Erlan Balǵabekuly 1966 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen. Mamandyǵy – dene shynyqtyrý jáne áskerı daıyndyq pániniń oqytýshysy. 2012 jylǵy naýryzdan bastap «Ohotzooprom» О́B» RMQK Qaraǵandy tirek pýnktinde ortalyq aımaqtyq fılıaldyń ınspektory qyzmetin atqardy.
Qoryqshy Erlan Nurǵalıev qazaq dalasynyń kórkine balanatyn aqbókenderdi jáne sulý tabıǵatymyzdy qorǵaýda óziniń qyzmettik mindetin adal oryndaý kezinde qaza tapty.
Bul jaıynda AShM Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń baspasóz hatshysy Sáken Dildahmet habar taratqan edi.
Oqıǵa qalaı óris aldy? Inspektorlar 2019 jyldyń 13 qańtarynda Qaraǵandy oblysynyń Nura aýdanyna reıd jasaýǵa shyqqan. Sol jerde atylǵan 5 kıik-
ti taýyp alǵan. Sonymen qatar Toyota Land Cruiser markaly eki avtokólikti kórgen, kólikterdiń nómirleri tirkelmegen eken.
«Kólikti tintý barysynda olarǵa belgisiz bireýler qarsylyq kórsetken. Sonyń saldarynan bir ınspektordyń jaǵy synyp, al ekinshi ınspektor bas-súıek jaraqatyn alyp, birshama ýaqyt aýrýhanada es-tússiz jatqan. Alaıda, dárigerler ekinshi ınspektordyń ómirin saqtap qala almady. Oqıǵa ornynda quqyq qorǵaý organdarynyń toby tergeý isin júrgizetin bolady», deıdi komıtettiń baspasóz hatshysy.
Atalǵan qandy oqıǵaǵa baılanysty QR Qylmystyq kodeksiniń 2-babyna sáıkes qylmystyq is qozǵalyp, kúdiktilerdi qolǵa túsirý jumystary júrgizilýde.
Qaraǵandy oblysyndaǵy ınspektorlarǵa shabýyl jasaý isin elimizdiń Bas prokýrory Qaırat Qojamjarov jeke baqylaýyna aldy.
«Polısııa departamenti aýyr qylmys jasaǵan kúdiktilerdi anyqtaý boıynsha jedel izdestirý sharalaryn júrgizip jatyr», dedi bas prokýrordyń orynbasary A.Lýkın.
Buǵan qosa, ol IIM ortalyq apparatynyń bir top qyzmetkeri jergilikti polıseılerge kómek kórsetý úshin Qaraǵandy oblysyna attanǵanyn málimdedi. A.Lýkın kúdikti kim bolsa da, qylmystyq jaýapkershilikten qutyla almaıtynyn atap ótti.
Mine, ázirge oqıǵanyń uzyn-yrǵasy osyndaı.
Jalpy, Qazaqstanda 10 qoryq, 12 ulttyq park, 5 rezervat, 50-ge tarta qaýmal bar. Bul erekshe qorǵalǵan aýmaqtarda janýarlar dúnıesi ár alýan dep aıtýǵa bolady. Osy janýarlar dúnıesin, onyń mekendeý ortasy men bıologııalyq ártúrliligin saqtaý, olardyń ósimin molaıtý, osy saladaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý men kúresý jónindegi is-sharalardy júzege asyrýmen «Ohotzooprom» О́B» RMQK aınalysady.
Elimizde brakonerliktiń etek alǵandyǵy týraly budan buryn da talaı habarlar jaryq kórdi. Basqa óńirlerdi aıtpaǵannyń ózinde, osy qaıǵyly oqıǵa bolǵan Nura aýdanynda jıyrma kún buryn atylǵan 18 kıiktiń denesi tabylǵan bolatyn. Endi mine, eki aıaqty jyrtqyshtar dalanyń taǵysyn qoıyp, solardy qorǵaý isimen shuǵyldanatyn adamdardyń ózine shabýyl jasaýǵa kirisip otyr. Bul brakonerlik ábden basqa shyqty, ań atyp qana qoımaı, adam atýdan da taısalmaıtyn jaǵdaıǵa jetti degen sóz. Qoryqshylarǵa qarý kezengender mingen Toyota Land Cruiser markaly mashınalar arzan avtokólikter emes. Osyǵan qarap-aq oqıǵanyń qylmys jasaýshy bizge belgisiz keıipkerleri de osal qaraqshylar emes ekendigin ańǵarýǵa bolady.
Al mundaı qylmystyń etek alýyna, brakonerlerdiń tońyp emes, toıyp sekirýlerine ne sebep? Árıne, onyń sebebi kóp. Túbin qýa kelseńiz, jeke qyzyǵy men paıdasy jolynda zańdy attap ótýdiń talaı mysalyna jolyǵatynyńyz anyq.
Ekinshi jaǵynan alǵanda, brakonerlikpen ymyrasyz kúres te álsizdeý júrgizilip jatqandaı. Qoǵamda brakonerlik problemasynyń qanshalyqty asqynyp otyrǵandyǵyn bilý maqsatynda «Ohotzooprom» О́B» RMQK-ne qońyraý shalǵan edik. Bizdiń ne qońyraýymyzǵa jaýap bergenimen, ondaǵy qyzmetkerlerdiń eshqaısysy aty-jónderin aıtqysy kelmedi. Bir bilgenimiz, Nura aýdanynyń aýmaǵynda 2016-2018 jyldar aralyǵynda brakonerlik oqıǵasyna baılanysty 15 is quqyq qorǵaý organdaryna joldanǵan eken. Ázirge sonyń ekeýine ǵana sot sheshimi shyǵarylǵan. Birinshi jaǵdaıda qylmys jasaýshy 2 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylyp, 5 jylǵa ańshylyqpen shuǵyldanýdan shettetilgen jáne 9,5 mıllıon teńge aıyppul tólegen. Al sotqa tapsyrylǵan ekinshi qylmystyq iske qatysty qandaı sheshim qabyldanǵandyǵyn «Okotzooprom «О́B» qyzmetkerleri birden aıtyp bere almady.
Quqyq qorǵaý organdaryna joldanǵan 15 istiń 3-eý quramynda qylmys joq dep sanalyp qysqartylypty, qalǵandary quqyq qorǵaý organdarynyń qaraýynda kórinedi.
Árıne, brakonerlikpen kúreste zań bar jáne onyń pármenin durys qoldanǵan jaǵdaıda brakonerliktiń jolyn kesýge ábden bolady. Sot sheshimi qabyldanǵan birinshi qylmystyq istiń nátıjesi osynyń aıǵaǵy.
Biraq ókinishke qaraı zańnyń pármenin brakonerlikpen kúreste tolyq ári durys qoldana almaı kele jatqan sekildimiz. Quqyq qorǵaý organdaryna jiberilgen 15 istiń bireýinen ǵana nátıje shyǵyp, qalǵanynyń taǵdyry belgisiz bolyp otyrýy, onyń ishinde úsheýiniń qysqartylýy osyndaı oıǵa jeteleıdi. Árıne, mundaı jaǵdaıdan keıin brakonerler esirmegende kim esiredi?!
Onyń ústine, «Ohotzooprom» О́B» RMQK sekildi janýarlar dúnıesin qorǵaýǵa tıisti uıym qyzmetkerleriniń ózi taısalaqtap áreń sóılesti. Al myna jaqta ańdy qoıyp, mekeme qyzmetkeri áriptesi – soıtaldaı azamat qaza tapqan joq pa?! Bizdiń maqsatymyz – brakonerlikpen kúreste olarǵa kómektesý, iske ashyqtyq reń bere otyryp, qoǵam nazaryn aýdarý ǵoı. Osy jaıtty aıtqannan keıin ǵana tilge keldi. Sonyń ózinde aty-jónderin aıtqylary kelmedi. Árıne, olardyń ortasynan Erlan Nurǵalıev sekildi azamattyń brakonerlerdi batyldyqpen ustaýynyń ózi erlik. Bul adaldyqty urpaqqa úlgi etýge tıistimiz.
Elimizde brakonerlikpen ymyrasyz kúreske qoǵamdyq qoldaý qajet.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Kollaj avtory: Amangeldi QIIаS
