Halyqqa qadirin asyrǵan azamat
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:45
Áńgime úlken ǵalym, úlken azamat Jumaǵalı Ysmaǵulov jaıynda. Tiri bolǵanda onyń 85-ke tolǵan jasyn birge toılar edik. О́kinishke qaraı, aǵamyz osydan eki jyl buryn ómirden ozǵan. Sóıtse de jurt ony umytqan joq. Ol eńbek etken ǵylym ordasy – Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty belgili qoǵam qaıratkeri, kórnekti ádebıettanýshy-ǵalym, synshy, qarymdy jýrnalıst,
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:45
Áńgime úlken ǵalym, úlken azamat Jumaǵalı Ysmaǵulov jaıynda. Tiri bolǵanda onyń 85-ke tolǵan jasyn birge toılar edik. О́kinishke qaraı, aǵamyz osydan eki jyl buryn ómirden ozǵan. Sóıtse de jurt ony umytqan joq. Ol eńbek etken ǵylym ordasy – Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty belgili qoǵam qaıratkeri, kórnekti ádebıettanýshy-ǵalym, synshy, qarymdy jýrnalıst, sheber aýdarmashy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, respýblıkaǵa eńbegi sińgen mádenıet qaıratkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Áleýmettik ǵylym akademııasynyń akademıgi Jumaǵalı Ysmaǵulovtyń 85 jyldyq mereıli kúnine oraı «Qazaq ádebıettanýy: ótkeni men búgini» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizdi.
Osy ǵylymı jıynnyń atyna qarap-aq, Jumaǵalı Ysmaǵulov aǵamyzdyń ǵylymdaǵy ornyn ańǵarýǵa bolǵandaı. Qazaq ádebıettanýyn osy ǵalymymyzdan bólip qaraýǵa bolmaıdy eken, onyń murasy sol ǵylymnyń búgini men erteńine ólshemdeı eken. Sóılegenderdiń barlyǵy da óz oılaryn osylaı tujyrymdady.
Sóılegender degende, ınstıtýt dırektory, QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi Ýálıhan Qalıjan konferensııany asharda-aq, úlken ǵalym-ádebıetshiniń san-salaly murasyna sholý jasap, saralap, ózinen keıingilerge taqyryptar usynǵandaı bolǵan. Al akademık Serik Qırabaev aǵamyzdyń «Jumaǵalı týraly sózin» eske alyp otyrǵan azamattyń ómir joly jaıyndaǵy tolǵaý dese bolǵandaı edi. Olar bir tusta ádebıetke kelip, qyzmetterinde de aralasyp júrgen. Al sońǵy kezde bir shańyraq astynda, ádebıet ınstıtýtynda qoıan-qoltyq eńbek etip, ádebıettaný ǵylymynyń kóshin birge tartyp júrdi.
Kezinde Jumaǵalı aǵamyz Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń Abaıtaný jáne jańa dáýir ádebıeti bólimin basqardy. Bul bólimdi qazir Serikqazy Qorabaı basqarady. Konferensııadaǵy onyń «Jazýshy. Ǵalym. Qaıratker» degen baıandamasy sodan da ǵylym týraly áńgimeniń úlken júgin arqalaǵandaı kóringen. Onda ǵalym ómirine sholý, murasyna taldaý jasaldy. Muny da jón dersiń.
Negizgi áńgime Jumaǵalı Ysmaǵulovtyń shyǵarmashylyq murasy degenmen, sóılegen jurt osynaý azamat jaıyndaǵy estelikke oıysa bergen. Belgili qoǵam qaıratkeri Orazaı Batyrbekov, akademık Álııa Beısenovanyń sózderinen jıynǵa kelgen qaýym sol aıaýly jannyń asyl qasıetteri jaıynda tebirengen áńgimeler estidi. Qarap tursań, óńkeı jaqsynyń birge júrýi de zańdylyq eken. Jumaǵalı aǵamyz ómirinde halqymyzdyń birtýar talaı tulǵalarymen qoıan-qoltyq aralasyp júripti, syılasypty. Jaıdan-jaı emes qoı ol.
Alla taǵala súıikti pendesine túrli qasıetterdi úıip-tógip bere-beredi eken degen sóz bar. Jumekeń de sol san qyrly shyǵarmashylyq qasıetterge ıe tulǵa edi. Ony sol konferensııada jasalǵan baıandamalardyń taqyryptary da aıqyndaıdy. «Qazaq ádebıeti» gazetiniń redaktory Jumabaı Shashtaıulynyń «Syndarly synshy», «Qazaqstan» baspasynyń dırektory Nurmahan Orazbektiń «Baspasózdiń bilgir basshysy», jazýshy-jýrnalıst Sarbas Aqtaevtyń «Talantty pýblısıst», «Qazaq» gazetiniń redaktory Qoǵabaı Sársekeevtiń «Alashshyl azamat», professor Temirhan Tebegenovtiń «Kórnekti abaıtanýshy ǵalym» degen baıandamalary abzal azamattyń san qyrly qasıetterin ashyp kórsetti.
Memlekettik qaıratker deńgeıine deıin kóterilgen Jumaǵalı Ysmaǵulovtyń qyzmet joldary tegis bola qoıǵan joq. «Úgitshi bloknoty» jýrnalyn, «Qazaq ádebıeti» gazetin basqaryp, úlken jaýapty qyzmetterde júrgende, oǵan orynsyz kinálar taǵylyp, qyzmetterinen tómendetilgen kezi de bolǵan. Al 1987 jyly Jeltoqsan oqıǵasyna baılanysty onyń QazTAG dırektory qyzmetinen bosatylýy oǵan jasalǵan úlken qııanat edi. Biraq qaısar azamat mundaı qııanatqa moıymady. Josyqsyz jasalǵan qysymǵa qasqaıyp qarsy turyp, erlikke para-par is tyndyrdy. Osy tustaǵy onyń ǵylym salasyndaǵy eńbekteri joǵary baǵalandy. Ol fılologııa ǵylymdarynyń doktory dıssertasııasyn qorǵap, onyń Abaı týraly eńbekterine Memlekettik syılyqtyń laýreaty ataǵy berildi. Ásirese, ótkir pýblısıstıkalyq shyǵarmalary, aýdarmashylyq sheberligi jańa qyrynan kórindi.
Ol ózi eńbek etken ortaǵa ǵana emes, jalpy kópshilikke qadirli azamat boldy. Ony dál búgin de ańǵaryp otyrmyz. Tek ǵalymdar ǵana emes, onyń shyǵarmashylyǵymen tanys qaýym oǵan úlken yqylas bildirip otyr. Onyń bir kýási – osy kúnderi «Qazaqstan» baspasynan jaryq kórgen «Perzenti edi halqynyń» degen estelikter kitaby. Munda ǵulama ǵalymdardyń da, ádebıetshi-jazýshylardyń da, jýrnalısterdiń de, jalpy óner adamdarynyń osy bir aıaýly azamat týraly ystyq lebizderi bar.
Qashan da kópshilik halyqqa qadirin asyrǵan azamattaryn umytpaıdy. Olardy qasterlep, eske alady. Jurt Jumaǵalı Ysmaǵulovty da eske alyp jatyr.
Mamadııar JAQYP,
«Egemen Qazaqstan».
