Qurmetti Premer-Mınıstr [Estonııa Respýblıkasy]! Qurmetti bıznes forýmǵa qatysýshylar!
Astanada bizdiń estonııalyq qonaqtarymyz ben Qazaqstan – Estonııa bıznes forýmynyń barlyq qatysýshylaryn kórgenime qýanyshtymyn! Qazaqstanǵa hosh keldińizder!
Qurmetti dostar! Biz jańa ǵana Estonııa Premer-Mınıstrimen ekijaqty kezdesý ótkizip, yntymaqtastyǵymyzdyń túrli baǵyttary boıynsha sóz qozǵadyq, óte qyzyqty ashyq áńgime órbidi. Yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn, túıisetin tustaryn anyqtap, bizdiń ýaǵdalastyqtarymyz keıinge qalyp qoımaýy úshin múddeli memlekettik organdarǵa eki memlekettiń damý ıgiligi maqsatynda jumysty qazirden bastaýǵa tapsyrma berdik.
Estonııa Respýblıkasy Qazaqstannyń Soltústik Eýropadaǵy mańyzdy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq seriktesteriniń biri. Biz Sizderdiń tarappen saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq baılanystardy arttyrýǵa múddelimiz.
Bizde yntymaqtastyq ornatýǵa áleýetimiz zor ekenine senimdimin. Búgin ekijaqty kezdesýde tranzıttik kólik, ekologııalyq jáne energııa únemdeý tehnologııalary salasynda, sonymen qatar Estonııa «sıfrlyq» kóshbasshy retinde tanylǵan aqparattyq tehnologııalar salasynda yntymaqtastyqty damytý týraly sóz qozǵadyq.
Biz aqparattyq tehnologııalar turǵysynan Estonııaǵa úlken delegasııa jiberdik. Meniń orynbasarym A. Jumaǵalıev, odan keıin mınıstr Estonııaǵa baryp qaıtty. Jaqyn kúnderi Qazaqstannyń úlken delegasııasy: mınıstrlikterdiń, óńirlerdiń ókilederi Estonııaǵa baryp, oqýdan — eki aptalyq kýrstardan ótip, memlekettik qyzmetter qalaı usynylatynyn kórip qaıtty. Úlken tájirıbe jınaqtady. Osy baǵytty damytýdy jalǵastyramyz dep oılaımyn.
Búginde Qazaqstan ınvestısııalyq ahýaly boljamdy ári qolaıly, saýda saıasatyn halyqaralyq quqyq normalaryna saı júzege asyratyn memleketke aınalǵan. Salyq júktemesi ońtaılandyrylǵan, jeńildikter pysyqtalǵan. Memlekettik-jekeshelik áriptestik salasynda jobalardy josparlaý rásimderi jeńildetilgen. Kóshi-qon jáne eńbek zańnamasy jaqsartyldy, sheteldik jumys kúshin tartý rásimi jeńildetildi.
Bizde san alýan salaǵa baǵyttalǵan, túrli artyqshylyqtarǵa ıe 11 arnaıy ekonomıkalyq aımaq pen 22 ındýstrııalyq aımaq bar. Búgin men Premer-Mınıstrge Qazaqstan EYDU múshesi bolýǵa barynsha umtylatynyn, búgingi tańda Investısııalar komıteti men Básekelestik jónindegi komıtettiń múshesi jáne Halyqaralyq ınvestısııalar týraly deklarasııaǵa qosylǵanymyzdy aıttym.
Biz ınvestorlarmen ashyq dıalog ornatýǵa umtylamyz. Osy maqsatta Prezıdent janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesi jumys isteıdi. Jylyna bir ret otyrys ótedi jáne atalǵan Keńestiń 30-dan astam múshesi elimizdegi ınvestısııalyq ahýaldy odan ári damytýǵa qatysty ózderiniń usynystaryn bildiredi. Sondaı-aq, Premer-Mınıstr janyndaǵy Investısııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńes jumys isteıdi. Bul keńeste aı saıyn otyrys ótedi. Budan ózge, ınvestısııalyq jáne bıznes-ombýdsmen ınstıtýttary engizilgen. 2016 jyldan bastap barlyq ınvestorlarǵa arnalǵan «Bir tereze» qaǵıdaty jumys isteıdi, elimizdiń barlyq óńirlerinde ınvestorlarǵa qyzmet kórsetetin aımaqtyq ofısteri ashylǵan.
Jaqynda Dúnıejúzilik bank «Doing Business–2019» reıtınginiń qorytyndysyn jarııalady. Biz alǵash ret 30-dyqqa endik. Bizdiń elimiz bir jyl ishinde birden 8 pozısııaǵa kóterilip, onda 28-oryndy ıelendi. Bul bizdiń atalǵan reıtıng júrgizile bastaǵan sátten bastap táýelsizdik jyldary qol jetkizgen eń bıik jetistigimiz. Estonııanyń 16-shy orynda ekenin bilemin. Bizdiń maqsatymyz – kelesi jyly odan da joǵary jetistikke jetý.
Biz Premer-Mınıstr myrzamen Qazaqstandy «Doing Business» boıynsha tejep otyrǵan kórsetkishterdiń biri halyqaralyq saýda ekeni týraly áńgimelestik. Bastapqyda halyqaralyq saýdany teńiz porttarynan qanshalyqty qashyq ekendigine baılanysty qarastyrǵan, árıne, biz teńizge shyǵar birde-bir joly joq elmiz, biraq qazir esepteý ádistemesi ózgerdi, búginde taýarlardyń shekara arqyly qanshalyqty jyldam
ótetindigine qaraıdy. Bul turǵyda biz úlken jumystar atqardyq. Tıisti zańnamany qabyldadyq. Qytaımen shekarada «Astana-1» AJ baǵdarlamasyn iske qostyq. Elektrondy shot-faktýralar qazir tolyǵymen elektrondy formatta rásimdeledi. Búginde Qazaqstan-Qytaı shekarasy arqyly ótetin júkterdiń 80% «jasyl dáliz» arqyly ótedi. Men bıyl iske qosylǵan bul reforma kelesi jylǵa deıin tolyq qoldanysqa engizilip, kelesi jyly Dúnıejúzilik bank tarapynan úlken reforma retinde esepke alynyp, biz Estonııanyń janynan tabylamyz dep úmittenemin.
Sebebi sıfrlandyrý máselesinde bizdiń Estonııamen seriktestigimiz myqty. Men búgin Premer-Mınıstr myrzaǵa bizde 2006-2008 jj. bastalǵan e-Government platformasy bizdiń estonııalyq dostarymyzdyń kómegimen jasalǵanyn, bul jumystardyń ári qaraı jalǵasyp jatqanyn jetkizgen edim.
Búginde Qazaqstan ınvestısııalyq ahýaly jaǵynan Ortalyq Azııada birinshi orynǵa ıe, Ortalyq Azııa elderiniń ınvestısııalarynyń 70%-dan astamy Qazaqstannyń úlesinde. Tek sońǵy 10 jyldyń ishinde elimizge $250 mlrd jýyq tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartylǵan. Biz ekonomıkanyń túrli sektorlaryna, ásirese, óńdeý ónerkásibiniń damýyna jáne shıkizattyq emes eksportqa ınvestısııalardyń salynýyn quptaımyz.
Biz Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń elementterin — 3D-prıntıngti, onlaın-saýdany, mobıldi bankıngti, sıfrlyq servısterdi, avtomattandyrýdy, robottandyrýdy, jasandy zerde men «aýqymdy derektermen» almasýdy engizýdi kózdeımiz.
Premer-Mınıstr myrza búgin agroónerkásiptik keshende bizdiń yntymaqtastyǵymyzǵa basa kúsh-jiger salýymyz kerektigi týraly usynysyn bildirdi. Qazir biz birge kezdesip, kelisýleri úshin bizdiń mınıstrlikterge tıisti tapsyrmalar berdik. Bizdiń qarym-qatynastarymyzdy agroónerkásiptik keshende damytýda yntymaqtastyq ornatý boıynsha tıisti memorandýmǵa qol qoıýymyz múmkin. Onda sıfrlandyrý máselelerin de, Eýropa elderine aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizý máselelerin de qarastyrýǵa bolady.
Bizde «Sıfrlyq Qazaqstan» arnaıy memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Bul qujat ótken jyldyń sońynda qabyldandy. Estonııanyń startaptar ekojúıesin damytýdaǵy tájirıbesi keń taralǵan, osy oraıda, «Sıfrlyq Qazaqstan» aıasyndaǵy jobalar yntymaqtastyqtyń perspektıvaly alańy bola alady.
Erteń «Astana Nub» halyqaralyq AT-startaptar ortalyǵynyń jumysyn bastaımyz. Men Estonııa Premer-Mınıstrine osy startap-habtyń tusaýkeserine resmı qatysýǵa sheshim qabyldaǵany úshin alǵysymdy bildiremin. Erteń biz elimizdiń Prezıdenti qatysatyn osy is-sharaǵa baramyz, bul jerde Sizder kórgen-bilgenderińiz ben kókirekke túıgenderińiz týraly óz áserlerińizben bólisip, bul baǵytta durys kele jatyrmyz ba, sol týraly oı-pikirlerińizdi bildire alasyzdar.
Astana Hub-ta bıznesti ilgeriletýge qajetti barlyq múmkindikter men artyqshylyqtar jasalǵan. Astana Hub-tyń sheteldik qatysýshylary úshin vızalyq jáne eńbek rejımderin zańnama turǵysynan jeńildettik. Búginde tehnopark rezıdentteri úshin salyq salýdy ońaılatý jumystary júrgizilip jatyr. Biz qazir startap-hab aýmaǵynda jumys isteýge ázir barsha jan tirkele alady dep jatyrmyz. Osynda kelseńizder, biz tıisti grantpen qamtamasyz etemiz. Eger baspana máselesi týyndasa, sizder qaıda turamyz dep ýaıymdamaýlaryńyz úshin, tıisti jaǵdaılar týdyryp, baspana da usynamyz.
Bıylǵy shilde aıynda alǵash ret venchýrlyq qarjylandyrý týraly zań qabyldadyq. Mundaı zań bizde bolmaǵan. Endi táýekeldi mámileler zańnamamen retteledi jáne eki taraptyń da múddeleri qorǵalady. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstandaǵy alǵashqy venchýrlyq kapıtalıster qaýymdastyǵy ashylady. Astana Hub tehnologııalyq bastamalardy ilgeriletýdiń aımaqtyq ınnovasııalyq ortalyǵyna aınalady dep kózdelip otyr.
Sizder «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly da kóp estigen bolarsyzdar. Bul ortalyq ta Ekspo aýmaǵynda ornalasqan. Ol qańtar aıynda resmı jumysyn bastady, shilde aıynda tusaýkeseri ótti, al jýyrda biz elimizdegi jekeshelendirýdiń ekinshi tolqyny aıasynda alǵashqy kelisimdi júrgizýdi josparlap otyrmyz. «Qazatomónerkásip» ulttyq kompanııasy IRO-ǵa shyǵady, bul rásim de «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń aýmaǵynda ótedi. Sondyqtan estonııalyq kompanııalardy, bankterdi, qarjy ınstıtýttaryn osy baǵytta birlesip jumystar atqarýǵa shaqyramyn.
Jalpy alǵanda Sizdermen yntymaqtastyq ornatýǵa bolatyn baǵyttar óte kóp. Búgin zalda Sizdiń elde jumys istep jatqan kompanııalar da, bizdiń elde jumystaryn jalǵastyrýǵa múddeli kompanııalar da otyr. Biz barlyq aımaqta ókildikteri bar, barlyq ınvestorlarǵa arnalǵan biryńǵaı tereze bolyp tabylatyn «Qazaqınvest» ulttyq kompanııasyn arnaıy qurdyq. Sondaı-aq, biz ónimderimizdiń eksporttyq-qarjylyq qoldaý quraldaryn paıdalana otyryp, ózge elderge taýarlarymyzdy tanytý, satý boıynsha jan-jaqty qoldaý kórsetetin «Qazaqeksport» arnaıy kompanııasyn qurdyq. Sondyqtan da, Sizdermen jumys isteý úshin qurylǵan osy kompanııalardyń qyzmetterin paıdalana alasyzdar.
Nazarlaryńyzǵa raqmet! Bizdiń áriptester búgin jáne erteń Sizdermen barlyq qyzyǵýshylyq tanytqan máselelerdi pysyqtap, Sizder men bizdiń kompanııalarymyz arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári retke keltirýge daıyn. Raqmet!
