Bul árıne, óńir basshysy Altaı Kólginovtiń buǵan deıingi jasaǵan barys-kelis kelisimsharttarynyń nátıjesi. Osyǵan oraı Batys Qazaqstan oblysy ákimdiginde Tatarstan delegasııasy men batysqazaqstandyq kásipkerler arasynda iskerlik kezdesý uıymdastyryldy.
– Qazaqstan-Reseı qarym-qatynasy áýelden-aq strategııalyq basymdyqqa ıe. Reseı Federasııasy – Qazaqstannyń asa iri saýda áriptesi. Sonyń ishinde Tatarstan Respýblıkasynyń úlesi qomaqty. Qazaqstan men Tatarstannyń ózge óńirlerden góri geografııalyq ta, tarıhı da jaqyndyǵy búginde ekonomıkalyq, mádenı jáne qoǵamdyq-saıası áriptestiktiń ár salasynda aıqyn kórinedi. Jyl saıyn eki memleket basshylarynyń qatysýymen О́ńiraralyq forým ótip keledi. О́tken jyly mundaı kezdesý Chelıabınsk qalasynda ótse, bıyl mártebeli meımandardy Petropavl qalasy qabyldaıdy. Bıylǵy kezdesýdiń taqyryby eki eldiń týrızm salasyn damytýǵa arnalmaq. Bul salada bizdiń óńirdiń de áleýeti óte úlken. Ásirese balalar men jasóspirimder týrızmi boıynsha bizdiń óńir Qazaqstanda aldyńǵy qatarda. Batys Qazaqstan oblystyq balalar men jasóspirimder týrızmi jáne ekologııa ortalyǵy IýNESKO klýby mártebeli statýsyna ıe boldy, - dep atap ótti óńir basshysy Altaı Kólginov.
Tatarstan Respýblıkasy delegasııasy quramynda Tatarstan Premer-mınıstriniń orynbasary Vasıl Shaıhrazıev, Mádenıet mınıstri Irada Aıýpova, Tatarstan Respýblıkasynyń Týrızm boıynsha memlekettik komıteti tóraǵasy Sergeı Ivanov jáne basqa laýazymdy basshylar kelgen eken.
– Eki el arasyndaǵy áriptestiktiń mýnısıpaldyq deńgeıde bastaý alǵanyna qýanyshtymyn. Biz áriptestiktiń birneshe baǵytyn usynyp otyrmyz – mádenı bólik, bilim salasy, týrıstik baǵyt, ulttyq jáne ǵylymı-zertteý izdenister. Jaqyn kúnderi Tatarstan Respýblıkasyna Oral qalasynan týrızmdi damytý boıynsha delegasııa keledi. Biz Qazaqstan jaǵynyń ınvestorlarmen jumys isteý, balalar men jastar týrızmin uıymdastyrý jáne damytý tájirıbesin zerttep kórmekpiz. Sondaı-aq eki jaqtyń da múddesine saı, birge qyzmet etýge bolatyn qyzyqty jobalarymyzdy ala keldik, - deıdi óz sózinde Tatarstan Prezıdenti R.Mınnıhanov.
Eki jaqty iskerlik kezdesýdiń nátıjesinde eń aldymen saýda-ekonomıka salasyndaǵy jobalardy júzege asyrý máselesi sóz boldy.
– Qazaqstan Respýblıkasy Tatarstannyń eń úlken saýda-ekonomıkalyq serikteriniń biri. 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha ekijaqty syrtqy saýda aınalymy 700 mln. AQSh dollarynan asyp ketti. Al bıylǵy alǵashqy toqsannyń qorytyndysyn qarasaq, tatar-qazaq saýda aınalymy ótken jylǵydan 67%-ǵa artyp, 400 mln. AQSh dollaryna jetipti. Biz mundaı jaqyn áriptestikti odan ári damytyp, qos respýblıka arasyndaǵy syrtqy saýda aınalymyn 1 mln. AQSh dollaryna jetkizýdi kózdep otyrmyz, - dep atap ótti Tatarstan Premer-mınıstriniń orynbasary Vasıl Shaıhrazıev.
Oraldaǵy kezdesý barysynda «Kazakh Invest» AQ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Marat Birimjanov óńirdi ınvestısııalaý baǵdarlamasymen tanystyryp, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy ınvestjobalardyń negizgi jumys kezeńderi týraly aıtyp berdi.
Jınalǵandar Tatarstan Respýblıkasynyń Týrızm boıynsha memlekettik komıteti tóraǵasy Sergeı Ivanov usynǵan beınerolıkti tamashalady. Onda Tatarstan Respýblıkasynyń týrızm salasy boıynsha eń qyzyqty nysandary, eleýli sharalar týraly aqparat berilgen.
Batys Qazaqstan oblystyq balalar men jasóspirimder týrızmi jáne ekologııa ortalyǵynyń dırektory Vıktor Fomınniń baıandamasyn meımandar qyzyǵa tyńdady.
Iskerlik kezdesý barysynda saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq, áleýmettik jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalarda áriptestik maqsatynda Batys Qazaqstan oblysynyń Tasqala aýdany jáne Tatarstan Respýblıkasynyń Aktanysh aýdany basshylary memorandýmǵa qol qoıdy. Batys Qazaqstan oblystyq aqparattandyrý, memlekettik qyzmetter kórsetý jáne arhıvter basqarmasy men «Gradıent Kılbı» kompanııasy arasynda nıetteme hattamasy jasaldy. Sondaı-aq «Oral «Zenıt» zaýyty» AQ men «Ak Bars» kemejasaý korporasııasy» AQ arasynda áriptestik jóninde memorandýmǵa qol qoıyldy.
Altaı Kólginovtiń aıtýynsha, sońǵy 3 jyl ishinde Batys Qazaqstan oblysy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy taýar aınalymy 1,5 mlrd. AQSh dollaryn quraǵan. Sonyń 200 mln. dollary Tatarstanǵa tıesili eken.
Aıta ketý kerek, qazaq pen tatar halqynyń arasyndaǵy baýyrlastyq ásirese Oral qalasynda aıqyn kórinis tapqan. Tatar halqynyń klassık aqyny Ǵabdolla Toqaı 9 jasynda Oral qalasyna kelip, osy qazaq jerinde aqyn bolyp qalyptasqan edi. Osy jerde medresede oqyp, baspasóz jumysyna aralasty, qoǵam qaıratkerine aınaldy. Nebári 27 jasynda ómirden ótken aqynnyń sanaly ǵumyry Oralmen tikeleı baılanysty. Dál osy tarıhtyń ózi qazaq pen tatar ádebıetin de jaqyndastyra túsken. HH ǵasyrdyń basynda Ǵabdolla Toqaı shyǵarmashylyǵy qazaq qalamgerlerine qalaı áser etkenin jazýshy Sábıt Muqanov «О́mir mektebi» trılogııasynda ádemi sýretteıdi.
Búginde Oral qalasynda Ǵabdolla Toqaıdyń mýzeıi, XIX ǵasyrdyń 70-jyldary salynyp, tatar halqynyń progressıvti ókilderi qyzmet etken «Qyzyl meshit» jumys istep tur. 1895-1905 jyldary Ǵ.Toqaı oqyǵan burynǵy medreseniń ǵımaraty da saqtalǵan. Rýstam Mınnıhanov bastaǵan meımandar osy tarıhı ǵımarattardy aralap kórip, Ǵabdolla Toqaı eskertkishine gúl shoǵyn qoıdy. Budan keıin tatarstandyq delegasııa Qazaqstan halqy assambleıasynyń Dostyq úıindegi tatar dıasporasymen jáne oblystaǵy etno-mádenı birlestikterdiń ókilderimen kezdesti. Al tatar halqynyń ulttyq meıramy «Sabantýı» merekesinde tatarlardyń ulttyq «bel kúresinen» jeńimpaz bolǵan qostanaılyq Talǵat Jıentaev Tatarstan Prezıdenti Rýstama Mınnıhanovtyń qolynan sý jańa avtokóliktiń kiltin aldy. Taǵy bir avtokólik Qazaqstan halqy assambleıasy tatar etnomádenı ortalyǵyna tabys etildi.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen Temirbolat TOQMÁMBETOV
