Alǵashqy sapar baýyrlas elden bastaldy

2001 jyly Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Qytaı, Reseı jáne Tájikstan memleketteriniń ózara kelisimimen qurylǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy qazir Eýrazııa qurlyǵynyń 60 paıyzyn biriktiretin alyp kúshke aınaldy. Uıymǵa múshe memleketter halqynyń jıyntyq sany 3 mlrd-tan asyp jyǵylady.

Demek, Qazaqstan Prez­ı­dentiniń alǵashqy saparynyń baýyrlas elden bastalýy jáne aımaqtaǵy yqpaldy uıymnyń sammıtine qatysý josparynyń sımvoldyq máni bary ras.

Qazaqstan Prezıdentin Bishkek­tiń Manas áýejaıyn­da Qyr­ǵyz­stan úkimetiniń basshysy halyq­aralyq talaptarǵa saı kútip aldy. Ushaq aldynda ulttyq kıim kıgen qyzdar Qasym-Jomart To­qaevqa eki ultqa da ortaq dám – baýyrsaq usyndy. Bul – sımvoldyq dám.

Aýyly aralas, qoıy qoralas, tarıhy bite qaınasqan, túbi bir túrki memleketterine tek baýyrsaq qana ortaq qundylyq emes. Alystaǵy aǵaıynnan jaqyn kórshini artyq kóretin eki mem­lekettiń táýelsizdik jyldarynda ekonomıkasy, saıası ustanymdary, tipti hal­qynyń ózi bite qaınasyp ketti dese bola­dy. Oǵan memleket basshylarynyń jıi kezdesýleri de dálel.

Al Qasym-Jomart Toqaevtyń Qyrǵyz Respýblıkasyna sapary sol el Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekovpen kezdesýden bastaldy. Memleket basshysy keshegi ótken kezekten tys saılaýdaǵy jeńisinen keıin ózin alǵashqylardyń qatarynda quttyqtap, Qazaqstannyń odan ári ornyqty damýyna, baýyrlas eki halyqtyń dostyǵy men tatý kórshili­gine, sondaı-aq elderimiz arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti keńeıtýge septigin tıgizetinine senim bildirgen Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdentine jyly qabyldaǵany úshin rızashylyq bildirip, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti qyzmetine resmı kiriskennen keıingi óziniń alǵashqy saparyn Qyrǵyz Respýblıkasynan bastaǵanynyń sım­voldyq máni baryn aıtty.

– Ulyqtaý rásiminen keıingi Bishkek qalasyndaǵy kezdesýimiz – jaqsylyq­tyń nyshany. Biz jaqynda Nur-Sultan qalasynda kezdesip, ekijaqty yntymaqtastyqtyń birqatar máselesin talqyladyq. Bizdiń qazirgi mindetimiz – sol kelisimderdi júzege asyrý, – dedi Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaev.

Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti S.Jeenbekov Qasym-Jomart Toqaevty saılaýdaǵy jeńisimen quttyqtap, eki el qarym-qatynastarynyń odan ári nyǵaıa túsetinine senim bildirdi.

Taraptar aldaǵy Shanhaı ynty­maq­tastyq uıymy sammıtiniń kún tártibi boıynsha pikir almasty. Jal­py, eki memlekettiń úkimetaralyq, par­­lamentaralyq deńgeıdegi tabysty jumys­taryn bylaı qoıǵanda, álemdik jáne aı­maqtyq uıymdardaǵy túıtkildi máse­lelerge ortaq turǵydan ún qosyp júrgeni belgili. 

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sammıt aıasynda QHR Tóraǵasy Sı Szınpınmen kezdesti.

Q.Toqaev Prezıdent bolyp saılanýy­men jáne Qazaqstan Prezıdenti qyz­metine kirisýimen quttyqtaǵany úshin Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tór­aǵasyna rızashylyq bildirdi.

– Meniń atyma joldaǵan júrekjardy quttyqtaý hatyńyzdy aldym. Saılaý qorytyndysyn Qazaqstan halqynyń maǵan artqan zor senimi jáne Tuńǵysh Prezıdentimiz, Sizdiń dosyńyz Nur­sultan Ábishulynyń baǵytyn qoldaýy retinde qabyldaımyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti qazaq-qytaı yntymaqtastyǵyn damytýdyń mańyz­dylyǵyn atap ótip, Qytaı Halyq Res­pýb­lıkasymen qarym-qaty­nas­tar­dyń syrtqy saıasatymyzdaǵy basty basym­dyqtardyń biri ekenin aıtty.

– Bul yntymaqtastyqtyń strate­gııa­­lyq sıpaty bar. Keń aýqymdy Eýra­zııa qurlyǵyndaǵy tynyshtyq pen qaýip­sizdikti qamtamasyz etý úshin onyń mańyzy zor, – dedi Memleket basshysy Q.Toqaev.

Qasym-Jomart Toqaev Sı Szın­pındi «Bir beldeý – bir jol» ekinshi halyqaralyq yntymaqtastyq forýmy­nyń tabysty ótýimen jáne QHR-diń aldaǵy 70 jyldyq mereıtoıymen quttyqtady.

QHR Tóraǵasy Memleket basshysyn prezıdent saılaýyndaǵy jeńisimen taǵy da quttyqtap, bıyl Qytaıǵa resmı saparmen kelýge shaqyrdy.

– Biz Qazaqstannyń aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderin óńdeý, sıfrlandyrý, IT-ındýstrııa jáne «jasyl» tehnologııa salalaryndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa úmittenemiz. Sondaı-aq «Bir beldeý – bir jol» baǵdarlamasy men Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyn ushtas­tyrý arqyly Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin keńirek paıdalanýǵa múddelimiz, – dedi QHR Tóraǵasy.

Kezdesý barysynda taraptar má­denı-gýmanıtarlyq saladaǵy, sonyń ishinde jastardyń taǵylymdama almasýlaryn keńeıtý jáne birlesken is-sharalar ótkizý jónindegi eki eldiń yqpaldastyǵyn talqylady.

Memleket basshysy sapar aıasynda Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Prezıdenti Muhammed Ashraf Ǵanımen de kezdesti.

Qazaqstan Prezıdenti Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Prezıdentine iltıpat bildirip, ekijaqty yntymaq­tas­tyqtyń jáne kópjaqty formattaǵy ózara tyǵyz is-qımyldardyń joǵary deńgeıde ekenin atap ótti.

– Prezıdent myrza, Sizben Shan­haı yntymaqtastyq uıymynyń sam­mıti aıasynda Bishkek qalasynda kez­des­kenime qýanyshtymyn. Bizdiń elderi­miz yntymaqtastyqta mol tabysqa qol jetkizdi. Aldaǵy ýaqytta ózara yqpal­das­tyǵymyzdy keńeıtý arqyly budan da jaqsy nátıjeler kútemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Muhammed Ashraf Ǵanı Qasym-Jomart Toqaevqa kezdesýge múmkin­dik jasaǵanyna rızashylyq bildirdi. Mem­leket basshysyn prezıdent saı­laýyndaǵy jeńisimen jáne Qazaqstan Prezı­denti qyzmetine resmı kirisýimen qut­tyqtady. Aýǵanstan basshysy Qazaq­stan halqynyń óz tańdaýy ar­qyly eldiń strategııalyq baǵytynyń sabaq­tastyǵyn  tańdaǵanyn atap ótti.

Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev Muhammed Ashraf Ǵanıdyń qyzmetine tabys tiledi.  

Aldyn ala bekitilgen jospar boıynsha búgin Qasym-Jomart Toqaev ShYU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń shaǵyn jáne keńeıtilgen quramda ótetin otyrystaryna qatysady.

Jalpy, joǵaryda ShYU-nyń qu­ryl­taıshy memleketterin aıttyq. Al 2017 jyly Astana sammıti kezinde Úndistan men Pákistan uıymnyń tolyqqandy múshesi bolyp tanyldy. Sondaı-aq Aýǵanstan, Belarýs, Iran men Mońǵolııa – ázirge baqylaýshy mártebesine ıe memleketter. Byltyr Qytaıdyń Sındao qalasynda ótken sammıtte uıymnyń tóraǵalyǵy Qyrǵyz Respýblıkasyna ótken bolatyn.

Búginde uıymǵa múshe «segizdik» tatý kórshilik, dostyq pen yntymaqtastyq keli­­siminiń 2018-2022 jyldarǵa arnal­ǵan is-sharalar josparyna sáıkes áreket etýde.

Sammıttiń negizgi otyrystary jáne basty is-sharalary búgin ótýi tıis. Uıym­dastyrýshylardyń aıtýlaryna qara­ǵanda, sammıtte talqylanatyn bas­ty taqyryptardyń biri – Aýǵanstandaǵy qazirgi ahýal bolmaq.

Keshegi kúnniń sońynda memleket basshylary «Dostyq kerýeni» atty merekelik konsertti tamashalady.

Qyrǵyz tarapynyń málimetterine qaraǵanda, sammıtten habar taratýǵa 500-den asa jýrnalıst tirkelgen. Sam­mıt ótetin ýaqytta Bishkektegi qo­ǵam­dyq tártipti qadaǵalaýǵa 500-den asa mılısıoner jumyldyrylǵan.

Memleket basshylary sammıt qory­tyndysy boıynsha Bishkek deklarasııasyn qosa alǵanda 20-ǵa jýyq qu­jat­qa qol qoıady dep kútilýde. Onyń ishinde BAQ, sport, densaýlyq saqtaý, halyqaralyq baılanystardy damytý salalaryn qamtıtyn kelisimder de bar.

Jalpy, Memleket basshysy Qa­sym-Jomart Toqaev jańa qyzmetke kiris­kennen keıin Qazaqstan atynan halyqaralyq qujattarǵa alǵash ret qol qoıǵaly otyr. Bul – Shanhaı ynty­maq­tastyq uıymynyń sammıti. Al osy uıym qurylǵan 2001 jyly Qasym-Jomart Toqaev doktorlyq dıssertasııa qorǵap, ǵylymı eńbegi Qazaqstannyń jańa álemdik tártiptiń qalyptasý keze­ńindegi syrtqy saıasaty taqyrybyn qamtyǵan. Bul – tarıhı sát aldynda atap ótýge laıyq mańyzdy oqıǵalardyń biri.