Tájikstan dúnıejúzilik saýdaǵa jaqyndady
Juma, 14 jeltoqsan 2012 7:05
Jenevada Tájikstannyń Búkilálemdik saýda uıymyna kirýiniń resmı sharasy ótti. Oǵan elbasshysy Emomalı Rahmonnyń ózi qatysty. Tájikstan BSU-ǵa múshe 159-shy memleket bolyp otyr.
Búkilálemdik saýda uıymyna múshe bolý bul elge ne beredi? Sarapshylardyń, saıasatshylardyń ishinde ony jaqtaıtyndar da, qup kórmeıtinder de bar. Sirá, búkil álem elderi oǵan kirýdi maqsat tutqanyna qaraǵanda, ol jaman da bolmas. Tipti keıbir jaǵymsyz jaǵy bolǵanmen, jalpy tıimdiligi basym bolar.
Juma, 14 jeltoqsan 2012 7:05
Jenevada Tájikstannyń Búkilálemdik saýda uıymyna kirýiniń resmı sharasy ótti. Oǵan elbasshysy Emomalı Rahmonnyń ózi qatysty. Tájikstan BSU-ǵa múshe 159-shy memleket bolyp otyr.
Búkilálemdik saýda uıymyna múshe bolý bul elge ne beredi? Sarapshylardyń, saıasatshylardyń ishinde ony jaqtaıtyndar da, qup kórmeıtinder de bar. Sirá, búkil álem elderi oǵan kirýdi maqsat tutqanyna qaraǵanda, ol jaman da bolmas. Tipti keıbir jaǵymsyz jaǵy bolǵanmen, jalpy tıimdiligi basym bolar.
Aldymen tájik eliniń basshysy Emomalı Rahmonnyń pikirine júgineıikshi: «Búgingi kún Tájikstan tarıhyna bıik bir kezeń bolyp enedi jáne ol respýblıkanyń odan ári turaqty áleýmettik jáne ekonomıkalyq ósýine myqty irgetas qalaıdy», – dedi ol. Syrttaı ton piship, bilmeı aıtady demeıik. Bul uıymnyń nesi jaqsy, nesi jaman degendi olar bir kún emes, talaı jyldar oılaǵan. Onyń ústine, mine, 11 jyl boıy sol uıymǵa kirý talaptary boıynsha, 100-den astam qujattaryna ózgertýler engizgen. Jaqsy-jamanyn aıyratyndaı ýaqyt bolǵany anyq. Sodan da el basshysy bilip aıtady desek, aqylǵa sııady.
Bul – birinshiden. Sondaı-aq Jenevadaǵy BSU-nyń shtab-páterindegi qol qoıý rásimine qatysqan bul uıymnyń bas dırektory Paskal Lamıdiń pikirine de toqtaǵan jón sııaqty. Basqa-basqa, bul adam Búkilálemdik saýda uıymynyń kimge qandaı paıda beretinin jaqsy biledi. Tájikstanda múshelikke qabyldaýdan buryn bul eldiń ekonomıkasyn jan-jaqty zerttep, saraptamalar júrgizgeni anyq. Endi sol adam bylaı deıdi: «Teńizge shyǵatyn qaqpasy joq shaǵyn el úshin BSU-ǵa kirý álemdik ekonomıkaǵa jol ashady». Senetin adamnyń sózi.
Tájikstannyń BSU-ǵa kirýi ony el parlamentiniń ratıfıkasııalaýynan keıin kúshine enedi. Ol bir aı merzimde júzege asýy múmkin. Al parlamenttiń ony bekitýi kúmánsiz deýge de bolar. Birinshiden, oǵan prezıdent Rahmonnyń bedeli kepildik berse, ekinshiden, oryndy nársege parlamenttiń qarsy bolýy da aqylǵa sıynqyramaıdy. Sóıtip, tájik eliniń bul uıymǵa kiretinine kúmán keltirýdiń jóni joq.
Endi biraz sarapshylardyń bul eldiń áleýeti basqa damyǵan elderdiń áleýetimen básekelese almaıdy, budan eldiń ónim óndirýshileri, ásirese, aýyl eńbekkerleri zııan shegedi, syrttan kelgen arzan taýar jergilikti ónimderdi yǵystyrady degen ýáj de tolyq negizde emes. Eń aldymen tájikterdiń ózderine ǵana tán ónimderi bar, basqa jerde oǵan báseke joq, sonan soń bul elde jumysshy kúshi arzan, azǵa da qanaǵat etetin halyq kóp.
Bir sarapshylar Tájikstannyń BSU-ǵa kirýi Qazaqstanǵa keri áser etýi múmkin, bizdiń elimizden olar buryn astyq alsa, endi basqalardan alýy múmkin dep sáýegeısıdi. Sonda tájikter astyqty jaqyn Qazaqstannan satyp almaı, alystaǵy Reseı, Ýkraına nemese Argentına, Kanadadan izdep nesi bar? Olardyń astyǵy arzan dep kim aıtty? Al Qazaqstan astyǵynyń sapasy basqalardykinen kósh ilgeri ekeni ámbege aıan. Tájikstannyń BSU-ǵa kirgeni jalpy osy aımaqtaǵylardyń barlyǵyna tıimdi. Aımaqtyq ıntegrasııanyń órisi keńeıedi.
Osy jerde Qazaqstannyń da Búkilálemdik saýda uıymyna kirýine baılanysty ártúrli pikir barlyǵyn aıta ketkenimiz jón-aý. Kelesi jyly bul uıymǵa biz de kirsek kerek. О́tinishimizdi 1996 jyly-aq berip qoıǵanbyz. Sońǵy biraz jylda Keden odaǵy elderi birge kiremiz degen áńgime bolyp, Reseıdiń jeke ózi kirip ketip, bizdi jolda qaldyrǵandaı bolǵan. Kelesi jyly kirsek te, kesh bolmas. Biraq BSU-ǵa qazir kirý bizge tıimdi emes deıtinder de bar. Tipti dardaı ataq, laýazymdary barlary aıtady. Sirá, olardy elimizdiń damýyna teris kózqaras nemese saıası oıyn jeteleıdi-aý deısiń. Álem jurtyna jaǵymdy nárseden jamandyq izdeýdiń jóni joq. Onyń ústine bul elderdi kemsitkendik emes, bizdiń ekonomıkamyz kórshi Qyrǵyzstan men Tájikstanǵa qaraǵanda BSU talaptaryna áldeqaıda jaqyn ekeni de daýsyz.
Mamadııar JAQYP, «Egemen Qazaqstan».
