Zańdylyqty qatań qadaǵalaý tapsyryldy

Beısenbi, 1 naýryz 2012 7:30

Elimizdegi zańdylyqtyń saqtalýynda prokýrorlardyń yqpa­ly qashanda aıryqsha ekendigi belgili. Bul oraıda quzyrly organ­nyń tekserisi kóptegen kemshilikterdiń betin ashyq ta, ashyp ta kórsetip keledi. Sonyń biri máselen, prokýrorlyq tekserý qory­tyndysy nátıjesinde ashylǵan qylmystyq qýdalaý organy men saraptaý mekemeleri taraptarynan jiberilgen kóptegen zań buzýshylyqtar bolyp otyr. Mine, osy máselelerdi arqaý etken alqa májilisi keshe Bas prokýratýrada bolyp ótti.

Beısenbi, 1 naýryz 2012 7:30

Elimizdegi zańdylyqtyń saqtalýynda prokýrorlardyń yqpa­ly qashanda aıryqsha ekendigi belgili. Bul oraıda quzyrly organ­nyń tekserisi kóptegen kemshilikterdiń betin ashyq ta, ashyp ta kórsetip keledi. Sonyń biri máselen, prokýrorlyq tekserý qory­tyndysy nátıjesinde ashylǵan qylmystyq qýdalaý organy men saraptaý mekemeleri taraptarynan jiberilgen kóptegen zań buzýshylyqtar bolyp otyr. Mine, osy máselelerdi arqaý etken alqa májilisi keshe Bas prokýratýrada bolyp ótti.

Oǵan Ekonomıkalyq qyl­mysqa jáne sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy kúres agent­tiginiń, Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń, Ishki ister, Ádilet jáne Den­saýlyq saqtaý mınıstrlik­teri­niń, Kedendik baqylaý komıte­tiniń basshylary qatysty. Onda qylmystyq qýdalaý organdary sot saraptamasyn taǵaıyn­daý kezinde týyndaıtyn máse­le­ler men 2011 jyldaǵy sybaılas jemqorlyq qylmys­tary boıynsha sot-tergeý táji­rıbesi já­ne prokýrorlyq qada­ǵalaý­dyń jaı-kúıi týraly ke­ńinen sóz boldy. Alqa jumy­syna Bas pro­kýror Ashat Daýylbaev tóraǵalyq etti.

Qylmystyq qýdalaý organy men saraptaý mekemeleri taraptarynan jiberilgen kóptegen zań buzýshylyqtardyń týyndaýyna sebep bolyp otyrǵan jáıt, kó­bine, der kezinde saraptama ta­ǵaıyndamaý saldarynan qylmys­ty ashýǵa septigin tı­gizetin aı­ǵaqtardyń joıylý derekteri eken. Buǵan buryn da aıtylyp kele jatqandaı, ter­geýshiler men anyqtaýshylar­dyń kásibı deńge­ıiniń tómendigi basty problema bolyp otyr. Ony saraptama ta­ǵaıyndaý týraly qaýlylar men negizsiz taǵaıyndalǵan saraptamalar kórsetken. Osyǵan baılanysty alqa saraptama taǵaıyn­daý men júrgizý tártibin sapaly túrde qaıta qaraý jáne ontaılandyrý, saraptama mekemeleri men quqyq qorǵaý organdarynyń ózara is-qımyl nysandaryn je­tildirý, saraptama zertteýleriniń taǵaıyndalýy jáne júrgizilýine vedomstvolyq baqylaýdy qamta­ma­syz etý qajettigin atap kórsetti.

Saraptama júrgizýdiń naqty kórsetkishterin ázirleý, olardy negizsiz taǵaıyndaý derekterin joıý, zertteýdiń zamanaýı jáne naqty ádisterin júrgizý aıasyn belsendi túrde keńeıtý, zertha­nalardyń materıaldyq bazasyn jaqsartý usynyldy. Prokýror­larǵa tergeý jáne anyqtaý organdary men saraptama mekemele­riniń qyzmetine qadaǵalaýdy kú­sheıtý, saraptama taǵaıyndaý jáne júrgizý kezinde qylmystyq proseske qatysýshylardyń qu­qyq­taryn buzý faktileriniń der kezinde jolyn kesý tapsyryldy.

Sondaı-aq, otyrysta sybaılas jemqorlyq qylmystary boıynsha qylmystyq isterdi tergeý jáne sotta qaraý kezinde jıi oryn alatyn kemshilikter talqy­landy. Máselen, qylmystyq qý­dalaý organdary sybaılas jem­qor­lyqqa qatysty qylmystar boıynsha kúdiktini ustaý kezinde azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqta­ry­nyń buzylýyna jol beriletindigi atap kórsetildi. Bir fakti boıynsha birneshe qylmystyq is qozǵaý jıi kezdesedi, nátıjesinde atal­ǵan sanatqa qylmystyń sybaılas jemqorlyqqa jatpaıtyn quram­dary da enedi de, qylmystyq jaýapkershilikke kinásiz adamdar tartylady.

Keıbir jaǵdaılarda qylmys­tyq qýdalaý sheńberine bolmashy qylmystar jasaǵan adamdar iligedi, al júıeli sybaılas jem­qorlyq qylmystary quqyq qor­ǵaý organdarynyń nazarynan tys qalady. Negizinen anyqtalǵan qylmystardyń sanyna baǵdar­lanǵan qoldanystaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń tıimdiligin baǵalaý júıesi sybaılas jemqorlyqpen kúrestiń shynaıy beınesin kórsetpeıdi, kórsetkishterdiń jasandy túrde artýyna sebep bolady. Osyndaı jáıt saldarynan sottalýshylardy aqtaý, isti qosymsha tergeýge qaıtarý nemese aqta­latyn negizdermen qysqartý, sybaılas jemqorlyqqa qatys­ty qylmystardy basqa qyl­mystarǵa saralaýǵa jol beriledi.

Alqa qorytyndysy boıynsha quqyq qorǵaý jáne sot organdaryna sybaılas jemqor­lyq qylmystary týraly qyl­mystyq isterdi qozǵaýdyń zań­dylyǵy men negizdiligine ve­dom­stvolyq baqylaýdy kú­sheı­­tý úshin pármendi sharalar qa­byldaý, tergeý sapasyn arttyrý, osy sanattaǵy ister boıynsha zańsyz sot aktilerin shy­ǵarýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardy joıý, tergeý amaldarynyń sapaly júrgizi­lýine basshylardyń der­bes jaýapkershiligin arttyrý usy­nyldy. Buǵan qosa ár sottalýshyny negizdi aqtaý, qylmystyq isti qosymsha tergeýge qaıtarý nemese qaıta saralaý derekteri boıynsha tı­isti sharalar qabyl­daı otyryp, egjeı-tegjeıli qa­raý qa­jettiligi atap kórsetildi.

Sóıtip, aýmaqtyq proký­rorlarǵa tergeý zańdylyǵyna jáne tergeý organynyń sybaılas jemqorlyqqa qatysty qylmystyń jasalǵany týraly aryzdar men habarlamalardyń árqaısysy boıynsha der ke­zinde zańdy sheshim qabyl­da­ýy­na qadaǵalaýdy kúsheıtý, bar­lyq qozǵalǵan qylmystyq ister boıynsha mán-jaıdyń jan-jaqty, tolyq jáne obek­tıvti tekserilýin qamtamasyz etý tapsyryldy.

Aleksandr TASBOLATOV.