Jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qabyldaýynda bolǵan Joǵarǵy sot tóraǵasy Jaqyp Asanov bıyl engizilgen júıe boıynsha sýdıalardyń ishinde kezdeısoq mamandar bolmaıtynyn, aldaǵy 2,5 jyldyń ishinde sot júıesi laıyq emes kadrlardan tolyq tazartylatynyn málimdegen bolatyn.
О́tken jyldyń qarasha aıynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev sot júıesin jańǵyrtýǵa arnalǵan keńeste sýdıalarǵa júkteletin mindetterdi shegelep tapsyrǵany belgili.
Árıne, Joǵarǵy sot tarapynan salany jańǵyrtý men sýdıalardyń táýelsizdigin jetildirýge baılanysty keshendi sharalar, onyń ishinde joǵaryda atalǵandaı zańnamalyq alǵy sharttar belsene júrgizilýde.
Aıtalyq, sot júktemesi sońǵy úsh jylda eki ese artqany ashyq aıtylyp keledi. Demek, osydan kelip bir kúnniń ishinde birneshe otyrys ótkizip, osynshama sheshim qabyldap, basqa da uıymdastyrý jumystarynan qoly qalt etpeıtin sýdıanyń jumys sapasyna baılanysty másele týyndaıtyny anyq. Is júzinde sýdıalardyń qolyna túsetin isterdiń 30 paıyzdaıy sotta qaraýdy qajet etpeıtin-di. Sondyqtan da Elbasy sot júktemesin azaıtý, azamattyq prosesti jeńildetý, sot isin júrgizýdiń jyldamdyǵyn arttyryp, ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge basa nazar aýdarǵan bolatyn.
Sot júıesin jańǵyrtý máselesin aıtqanda, Joǵarǵy sot tóraǵasynyń sýdıalarǵa sot aktilerin túsindirý talabyn qoıýy búginde óz nátıjesin berip otyrǵanyn kórsetti. О́ıtkeni sotqa qatysýshy taraptardyń barlyǵy zańger emes, ıaǵnı zań tilinen habarsyz bolatyny anyq. Olar úshin quqyqtyq termınderdiń maǵynasyn uǵýdyń ózi qııamet-qaıymǵa aınalady. Bul túsinbeýshilik birinshi satyly sottyń sheshimine shaǵymdanýǵa aparady. Al sot aktilerin proseske qatysýshylarǵa qarapaıym tilmen, kózbe-kóz túsindirý taraptardyń kóńilindegi kúdikterdi de sap tyıady. Bul jańashyldyq qazir jemisin berip, sot sheshimine qanaǵattanýshylar sanyn kúrt kóterdi. Demek, reformalar halyq kóńilinen oryn alǵanda ǵana ómirsheń bolary sózsiz.
Djohar О́TEBEKOV,
Almaty qalalyq advokattar alqasynyń advokaty:
– Búginde elimizde júzege asyrylyp jatqan sot júıesindegi reformalardyń tıimdiligi qazirdiń ózinde aıqyn sezilýde. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalarymen sot júıesi qazir halyqqa barynsha yńǵaıly, meılinshe túsinikti jolǵa tústi.
Aıtalyq, qazir Joǵarǵy sot tóraǵasy Jaqyp Asanov júıedegi basty másele retinde kadrlardy jańartý máselesin atap otyr. Osy oraıda men álsiz sýdıalardy myqty sýdıalarmen belsendi aýystyrý isin qoldaımyn. Halyq bul jumystyń nátıjesin ýaqyt óte anyq sezinedi. Árıne ertegidegideı sýdıalardy sıqyrly taıaqtyń ushymen aýystyra salý múmkin emes, biraq bul másele kezeń-kezeńimen sheshiledi. Ekinshi másele – sotty aıyptaýǵa beıimdilikten aryltý. Osy turǵyda Joǵarǵy sot tóraǵasy sýdıalarǵa aıyptaý úkimderin shyǵarýdan jasqanbaýdy talap etýde. Al Tergeý sottarynan azamattardy sotqa deıin qamaýda ustaý, múlikterin tutqynǵa alý, tintýge sanksııa berý máselelerinde eshqaıda jaltaqtamaı, iske salmaqty qaraýdy surap otyr.
Sot júıesindegi sheshilýi tıis úshinshi másele retinde menshik túrine qaramastan barlyq uıymdardyń memlekettik organdarmen sottasýda únemi jeńilis taýyp kelgendigin aıtýǵa bolady. Qazir atqarýshy bılikpen sottasý qıynnyń qıyny. Al bul másele endi jańadan qurylatyn Ákimshilik ıýstısııa arqyly sheshilmek. Parlament qaraýyndaǵy tıisti zań qabyldansa, arnaıy sottar qurylyp, bul másele biryńǵaılanýy tıis.
Jalpy, qazir elimizdegi sot júıesiniń reformasy kórer kózge anyq kórinip tur. Aıtalyq, sot ǵımaratyna kirgen sáttegi front-keńseler, talap-aryz ben baj salyǵyn tóleý tártibin túsindirýshi mamandar kóńilge jylylyq uıalatyp, halyqtyń atalǵan júıege senimin qalyptastyrýda dep tolyq aıta alamyn.
