О́kilettilikti óz erkińmen toqtatý ońaı sheshim emes. Ol parasat bıiktiginiń, erik-jigeri myqtylyǵynyń, halyqtyń qamqorshysy ekeniniń aıǵaǵy. Oı-sanam artta qalǵan jyldardyń soqpaqtaryn aralap ketkende kóship-qonǵan eldeı boldym. Egemendiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy «Jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly» zań qabyldaǵanda da alǵys bildirgenmin.
Meniń ákem – Lekerov Kóbegen Aral aýdanynda kolhoz tóraǵasy bolyp qyzmet atqaryp turǵan 1937 jyldyń qarasha aıynda Musa Daırabaevpen birge Aqtóbe oblystyq NKVD úshtiginiń qaýlysymen bireýi 10 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylsa, ekinshisi atý jazasyna kesilgen bolatyn. Al atam (jubaıymnyń ákesi) Balapan Aqjanov 67 jyl ǵumyrynyń 22 jylyn Reseı Sibirindegi «halyq jaýlaryna» arnalǵan lagerlerde ótkizgen.1959 jyly Taıga kolonııasynan elge kelip, 10 jyl Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń kóz qyrynda bolyp ómirden ozdy. Ol kisiniń zaıyby – Zeıfýn hanym (enem) «halyq jaýynyń» áıeli bolǵany úshin qýǵyn-súrgin zardabynan 28 jasynda ómirden ótken. Jubaıym – Nábı Balapanov (1928 j.) balalyq shaǵyn «NKVD balalary» tańbasy tańylǵan, halqy úshin qurban bolǵan «halyq jaýlary» balalarymen birge balalar úıinde ótkizgen. Reseıdiń Perm qalasynan 1952 jyly elge oralǵan. Olar bul kúnge jetpegenimen eliniń bolashaǵyna sendi. Búgingi tańda aqtalǵan, «saıası qýǵyn-súrgin qurbandary» degen mártebe berilgen HHI ǵasyrdyń rýhy bıik azamattary.
Olar eldi basqaryp, halqyna qyzmet etetin urpaqty armandady. Ol baqyt bizge buıyrdy. Nursultan Ábishulynyń: «elimdi táýelsiz etem, bolashaq urpaqtyń baqytyna jol salam», – degen Alash azamattarynyń armandaryn oryndaǵany úshin rızamyn.
«Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalaryn jarııalap, iske qosyp, qysqasha aıtqanda «qazaq halqynyń óshkenin jandyryp, ketkenin keltirgeni úshin», ata-babalar arýaǵy rıza bolar.
Elbasynyń tájirıbesi men sińirgen eńbekteri arqyly memleketti bıik maqsattarǵa bastady. Osy sátte Elbasynyń qyzmetten ketýiniń ózi isin jalǵastyrar azamattardyń bar ekendigine sengendiginen bolar dep oılaımyn.
«О́zderińizben birge bolamyn. Elimizdiń, halqymyzdyń qamy – meniń múddem bolyp qala beredi», – degen jan tolqytyp, júrek terbegen sózin qımastyqpen qaıtalaı otyryp, qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi, tabys pen turmys sapasyn arttyrý úshin jasaǵan eńbegi jemisin bergeı dep tileımin.
Kýlparshyn BALAPAN,
Atyraý
