Jalǵandyq jarǵa jyǵady
Juma, 14 qyrkúıek 2012 7:44
«Aqshań bolsa qaltańda, taltańdasań taltańda», degen eken qaltaly bireý. Sol aıtqandaı, býma-býma aqshany qaltaǵa basý úshin sybaılasqan sheneýnikterden bastap, qunyqqan qylmyskerlerge deıin janyn salady. Qolynda bıligi bar atqaminerler qapy qalmaý úshin mol aqshany birigip asasa, olardyń qataryna ene almaǵandary ashyq qylmystyq jolmen aqshany kúrektep tabýda. Biraq bizdiń elde aram amalmen aqsha tapqandardyń joly bolmaıtyndyǵy belgili. Memlekettiń daıyn qarajatyn sybaılasyp urlaıtyndar bolsyn, ıakı jalǵan aqsha jasaýmen aınalysatyndar bolsyn, báribir qolǵa túsedi. Sonyń aıǵaǵyndaı 10 000 teńgelik jalǵan aqsha daıyndap, ony elimizdiń barlyq aýmaǵynda ótkizýmen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq toptyń músheleri qolǵa tústi. Olardy anyqtap, ustaǵan Astana qalasy boıynsha qarjy polısııasy departamentiniń (qarjy polısııasy) qyzmetkerleri.
Juma, 14 qyrkúıek 2012 7:44
«Aqshań bolsa qaltańda, taltańdasań taltańda», degen eken qaltaly bireý. Sol aıtqandaı, býma-býma aqshany qaltaǵa basý úshin sybaılasqan sheneýnikterden bastap, qunyqqan qylmyskerlerge deıin janyn salady. Qolynda bıligi bar atqaminerler qapy qalmaý úshin mol aqshany birigip asasa, olardyń qataryna ene almaǵandary ashyq qylmystyq jolmen aqshany kúrektep tabýda. Biraq bizdiń elde aram amalmen aqsha tapqandardyń joly bolmaıtyndyǵy belgili. Memlekettiń daıyn qarajatyn sybaılasyp urlaıtyndar bolsyn, ıakı jalǵan aqsha jasaýmen aınalysatyndar bolsyn, báribir qolǵa túsedi. Sonyń aıǵaǵyndaı 10 000 teńgelik jalǵan aqsha daıyndap, ony elimizdiń barlyq aýmaǵynda ótkizýmen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq toptyń músheleri qolǵa tústi. Olardy anyqtap, ustaǵan Astana qalasy boıynsha qarjy polısııasy departamentiniń (qarjy polısııasy) qyzmetkerleri.
Jalpy, elimizde jalǵan aqsha belgilerin daıyndaýshylardy jáne ótkizýshilerdi ustaý boıynsha buryn-sońdy bolyp kórmegen shara júzege asyryldy. Máselen, Astana qarjy polısııa departamenti tek 10 000 teńge nomınalynda jalǵan aqsha qarajattaryn daıyndaý jáne ótkizýmen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq toptyń belsendi múshelerine Qylmystyq kodekstiń 235-baby boıynsha qylmystyq is qozǵady. Jalǵan aqshalardy jasaýshylar men ótkizýshilerdi ustaý úshin arnaıy is-sharalar daıyndaldy.
Áýeli Astana qalasynyń qarjy polısııasy departamentimen respýblıkanyń ózge oblystarynda anyqtalǵan aqsha qarajattarynyń nomınaly jáne serııalarymen uqsas astanalyq aımaqta tabylǵan jalǵan aqshalardy zertteý boıynsha is-sharalar jıyny júzege asyryldy. Bul zertteý jalǵan aqsha qarajattarynyń Astana qalasyna respýblıkanyń basqa aımaqtarynan kelip túsetinin kórsetti. Jalǵan aqsha belgilerin ótkizý deregi eldiń kóptegen óńirlerinde tirkelgen. Mysalǵa, tek astanalyq departamentpen ǵana jyl basynan beri nomınaly 10 000 teńge jalǵan aqsha qarajattaryn anyqtaý deregi boıynsha 314 qylmystyq is qozǵalǵan bolatyn.
Sóıtip, jedel zertteý jumystary arqasynda respýblıkanyń barlyq aımaqtarynda jalǵan aqsha qarajattaryn ótkizýmen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq top bar ekendigi anyqtaldy. Olardyń toby Jambyl jáne Ońtústik Qazaqstan oblysynyń turǵyndarynan, barlyǵy jeti adamnan quralǵandyǵy da anyqtaldy.
Departament qyzmetkerleri eldiń birneshe aımaqtarynda jedel-izdestirý sharalaryn júrgizdi. 20 mıllıon teńgeden asatyn jalǵan teńgeler jáne aqsha belgilerin daıyndaýǵa arnalǵan qural-jabdyqtar tárkilendi. Olar osy quraldar arqyly 100 mln.teńge de jasap qoıǵan eken. Departament qyzmetkerleri Taraz qalasynda jalǵan aqshalardy daıyndaýǵa arnalǵan zamanaýı kompıýterlik tehnologııalyq jabdyqtardy tapty. Olardyń jalǵan aqshany daıyndaý orny, ótkizý syzbalary, tasymaldaý marshrýttary, sonymen qatar, top basshysy men atalǵan qylmystyń atqarýshylary anyqtaldy. Jasalǵan jalǵan aqshalar úsh baǵytta, ıaǵnı birinshi: Batys aımaqta (Mańǵystaý, Aqtóbe, Batys Qazaqstan, Atyraý oblystary); ekinshi: Ońtústik aımaqta (Almaty qalasy, Jambyl, Ońtústik Qazaqstan, Kyzylorda oblystary; úshinshi: Soltústik-shyǵys aımaqta (Aqmola, Qostanaı, Qaraǵandy, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan oblysy jáne Astana qalasy) taratylǵan.
Kúdiktiler jalǵan aqsha qarajattaryn sybaılastary arqyly shaǵyn býmalarmen ótkizip otyrǵan. Az-azdan iri qalalarǵa nemese alys eldi mekenderge aparǵan. Mysalǵa, astanalyq taksı júrgizýshisi jalǵan aqshalardy ótkizip, qosymsha tabys tapqan. Ony ustaý kezinde «Shkoda Oktavııa» qyzmettik kóliginde kóptegen jalǵan oń myńdyq teńgeler jasyrylǵan. Al 10 myńdyq teńgelerdiń bir danasy 3 myń teńgege, ıaǵnı nomınalynyń 30 paıyzyna satyp alynǵan. Qazirgi ýaqytta uıymdasqan qylmystyq top músheleri ustaldy, olar sottyń sanksııasymen tutqynǵa alyndy jáne respýblıkanyń ózge aımaqtarynda uqsas qylmystarǵa qatystylyǵy tekserilip jatyr.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».
