Qarýlana bersek ne bolady?

Beısenbi, 9 aqpan 2012 8:17

Qazirgi zamannyń aqparat­tyq aǵyny  keremet. Dúnıe júzinde bolyp jatqan irili-usaqty oqı­ǵa­lardy kúndelikti álem jurt­shy­lyǵyna jetkizip tu­rady. Alys­taǵynyń jańǵy­ry­ǵy ǵana jetse, óz aıma­ǵyn­daǵy oqıǵaǵa eshkim de beıjaı qaraı almaıdy. О́ıtkeni, ógizge týǵan kún buzaýǵa da týmaı ma? Qanshama jantúr­shi­ger­lik oqı­ǵa­larǵa boı úırendi desek te, sońǵy kezdegi adamdar­dyń bir-birine qarý qoldanýy kim­niń de bolsa júregine qorqynysh uıalatady. Bárinen de besikten beli shyq­pa­ǵan jastardyń óz máse­le­le­rin sýyq qarýmen sheshpek bolǵany báribir bizdiń qoǵamǵa jat qu­by­lys ekeni daýsyz. Onyń aldyn al­masaq, túptiń túbinde jaǵdaı múl­dem ýshyǵyp ketýi yqtımal.

Beısenbi, 9 aqpan 2012 8:17

Qazirgi zamannyń aqparat­tyq aǵyny  keremet. Dúnıe júzinde bolyp jatqan irili-usaqty oqı­ǵa­lardy kúndelikti álem jurt­shy­lyǵyna jetkizip tu­rady. Alys­taǵynyń jańǵy­ry­ǵy ǵana jetse, óz aıma­ǵyn­daǵy oqıǵaǵa eshkim de beıjaı qaraı almaıdy. О́ıtkeni, ógizge týǵan kún buzaýǵa da týmaı ma? Qanshama jantúr­shi­ger­lik oqı­ǵa­larǵa boı úırendi desek te, sońǵy kezdegi adamdar­dyń bir-birine qarý qoldanýy kim­niń de bolsa júregine qorqynysh uıalatady. Bárinen de besikten beli shyq­pa­ǵan jastardyń óz máse­le­le­rin sýyq qarýmen sheshpek bolǵany báribir bizdiń qoǵamǵa jat qu­by­lys ekeni daýsyz. Onyń aldyn al­masaq, túptiń túbinde jaǵdaı múl­dem ýshyǵyp ketýi yqtımal.

Orys halqy aıtqan ǵoı «Fak­ty – ýprıamaıa vesh» dep. Endi  aı­ǵaq­qa júgineıikshi. Al­ma­­ty ob­ly­synyń Qaratal aýda­nyn­da ót­ken jyly jantúr­shi­gerlik oqı­ǵa boldy. Bir sharýa qoja­ly­ǵy­nyń bastyǵy qa­­syna jaı qyz­met­shi­sin alyp, mal qys­taý­lary­na shy­ǵady. Soǵymǵa mal izdegen bolsa kerek.  Aıdala, aq dala qula dúz bolǵan soń, ol myltyǵyn ala shy­ǵypty.  Ań aýlamaq boldy ma? Álde dáýletti bolǵan soń, saq­tyq­pen ylǵı solaı qarý­lanyp júre me? Ol jaǵy jumbaq. Árıne, qys­taý­da qona jatyp, as iship, kóńil kóteredi. Ishkilik te qoıyl­ǵan shy­ǵar. Onsyz qazir  dastar­qan­nyń «sáni» kele me?
Qalaı bolǵanda da,   seriktes  ju­mysshy men qojaıynnyń ara­syn­da kıkiljiń bolady. Qoja bol­ǵan soń, mal soıatyn jas jigitti uryp tastaǵan eken degen boljam aıtady el-jurt. Onyń anyq-qanyǵyn tergeý oryndary aıqyn­dap ta jatyr. О́kinishke qaraı, ózara urys-keristiń arty qaıǵyly aıaqtalady. Qyzmetshi sharýa  qo­ja­lyǵynyń  jetekshisin óz  myl­ty­ǵymen atyp tastaıdy. О́lgenine kózi jetkende qula dúzge betaldy qasha jóne­ledi. Myltyqty da ala ketedi. Arada bir  táýlik ót­peı qystaýdan 70 shaqyrym  jer­den   aýdandyq ishki ister bó­li­miniń operatıvtik toby qash­qyn­dy qýyp jetedi. Odan  óz erkimen berilýin óti­nedi. Biraq adam ól­ti­rý­diń qunyn biletin jas jigit   taǵy myltyq ata­dy. Bul joly ózin kózdepti. Qudaı da alatynyn ǵana alady ǵoı. Jigit ólmeı  tiri qala­dy. Qazir Tal­dyqorǵan qalasynda emhanada jatyr. Esiginde kúzetshi tur.
Bul bir ǵana kezdeısoq oqıǵa bolsa, ony másele ǵyp kótermes te edik. Budan keıin taǵy bir áý­me­ser  qystaýda taǵy bir jumys­shy­ny atqan degen habar tarady. Ol ol ma, oblys ortalyǵynda meı­­ramhanadan shyqqan jastar ózara kerisip qalyp, bir-birine qarý qoldanǵan. Sonyń salda­ry­nan 23 jasar  jigit qaza tapty. Birneshe serikteri aýrýhanada jatyr. Ol da qarataldyq  edi. Shaǵyn aýdanda az ýaqytta birneshe adam atys­tan ólgende qor­qynyshtan kókeıi­ńe neshe qıly oılar oralady eken. Jappaı qarýlansaq  ne bolamyz?
Qazir ishki ister bóliminiń qyz­metkerleri  aýdan jurtshy­lyǵyna úndeý tastap, óz erkimen qarý­la­ryn satýdy ótinip jatyr. Árıne, qarýlaryn saýdalap  jatqandar da barshy­lyq. Biraq jappaı úr­dis­ke  aınala qoıǵan joq. Aınalmas ta. Sol qarýlardy jurtshy­lyq quqyq qorǵaý mekemesiniń ruq­satymen alyp jatyr ǵoı. So­lardyń báriniń aqyl-esi durys pa eken? Bala-shaǵasynda aýyt­qy­ǵan­dar joq pa eken? Qarý­lanǵandarda psıhıatrdyń deni saýyn rastaı­tyn anyqtama­lary bar ma eken? Joq. Joq. Taǵy joq. Endeshe qa­ter bar deńiz. Al oqtalǵan myl­tyq atylmaı turmaıdy. Bárinen qym­bat –  adam ómiri. Oı­la­naıyq, aǵaıyn.
Máken О́SERBAEVA.
Almaty oblysy,
Qaratal aýdany.