27 Sáýir, 2019

Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Qos kól ózeni jandana bastady

1742 ret kórsetildi

Sýy ekologııalyq jaǵynan taza bolatyn. Kólde qustar da (ásirese dala úırekteri) kóp edi.


 

Tarbaǵataı aýdanynan osyndaı jaǵymdy jańalyq jetti. Jaǵymdy jańalyqty jetkizgen ekolog, aýdandyq máslıhat depýtaty Erjan Quttybaev. «Qos kól dese eleń etpeıtin jan joq shyǵar. О́ıtkeni aqsýattyqtar ejelden kelgen qonaqty sol jerden kútip alyp, sol jerden shyǵaryp salatyn. Jaz maýsymynda Qos kólge januıasymen de, ujymymen de, jeke baryp ta sýǵa túsip demalatyn.


Sýy ekologııalyq jaǵynan taza bolatyn. Kólde qustar da (ásirese dala úırekteri) kóp edi. Osydan 5-6 jyl buryn Qos kóldiń sýy buzyla bastady. Sýǵa túsken adamdardyń deneleri bórtip shyǵa keletin. Sol adamdardyń suraýy boıynsha kól sýyn alyp, aýdandyq SES mekemesi arqyly О́skemenniń laboratorııasyna jibergenimizde sýdyń quramynda zııandy zattardyń barlyǵy anyqtaldy.  Laboratorııa Qos kóldiń sýyna adamdar túsýge bolmaıdy degen qorytyndy berdi. Biz ony aýdandyq gazetke jarııaladyq. Sodan beri adamdar sýǵa túspeıtin bolǵan.

Sál sheginis jasasaq, kezinde qurǵaqshylyq jyldarynda Qos kóldiń sýy tartylyp qalady. Mine, sol kezde (Sovet zamany) aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Tursynǵazy Qobaev tabıǵat qorǵaýǵa úlken úlesin qosyp, Amangeldi (Kókjyra) sovhozyna tapsyrma berip, Qarymsaq toǵamynan sý ákeldirip, kóldiń kózin ashtyryp, Qos kóldi qalpyna keltirip, aman alyp qalyp edi. Bul jumysqa marqum Seıseke Naǵymjanov bel sheshe kirisip, oryndaǵan edi. Endi minre, osyndaı ıgilikti isti aýdanymyzǵa jańa kelgen ákim Serikqazy Qusaıynuly (Tursynǵazy Qobaevtyń qyzmettes shákirti) jalǵastyrdy. Uzaq ýaqyt paıdalanýǵa jaramsyz bolyp qalǵan kólge sý tartqyzyp, qalpyna keltirý jumysyn bastap jiberdi. Ákim bolyp kelgennen bir aptadan keıin, ıaǵnı 23 sáýir kúni Qarymsaq toǵanynan Qos kólge sý tartqyzdy. Týra sol kúnnen bastap Qos kóldiń arnasy tola bastady. Serikqazy Qusaıynulynyń jumysyn ıgilikti is - tabıǵat qorǵaýdan bastaǵanyna halyq razy bolyp otyr.


Bul iske atsalysqan Sátpaev aýylynyń azamattaryna, demeýshi bolǵan kásipker Rústem Yqybaevqa, Kókjyra kooperatıviniń tóraǵasy Baǵdat myrzaǵa, depýtat Kenjebek Shynybaevqa aýyl turǵyndary alǵystaryn aıtýda.

Myna sabaqtastyqty qarańyz, T.Qobaevtyń kezinde Qarymsaqtan Qos kólge sý tartqan Seıseke Naǵymjanov bolsa, Serikqazy Qusaıynulynyń kezinde týra solaı sý tartqan Seıseke marqumnyń inisi Kádirǵazy Chýkýshev. Osyndaı jaqsylyqty estigennen keıin aýdandyq máslıhat hatshysy Sáýmen Jaqaev, máslıhattyń apparat basshysy Danııar Janat jáne men Qos kóldiń basyna baryp, óz kózimizben kórip qaıttyq. Ol jerde bizdi Sátpaev aýylynyń patrıoty Shúkirat Qulmanov tosyp tur eken. Bul kisiler de sý tartqanda kómektesip, basy qasynda júrip jumys istepti.


Shúkirattyń aıtqandary, bir jarym qulaq sý únemi kelip tursa kól tolyqtaı qalpyna keledi jáne bul jerge ıe (qojaıyn – ınvestor) kerek deıdi. Sonda kólge kelgender mashınalaryn jýmaıdy, qoqys shashpaıdy jáne demalys orny salynady dep otyr Shákeń. Taǵy bir sheginis, Kos kóldiń sýynyń quramy buzylǵan kezde ataqty ekolog - ǵalym M.Panın myrzaǵa baryp, osy kóldi zerttep berýdi suradym. Ol kisi birden kelisip, kafedra adamdaryn jiberetindigin aıtty. Alaıda kóp ýaqyt ótpeı aýyr naýqasqa ushyrap, jumys aıaqsyz kalǵan-dy. Biz osyndaı ıgilikti isti qolǵa alǵan aýdan ákimine jáne jergilikti azamattarǵa alǵysymyzdy aıtyp, attandyq», - dep jazdy E.Quttybaev óziniń feısbýktegi paraqshasynda.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Tarbaǵataı aýdany

Sońǵy jańalyqtar

Nar Narymbetov edi...

Qazaqstan • Keshe

«Omıkron» shtamy oqshaýlaıdy

Koronavırýs • Keshe

Portrettegi parasat

Elbasy • Keshe

Almatyda 5G jelisi iske qosyldy

Tehnologııa • Keshe

Uqsas jańalyqtar