Jaqynda osy fılmdi kezdeısoq ǵalamtordan kezdestirip qalyp, kezekti márte kórip shyqqan edik. Qarap otyryp, jetpis jyl kóterilgen máselelerdiń qazirgi qazaq qoǵamynda kún saıyn kóz aldymyzda ótip jatqanyna tańǵaldyq. Sol fılmniń sıýjetinde júrekti shymyrlatatyn bir kórinis bar. Taqyr kedeı sharýa men otynshy, monah úsheýi sebette kımonoǵa qundaqtaýly jatqan sábıdi taýyp alady. Quıyp turǵan jańbyrdyń astynda jetim balany qaıterin bilmeı biraz turady. Aqyry jalań aıaq sharýa: «Meniń alty balam bar. Alty balamen kedeı boldym ne, jeti balamen kedeı boldym ne, báribir sol azapty ómir ǵoı. Bul balany men asyrap alaıyn» dep, shyrqyrap jylap jatqan sábıdi qolyna alady. Sábıdi qolyna alyp ketip bara jatqanda jańbyr tyıylyp, kún shyǵyp, sharýanyń júzinde sáýlesi oınaǵandaı bolady. Bizdińshe, fılmde aıtylǵan oıdyń eń úlkeni, ekspozısııasy sharýanyń aýzynan shyqqan osy bir aýyz sózge saıady.
Jasyratyn nesi bar, sońǵy jyldary qoqystan tabylǵan, ájethanadan tabylǵan balalar týraly júrekti shaılyqtyratyn neshe túrli oqıǵalar BAQ-ta jıi taraldy. Sábıin perzenthanada qaldyryp, taıyp turǵan kókek analar týraly da kóp estıtin boldyq. Ushqan qus, júgirgen ań urpaǵyn qorǵaýǵa jantalasyp jatqanda adamdardyń týǵan perzentinen bas tartýynan artyq qylmys bar ma? Mundaı oqıǵalar bir emes, eki emes, qaıta-qaıta qaıtalana bergennen keıin adamdardan adamdyq ketti-aý deısiń ishińnen. Tipti, estigen adamdardyń ózi burynǵydaı shoshymaı, e dep qoıa salǵanyna qarasaq, ondaı oqıǵalarǵa qoǵamnyń eti úırenip, júregi qataıyp ketti me dep oılap qalasyń.
Bıyl kóp balaly otbasylarǵa Úkimettiń 21 myń teńge járdemaqy taǵaıyndaǵany belgili. Árıne, bul tapqan-taıanǵanyn urpaǵynyń aýzyna tosatyn ata-ana úshin zor kómek. Jýyrda keıbir otbasylar sol járdemaqyǵa iligý úshin qaǵaz júzinde ajyrasyp jatqany belgili boldy. Bir jaǵynan olardy túsinýge bolatyn sııaqty. «Arqada qys jyly bolsa, arqar aýyp nesi bar?!» degendeı, aýzynan aq maıy aǵyp, tórt qubylasy teńelip tursa, qandaı azamat bala-shaǵasynan qaǵaz júzinde bolsa da bas tartady deısiz. Alaıda, az-muz somany ala qoıaıyq dep «ajyrasýǵa» asyqqandardy aqtap alý da qıyn sııaqty.
Qazaq qoǵamynyń qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalap, baqýatty ómirge kenelip, halyqtyń bári birdeı shalqyp ómir súrgen kezi sırek sııaqty. Qazir de bireýden ilgeri, bireýden keıin degendeı qalt-qult etken jaıy bar. The Social Progress Imperative halyqaralyq zertteý jobasynyń reıtınginde áleýmettik 150-ge tarta eldiń ishinde bel ortadan oryn alyppyz. Alǵashqy ondyqta Norvegııa, Islandııa, Danııa, Shveısarııa, Fınlıandııa, Japonııa, Jańa Zelandııa sııaqty damyǵan elder oryn alady. Afrıkanyń Chad, Erıtreıa, Nıger sııaqty qara qurlyqtaǵy kedeı elder men Aýǵanstan kósh sońynda qalypty. Biz 71-satyǵa jaıǵastyq. Buryn 80-niń tóńireginde bolsaq, jyl sanap birtindep kóterilip kele jatyrmyz, oǵan da shúkir. Toqsanynshy jyldardaǵy toqyraýdyń topalańymen salystyrǵanda, qazirgi kúıimiz kósh ilgeri ekeni daý týǵyzbaıdy. Olaı bolsa, halyqtyń nıeti sonshama buzylardaı, týǵan balasynan bezinetindeı ne kórinipti? II Jahandyq soǵysta oq pen ottyń ortasynan aman qalǵan jetim balalardy baýyryna basyp, qazaqqa sińirip jibergen edik. Endi beıbit zamanda óz sharanasynan bezetindeı bastaryna ne kún týdy deısiń eriksiz. Bálkim, bul áleýmettik jaǵdaıdyń nasharlaǵanynan ǵana emes, adamı qasıetterdiń tómendeýinen shyǵar?!
«Rasıomon» fılmi týraly aıttyq qoı sóz basynda. Sondaǵy sharýa jetim balany baýyryna basqanyn kórgen monah: «Sen meniń adamzatqa degen senimimdi saqtap qaldyń» deıdi. Jaqynda Arysta bolǵan apat kezinde bizdiń halyqtyń boıyndaǵy meıirim, janashyrlyq, adamgershilik sııaqty sezimder jarq etip kóringendeı boldy. Mysaly, birneshe azamat bastaryn qaýipke tigip júrip apat aımaǵyna oralyp, qalyp qoıǵan adamdardy, balalardy qaýipsiz aımaqqa alyp shyqty. Búkil el bir sátte bas biriktirip, Arystyń halqyna jumylyp jylý jınady. Birer apta bolsa da barar jer, basar taýy qalmaǵan jurtty úıine qondyryp jatqandar kóp boldy. Qoǵam qansha qatal bolsa da, adamdyqtyń shekarasyn keńeıtý ár azamattyń ózinen eken-aý deısiń mundaıda.
