorlardyń shaǵyn kásipkerlikti damytý josparlarymen tanysyp, jumystaryn tyńdadyq. Aıta ketý qajet, qabyldanǵan sharalardyń alǵashqy nátıjeleri baıqalýda. Aǵymdaǵy jyly oblysta jumys istep turǵan kásipkerlik sýbektiler 11%-ke kóbeıdi. Atalǵan kórsetkish boıynsha Qyzylorda oblysy óńirler arasynda kósh bastap tur. Halyqty jumyspen qamtý máselesin kásipkerlikti damytý, oqytý jáne basqa da belsendi sharalar arqyly sheshýge yqpal ete otyryp, jumyssyzdar men ózin-ózi jumyspen qamtyǵan turǵyndardy paıdaly eńbekpen barlyq memlekettik, salalyq jáne óńirlik baǵdarlamalardyń múmkindikterin paıdalaný arqyly qamtamasyz etýge de barynsha kúsh salyp jatyrmyz», dedi Q.Kósherbaev.
Ákim bul baǵyttaǵy jumystardy osylaı júlgelep bergen. Oblys basshysynyń jumyssyzdar sanyn jetpis myńǵa deıin azaıtý jolyndaǵy jumysynyń jaqsy nátıje berip jatqandyǵy baıqalady. Bul – memlekettik másele. Q.Kósherbaevtyń jurtty táýekel qaıyǵyna mingizgeni kópshilikke paıdaǵa shyǵyp jatyr. Bir mysal aıtaıyq. Syr óńirindegi Naǵı Ilıasov aýylynda ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar sany kóbeıip keledi. Aýyl ákimi Saǵdat Nurmaǵambetov Kásipkerler palatasynyń «Bıznes keńesshi» jáne «Bastaý» oqý kýrstarynyń jumys istegisi keletin jandarǵa qanat bitirip otyrǵandyǵyn aıtady. Sondaı azamattardyń biri Arysbek Baınazarov «Bıznes-keńesshi» jobasyna qatysyp, qolynan qandaı sharýa keletinin naqtylap alǵannan keıin bıznes-josparyn jasaıdy. Sodan soń «Qyzylorda» О́ńirlik ınvestısııalyq ortalyǵynan jeńildetilgen prosentpen 3 mln teńge alyp, mal bordaqylaý isimen aınalysady.
– Qazir sharýashylyqpen aınalysamyn degen adamǵa memleket tarapynan zor kómek kórsetilip jatyr. Buryn jeńildetilgen nesıe alyp, is bastaý qıyn dep oılaıtynmyn. Kásipti qolǵa alǵannan keıin aýyl ákiminen bastap salaǵa qatysy bar barlyq maman, sonyń ishinde Kásipkerler palatasynyń mamandary qujattardy jınaqtaýǵa, qarjylandyrý barysyna deıin kómektesti. Aldaǵy ýaqytta mal basyn kóbeıtsem degen josparym bar, – deıdi kásipker A.Baınazarov.
Búginde Arysbek alǵan qarjysyna jylqy men iri qara satyp alyp, aýyldaǵy qońdy otbasylardyń birine aınaldy. Jubaıy Aqgúl bıe de, sıyr da saýady. Aq mol. Dastarqanynan sút, qaımaq, maı, aıran jáne qymyz úzilmeıdi. Et máselesi de sheshilgen. Aýyldyń «erteńgi kúnim qalaı bolady» dep júrgen azamaty memlekettik baǵdarlamanyń arqasynda turmystyq máselesin sheship aldy. Ol endi «maǵan jumys taýyp ber» dep ákimdikterdiń esigin qaqpaıdy. Qońyrtóbel tirshiligi bar. «Táýekel et te, tas jut» degen – osy. Oblys ákiminiń jumys istegisi keletin jetpis myńǵa jýyq jumyssyzdy jumyspen qamtý baǵdarlamasynyń tıimdiligin uqqan aǵaıyn bilek sybanyp iske kirisip jatyr.
El bolǵan soń «Qan men ter» trılogııasyndaǵy sııaqty eldiń ústinen kún kórgisi keletin, ápendi sýdyr Ahmetter bolmaı qalmaıdy. Syltaýy kóp, masyldyq pıǵyly basym olardyń sany, qýanyshqa oraı az eken. Qońsysy baıyp jatsa qarap qalmas. Buryndary keı azamattar 3 mln teńge nesıe alyp toı jasap, artynan bankke ǵumyr boıy qaryz bolyp júrýshi edi. Al A.Baınazarov 3 mln teńge jeńildetilgen nesıege bir úıir jylqy, bir tabyn sıyr alyp, otbasyn berekege bólep tastady. Qaryzǵa toı jasaǵan tıimdi me, mal ósirip dáýletin arttyrǵan jaqsy ma, aıyrmasyn baıqarsyz...
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
