«Merki» shıpajaıynyń tóńireginde jasyl jelektiń burnaǵysynan edáýir molaıyp, qalyńdaı túskeni birden kózge túsedi. Munda kelmegeli sýsyp úsh jyl óte shyǵypty-aý! Osy ýaqyt ishinde egilgen bolýy kerek, aıaqjoldar jıeginde jas qaıyńdar japyraq jaıyp, balaqtaı ósip tur. Tereze túbindegi qaıyńdardyń arǵy betinde, qalyń ný-jynys ishinen saıraýyq qustar úni kúni boıy, tipti túnde de tynymsyz estiledi de turady. Myńsaıran kúıli tabıǵat aıasynda kóz ilip, uıqyǵa shomý degenińniń ózi bir ǵanıbet eken-aý. О́zińdi tabıǵatpen etene, egiz jaralǵandaı sezinetiniń bar. Al taýdan toqtaýsyz lekip, janyńdy jelpir samal lebi she?.. Qaraǵaı, samyrsyn ısi ańqıdy. Aıtpaqshy, irgedegi ózenniń gúrildeı aqqany janǵa jaıly áýen bolyp jetedi.
Shatqaldaǵy shıpajaı shilińgir shilde kezinde de kelýshilerin qońyrsalqyn kúıde qarsy alǵan edi. Aq jaýyn alǵashqy kúni-aq quıyp berdi. Tarazǵa telefon shalamyz. Ondaǵylar «bizde tamshy da tamǵan joq, kún kúıip tur» desedi. Al «Merki» shıpajaıyndaǵylar úsh kún boıy jaýynnan kóz asha almady. Jańbyrly, naızaǵaıly jaz qoıny da janǵa daýa eken-aý, ózi!
Aýa raıynyń qońyrsalqyndyǵy adamǵa sergektik te syılaıdy. Aınalany bajaılaı jiti sholyp, buryn-sońdy baıqalmaǵan jaılarǵa kóz jetkizesiń. Sondaı jaılardyń biri kók júzinde qaıshylasa ushýmen júrgen qarlyǵashtardyń eresen kóptigi boldy. Osynaý aıaýly qustardyń óńirimizde sıreı túskenin ekiniń biri aıtady. Al myna Jýaly jerinde paıda bolǵan qytaıy torǵaılar olarǵa jaýdaı tıip, tuqymyn tuzdaı qurtýǵa aınaldy dep estımiz.
Bala kezimizde qarlyǵash uıasyn aýyldaǵy árbir úıden derlik kórýshi edik. Bizdiń úıdiń kireberis dálizinde de bar edi. Qasıetti qus tańnan saırap, uıqymyzdan terbep oıatatyn. Kókten shúıile aıbat jasaı shabýyldap, mysyqtan balapandaryn qorǵap, shyr-pyr bolatyny esimizde. Qansha jerden ara túsip baqsaq ta, keıde ózderi, keıde balapandary tarǵyl nemeniń tyrnaǵyna iligip qalyp jatatyn. Adamdy dos sanap, sengen beıkúná qustar boǵatqa salǵan uıalaryn báribir tastap ketpeı, ondaǵan jyldar boıy balapandaryn órbitýmen bolǵany, sirá, umytylar ma? Al búginde aýyldan qarlyǵash kórmeımiz.
Sodan ba, shıpajaı mańynda qaıshylasa ushqan qarlyǵashtardyń qarasy moldyǵy qýantty. Quıryǵy aıryq, adamǵa dos asyl qustardy saýyqtyrý ornyna bes-alty ret kelsek te baıqamappyz.
Shıpajaıdyń kúzet qyzmetkeri Bolat Ábdikovtiń aıtýynsha, qasıetti qustar munda 20-30 jyldan beri uıa salyp, balapan órbitýmen keledi eken. «Qarlyǵashtardyń shıpajaıdyń kireberisteri men samaldyqtarynda qos-qostan uıalary bar. Sylaqshylar aǵymdaǵy jóndeý júrgizý kezinde qabyrǵamen qosa sylap, aqtap ta ketedi. Bajaılap qaraǵan kisige bolmasa, uıalardyń syrt kózge shalyna bermeıtini sodan» dedi ol.
Shynynda da shıpajaı kireberisi, balkondar burysh-buryshynyń uıadan bos jeri az sekildi. Biraq bireýi de baıqalmaıdy. Uıalardyń baıaǵy jas kezimizde kórgenimizdeı ústi ashyq emes, dop pishindes dombazdalyp, ústińgi jaǵynan suq saýsaq syıarlyq qana sańylaý qaldyrylady eken. Pishimi zaman talabyna saı ózgergen sekildi. Demalys ǵımaratynyń qasbetinen kózim shalǵandarynyń ózi birqydyrý. Ár jaq, ber jaǵynda taǵy qanshama uıa bar. Shańyraǵyna qarlyǵash uıa salǵanyna bola, aýylyn jaý shapqannyń ózinde kıiz úıin jyqpaı, ornynda otyrǵan Tóle bı babanyń erligi eske túsedi. Sodan «Qarlyǵash bı» atanǵan abyzymyzdyń isi erekshe úlgi emes pe?
Shıpajaı qyzmetkerleri men emdelýshilerdiń bir-birine meıirimmen qarap, erekshe iltıpat-izetpen qaıyrylatynynyń syry endi belgili boldy. Qarlyǵashtar da meıirim uıa salǵan jerde mekendeıdi emes pe?! Demalýshylardyń kóbi Aqtaý, Atyraý óńirlerinen kelgen eken. Olar da turǵylyqty jerinde qarlyǵashtyń asa kóp kezdespeıtinin, kezdeskenderi uıalaryn adam qoly jetpesteı bıikke, jarǵa salatynyn aıtty. Al Merki aspanynda qaıshylasa ushyp kó-ó-ó-p qarlyǵash júr. Olardyń túr-túsi de basqashalaý, baıaǵy bizdiń bala kezimizde kórgenimizdeı baýyry aq, tamaǵy qońyr, denesi shymqaı qara emes, bozǵylt sur ekenin baıqaýǵa bolady. Bárinen de meıirimdi qustardyń tuqymy joıylyp ketpeı saqtalǵanynyń ózi nege turady!
Baımahanbet AHMET,
jýrnalıst
Jambyl oblysy,
Merki aýdany
