Forýmnyń jumysyna elimizdiń barlyq óńirinen kelgen 850-den asa delegat qatysýda. Eki kúnge sozylatyn jıyn barysynda azamattyq qoǵamdy damytý salasynda qomaqty tájirıbe jınaqtaǵan 100-den asa kásibı sarapshy, Parlament depýtattary, mınıstrler, qoǵam belsendileri baıandama jasaıdy dep kútilýde. Osy ýaqyt aralyǵynda forýmnan forýmǵa deıingi kezeńdegi jınaqtalǵan ortaq máselelerdi talqylap, sheshilý joldaryn qarastyrýmen qatar, el azamattarynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa arnalǵan tıimdi jobalar jaıynda da aıtylmaq.
Forýmnyń ashylýynda sóılegen sózinde Qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Káletaev osy jıyn azamattyq qoǵam damýynyń baǵyt-baǵdaryn aıqyndaýǵa múmkindik beretindigin atap ótti. Forým eki jyl saıyn ótkenimen, bul alańdaǵy talqylanǵan, sheshim tapqan máseleler elimizde azamattyq qoǵamnyń damýyna serpilis berip keledi.
– Bıyl forým Elbasynyń qatysýymen de mańyzdy bola túspek. Ekinshiden, forýmda ári qaraıǵy tirshiligimizdi anyqtaıtyn ózekti máselelerdiń betin ashyp alamyz. Bizge ýákiletti organ retinde qandaı da bir normatıvtik-quqyqtyq qujattardy nemese qandaı da bir saıası sheshimderdi qabyldamas buryn qoǵamnyń pikirin bilý mańyzdy, – dedi D.Káletaev.
Osy aradan sál sheginis jasasaq, ótken tarıhymyzdan azamattyq qoǵamnyń Uly dalaǵa jat emestigine kóz jetkizemiz. Onyń negizgi qundylyqtary men dástúrleri keshegi qazaq qoǵamynda qalyptasqan. О́rkenıettiń, ashyqtyqtyń, «bas kespek bolsa da til kespek joq» uǵymynyń qazaq jerinen bastalǵandyǵyn meńzeıtin utymdy jaqtary Elbasynyń jýyrda ǵana jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty qundy maqalasynda kórinis tapty.
Al jańa zamanda, dálirek aıtqanda 2000 jyly Memleket basshysynyń «Erkin de eńseli ári qaýipsiz qoǵamǵa» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda Úkimetke úkimettik emes uıymdardy qurý týraly alǵashqy tapsyrmalar berildi. Mine, sol ýaqyttan bastap, ósip-ónip, jetilgen, mol tájirıbe jınaqtaǵan uıymdar búginde ábden kemeldengen shaqqa jetti.
Bul baǵyttyń mańyzdylyǵy forýmnyń «Men senemin 2.0» TEDx túrindegi áleýmettik jobalar konferensııasymen ashylýynda-aq ańǵaryldy. Zamandastardyń tarıhyn jetkizý arqyly qoǵamdaǵy eń ózekti máselelerdi, qoǵamdyq jańǵyryq týdyrǵan oqıǵalardy baıandaýshylar esh irkilissiz ashyq áńgime aıta bildi. Bir eskererligi, ortaǵa shyǵyp óz tájirıbelerimen bólisken spıkerlerdiń deni áleýmettik jeli arqyly qoǵamdyq pikir týǵyza alatyn jáne týǵyzyp ta júrgen jandar edi.
Máselen, ánshi Aqmarjan Kósherbaeva aldymen jurtshylyqqa «Qyz taǵdyry» atty beınebaıanyn kórsetip alyp, sodan soń tastandy balalar, erte júktilik, jastardyń densaýlyǵyn qorǵaý jáne saqtaý máseleleri boıynsha oı tolǵady. Árbir oıyn naqty oqıǵalarmen baılanystyra bildi.
Al «Mama PRO» kovorkıngtik jáne jattyqtyrý ortalyǵynyń negizin qalaýshy Aıjan Áljanova erekshe balalarǵa qamqorlyq jaıyn, «Kók jaılaýdy qorǵaıyq» belsendiler tobynyń qatysýshysy Dmıtrıı Jýkov osy tabıǵı demalys alańyna baılanysty ahýaldy, sondaı-aq memlekettik jáne mýnısıpaldyq bıýdjettiń oryndalýyn baqylaý jáne ashyqtyǵyn qadaǵalaý jónindegi joba jetekshisi Sholpan Áıtenova men basqalary da ózderi tańdaǵan, qolǵa alǵan salalary boıynsha aqparattarymen bólisti.
Al Prezıdent Ákimshiligi Ishki saıasat bóliminiń meńgerýshisi Aıda Balaeva belgili jýrnalıst Dana Nurjigitpen delegattar aldyndaǵy suhbatynda azamattyq sektordyń keleshegi týraly áńgime órbitti.
«Qazirgi tańda álemdik saıasatta, qoǵamdyq bastamalarda áıelderdiń belsendiligi týraly kóp aıtylady. Bul rette, bizdiń eldegi jaǵdaı qandaı dep oılaısyz?» dep suraq qoıdy D.Nurjigit.
Qoıylǵan saýalǵa jaýap bergen Aıda Balaeva jalpy, áıelder – memlekettiń tiregi ekenin atap ótti. «Bul týraly árdaıym Memleket basshysy da aıtyp keledi. Elbasy óz sózinde «isti áıelderge tapsyrǵan durys, sebebi olardyń jaýapkershiligi mol» dep aıtyp otyrady. Sondyqtan áıelderdiń jaýapkershiligi men eńbekqorlyǵy mol ekenin aıta ketý kerek. Búgingi tańda barlyq áıelder qandaı jumyspen aınalysýdy jón dep tapsa da barlyq jaǵdaı jasalǵan. Er bolsyn, áıel bolsyn elimizdegi jaýapkershiligi mol kez kelgen azamat óz maqsatyna jete alady. Memlekettik qyzmette de, jýrnalıstıkada da, úkimettik emes uıymdarda da barlyq salada. Sondyqtan áıelder, álbette – memlekettiń tiregi», dedi A.Balaeva.
Sonymen qatar Dana Nurjigit azamattyq sektordy kútip turǵan ózgeristerge qatysty Aıda Balaevanyń pikirin surady. «Meniń oıymsha, ózgerister kúni erteń bastalyp ketýi kerek. Tipti búgin de... Sebebi meniń esepteýimshe, osy forýmdaǵy bizdiń kezdesý kóptegen mańyzdy ári áleýmettik máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan naqty sharalardy ázirleýge múmkindik beredi. Tıisinshe, bul sharalar óte tıimdi bolýy kerek. О́ıtkeni bári de bir-birin ózara aqparattandyryp is atqarsa, maqsat oryndalady. Bizdiń osylaı jınalyp, máselelerdi talqylaýymyzdyń mańyzy zor, dep jaýap berdi A.Balaeva.
Sondaı-aq A.Balaeva bul forým buǵan deıingi bastalǵan jumystardy jetildire túsýi tıistigin, elimizdegi turaqtylyq, beıbitshilik pen tynyshtyq, halyqtyń ál-aýqatynyń jaqsy bolýy sııaqty negizgi qundylyqtar halyqty biriktire túsetinin, áleýetti Qazaqstandy qurý jolyndaǵy maqsat-mindetterdi júzege asyrý barsha qazaqstandyqtarǵa ortaq is ekenin jetkizdi.
Jalpy, forým aıasynda osyndaı mańyzdy oılar men qundy pikirler aıtylatyn semınarlar, sheberlik synyptary, dóńgelek ústelder, pikirtalas alańdary, mınıstrlikter men vedomstvolar basshylarymen salalyq kezdesýler formatyndaǵy taqyryptyq sessııalar 35 alańda ótýde.
Osy oraıda, jan-jaqtan kelgen delegattarmen de tildesýdiń sáti túsip, Azamattyq forýmnan qandaı nátıje kútetindikterin bilgen edik.
Sultan Kartoev, «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysynyń vıse-prezıdenti (Shyǵys Qazaqstan oblysy):
– Men úshin bul forýmnyń mańyzy erekshe. О́ıtkeni men 2003 jyly qazan aıynda ótken eń alǵashqy Azamattyq forýmǵa da qatysqanmyn. Sodan bergi ýaqytta elimizde azamattyq qoǵamnyń qalyptasyp, damýyna belsene aralasyp kelemin. Memleket basshysy elimizdiń jetistikterge jetýi úshin «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaratyndaı» birlik qajet ekendigin udaıy aıtyp otyrady. Oǵan qosa, azamattyq qoǵam, bıznes pen bıliktiń kúsh biriktirýi qajet ekendigin únemi eske salyp keledi. Sondyqtan osy jolǵy forýmda qoǵamymyzdyń osy úsh tarmaǵynyń aldaǵy ýaqytta birlesken is-qımyldaryn jandandyra túsetin sheshim qabyldanady degen oıdamyn. О́ıtkeni kez kelgen memlekettiń damýy halyqtyń aýyzbirshiligine tikeleı baılanysty.
Qaıdarbek Qurmashev, «Aqjol-Mahambet» múgedekter qoǵamynyń jetekshisi (Atyraý oblysy):
– Men forýmǵa Atyraý oblysy Mahambet aýdanynan kelip otyrmyn. Al qoǵamdyq birlestigimizdi 2016 jyly qurdyq. Qazirgi ýaqytta Elbasynyń tikeleı qoldaýymen bizdiń óńirde úkimettik emes uıymdarǵa memleket tarapynan barynsha kómek berilip keledi. Búgingideı jaǵdaıda jaqsynyń jaqsylyǵyn da aıtyp ótken abzal. Máselen, bizdiń Mahambet aýdanyndaǵy úkimettik emes uıymdardyń jumystary jandanyp, aıaqtarynan tura bastady. «Aqjol-Mahambet» múgedekter qoǵamy aýyldyq jerdegi qoldaýǵa zárý múgedekterdiń quqyqtaryn qorǵaýdy mindetine alǵan. Jany jabyrqaý jandar men atqarýshy bılik arasynda kópir bolýǵa tyrysyp kelemiz. Atap aıtqanda, qazir aýyldyq jerlerde I jáne II toptaǵy múgedekterge jumys tabyla bermeıdi. Jumys berýshiler de olardy jaqyndatýǵa qulyqsyz. Alaıda, múgedekterdi jumyspen qamtýǵa Elbasynyń ózi tapsyrma berdi emes pe!? Olardy arnaıy mamandyqtarǵa oqytyp, bilimderin jetildirý kim-kimge de asa salmaq bolmaıdy. Bizdiń aýdanda qazir pandýstar salyna bastady, alǵashqy «Invataksı» kóligi alynyp jatyr. Qazir osyndaı qamqorlyqtyń arqasynda aýdandaǵy 989 múgedektiń kóbi eńselerin kóterip, qoǵamnyń tolyq múshesi retinde sezine bastady. Munyń barlyǵy – Prezıdentimizdiń qamqorlyǵynyń nátıjesi.
Forýmnyń búgingi jumysyna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýy josparlanǵan.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
