Arman Evnıev QR Prezıdentiniń tapsyrmasy boıynsha AО́K-te bes jyl ishinde eńbek ónimdiliginiń artýy jáne qaıta óńdelgen aýyl sharýshylyǵy ónimderiniń eksporty keminde 2,5 esege ósýi kóp dárejede AО́K-ti sıfrlandyrý esebinen qamtamasyz etiledi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń derekterine sáıkes, sıfrlandyrý aıasynda búkil respýblıka boıynsha kem degende 20 sıfrlyq ferma jáne 4000 damyǵan fermalar qurylady jáne prosester men memlekettik qyzmetter júz paıyz avtomattandyrylady.
«Sıfrlandyrý fermer jáne onyń qyzmetin basynan bastap satýǵa deıin jeńildetýge baǵyttalady», — dedi aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri. Sonymen qatar, AО́K sıfrlandyrý prosesinde jyldam onlaın-qaryz berý, aýa raıyn taldaý jáne boljamdaý, ósimdik ónimin josparlaý, baǵa monıtorıngi jáne t.b. boıynsha Kanada, Túrkııa, Avstralııa, Germanııa, AQSh sııaqty elderdiń tájirıbesin paıdalaný kózdelgen.
Vedomstvo bastaý kezeńinde fermerdiń aqparat jınaý, keńes alý, oqý jáne t.b. kezindegi kedergilerin avtomattandyrý arqyly sheshýdi josparlap otyr. Máselen, 2020 jyldan bastap jeke AT-kompanııalardy tarta otyryp, onlaın oqytýdy bastaý josparlanýda, bul muǵalimderdi, kýrstardy oqý ortalyǵyna kelmeı-aq tańdaýǵa múmkindik beredi de, fermerlerdiń ýaqytyn jáne kóliktik shyǵyndaryn azaıtýǵa jol ashady.
Sondaı-aq, 2020 jyldan bastap onlaın-keńes berý iske qosylady, ol fermerge kásipkerlik, fermerlik sharýashylyq, agronomııa, tuqym sharýashylyǵy, mal sharýashylyǵy jáne t.b. boıynsha qajetti keńester alýǵa múmkindik beredi. 2019 jyly kóktemgi dala jumystaryn onlaın-nesıelendirý boıynsha pılottyq joba ótkizý josparlanýda. 2021 jyly prosess tolyqtaı avtomattandyrylady.
A. Evnıev búgingi kúni aýksıondar men saýda-sattyqta jerdi alý prosesi avtomattandyrylmaǵan jáne jer telimderiniń ashyq kartasy joq ekenin aıtty. QR AShM 2019 jyldyń 1 shildesine deıin jeke oblystarda pılottyq rejımde jer telimderin tek qana elektrondy túrde berýdi josparlanýda, al 2021 jyldan bastap prosesti tolyǵymen bastaý kózdelgen. 2019 jyldyń sońyna deıin jer telimderiniń ashyq kartasyn jasaý josparlanyp otyr. О́ndiris kezeńinde fermerge sýbsıdııa alý, agrohımııalyq taldaý, ǵaryshtyq monıtorıng, naqty meteo derekter jáne t.b. kezinde kezdesetin kedergiler de avtomattandyrý arqyly sheshiletin bolady.
QR AShM derekterine sáıkes, naqty eginshilik elementiniń biri bolyp tabylatyn tanaptardyń elektrondy kartalaryn qurý aıasynda 23,7 mln gektar jer nemese egistiktiń jalpy aýdanynyń 98,8% sıfrlandyrylǵan. Jyldyń sońyna deıin egistik jerlerdi tolyq sıfrlandyrýdy aıaqtaý josparlanýda.
Soltústik Qazaqstan, Aqmola, Qaraǵandy jáne Qostanaı oblystaryndaǵy toǵyz pılottyq sharýashylyqta naqty eginshilikti qoldanýdy taldaý úshin Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti: tehnıkanyń múmkinderin tekserdi, tyńaıtqyshtardy dıfferensıaldy engizýdi iske asyrdy, elektrondy óris kartasyn qurdy, topyraqtyń agrohımııalyq taldaýyn ótkizdi, egistikterdiń aramshóp basý kartalaryn qurastyrdy. Fermerlerdi jańa tehnologııalardy qoldanýǵa úıretý «Qaskeleń» agroparki, A. Baraev atyndaǵy astyq sharýashylyǵy, «Zarechnyı» JShS jáne Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetindegi naqty egistik polıgondarynyń negizinde júrgizilýde.
Jyldyń sońyna deıin naqty sharýa qojalyqtary anyqtalyp, olardy et jáne sút baǵytyndaǵy sıfrlyq fermalar deńgeıine deıin damytý boıynsha jumystar júrgiziletin bolady. Osy jyldyń sońyna deıin jaıylymdardyń elektrondyq kartalaryn jasaý josparlanyp otyr.
Naqty aýyl sharýashylyǵyn engizý aıasynda fermalardyń úsh deńgeıi anyqtaldy: sıfrlyq ferma, damyǵan ferma jáne bazalyq ferma. Olar úshin qajetti elementter jıyntyǵy belgilengen. Budan keıingi jumys memlekettik qoldaý sharalary arqyly fermerlerdiń óz deńgeıin joǵarylatýǵa baǵyttalatyn bolady.
Evnıev sharýashylyqtardyń sıfrlyq fermaǵa jetý «evolıýsııasy» týraly baıandaı otyryp, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bazalyq deńgeıge E-AО́K baǵdarlamasy aıasynda barlyq egistik alqaptardy sıfrlandyrý jáne topyraqtyń agrohımııalyq kartalaryn ózektendirý arqyly qol jetkizilip otyrǵanyn jetkizdi.
«Budan keıin bazalyq deńgeıdiń maqsaty – ilgerige ótý, al damyǵan fermaǵa – sıfrlyq fermaǵa aınalý qajet. "Sıfrlyq evolıýsııanyń" tizbegi búgingi kúnde ázirlengen jáne fermerler olardy qoldanyla alady. Tehnologııalardyń damýyna qaraı elementter jıyntyǵy tolyqtyrylatyn bolady», — dedi A. Evnıev.
Egin egý jáne jıyn-terim jumystaryna dızeldik otyndy elektrondy bólý týraly aıtar bolsaq, A. Evnıevtiń aıtýynsha, jyldyń sońyna deıin Pavlodar oblysynyń ákimdigimen birlese onlaın-ótinim berý arqyly pılottyq joba júzege asyrylady.
«Qazirdiń ózinde 16 594 tonna dızel otynyn jóneltýge arnalǵan 537 elektrondy ótinim ázirlendi. Joba fermerlerdiń shyǵyndaryn azaıtady jáne sybaılas jemqorlyq táýekelderin joıady. 2019 jyly jobany barlyq jergilikti atqarýshy organda engizý josparlanyp otyr», — dedi A. Evnıev.
Budan ózge, birinshi vıse-mınıstr AО́K sıfrlandyrýdyń «E-Kooperasııa» portalyn iske qosý, dándi-daqyldardy elektrondy túrde satý, basymdyqty termınaldar qurylysynyń, kóterme saýda ortalyqtarynyń logıstıka kartasy, el ishinde ónim jetkizilýiniń monıtorıngine arnalǵan elektrondy veterınarlyq anyqtamalar, astyq teńgeriminiń onlaın-monıtorıngi, astyq baǵasy boıynsha statıstıka, nan qabyldaý pýnkteriniń reıtıngisi, elektrondy veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq zerthanalar týraly aıtyp ótti.
Sondaı-aq, fermerler qyzmetiniń barlyq kezeńderinde memlekettik qyzmetterdi alý rásimderin avtomattandyrý arqyly jeńildetý josparlanǵany atalyp ótti.
«Búgingi tańda 101 memlekettik qyzmettiń 61-i ishinara avtomattandyrylǵan jáne 1-i tolyq avtomattandyrylǵan. Memlekettik qyzmetterdi tańdaý boıynsha vedomstvoaralyq komıssııa bekitken 98 memlekettik qyzmet ońtaılandyryldy. Taıaý ýaqytta 3 memlekettik qyzmetti ońtaılandyrý josparlanýda. 2018 jyldyń sońyna deıin 16 memlekettik qyzmetti tolyq avtomattandyrý, al 2022 jylǵa deıin barlyq memlekettik qyzmetti avtomattandyrý josparlanyp otyr», — dedi A. Evnıev.
Qorytyndylaı kele, Arman Evnıev AО́K sıfrlandyrýdan kútiletin ekonomıkalyq áser týraly aıtyp berdi. Agroónerkásip keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes josparlanǵan is-sharalar esebinen jalpy ishki ónim ósimi 3 trln astam teńgeni quraıdy. Onda agroónerkásip keshenin sıfrlandyrýdyń áseri 30% nemese shamamen 1 trln teńge bolady.
S. Seıfýlllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory Aqylbek Kúrishbaev óz kezeginde oqý orny AО́K-ti sıfrlandyrý boıynsha eki baǵytta jumys júrgizip jatqanyn aıtty. Birinshisi — jer resýrstaryn paıdalanýǵa monıtorıng jasaý, ekinshisi — óndiriske dálme-dál eginshilik tehnologııalaryn engizý.
Jerdi paıdalaný prosesterine ǵaryshtyq monıtorıng júrgizý jáne alqaptardy sıfrlandyrý jumystary júrgizildi. Jaıylymdardyń jaǵdaıyn anyqtaý ádistemesi ıgerildi. Aqmola oblysynyi sharýashylyqtaryna alqaptardyń elektrondy kartalaryn qurý kezinde kómek kórsetildi.
Sondaı-aq, otyrys barysynda Qostanaı oblysynyń ákimi A. Muhambetovtyń, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Q. Aqsaqalovtyń baıandamalary tyńdaldy.
