«Dıplommen – aýylǵa» barǵan dárigerler

Densaýlyq salasyndaǵy kadr máselesi Almaty oblysynda da aldyńǵy orynda. Derek boıynsha, óńirde 525 túrli deńgeıdegi dáriger mamany jetispeıdi eken. Biraq oblysqa joǵarǵy oqý ornyn bitirip, eńbek etýge kelip jatqan jastardyń da qatary ósip keledi. Mysaly, bıyl aımaq dárigerleriniń qataryn 443 jas maman tolyqtyrmaq. Onyń ishinde 56 hırýrg, 40 akýsher-gınekolog, 134 jalpy tájirıbelik dáriger, 7 nevropotolog, 14 rea­nı­motolog, 5 kardıolog sııaq­ty suranysqa ıe mamandyq ıeleri bar. Qazir oblystyq den­saýlyq saqtaý basqarmasy S.As­fendııarov atyndaǵy Qazaq ult­tyq medısına ýnıversıteti men Semeı, Qaraǵandy, Nur-Sultan qalalaryndaǵy joǵary oqý oryndarymen tyǵyz baılanys ornatqan. О́ńirge kelip jatqan jas mamandar osy oqý oryndarynyń túlekteri.

Jalpy, óńirdegi dáriger ma­man­dardyń tapshylyǵy negi­zi­nen alys aýdandarda baıqalyp otyr. Onyń bir sebebin medısına salasyndaǵy jalaqynyń azdyǵy, áleýmettik qorǵaýdyń álsizdigi men baspanamen qamtý jaıynyń qıyndyǵynan izdeýge týra keledi. Biraq jas mamandardy yntalandyrýǵa úlken qadam jasalyp jatqan kórinedi.

– Almaty oblysy boıyn­sha bıyl jas dárigerlerdi áleýmettik qoldaýǵa, onyń ishinde bir rettik járdemaqy tó­­leýge 1,5 mln teńge, kóterme jár­demaqy men turǵyn úı jal­daýǵa beriletin qosymsha járdemaqy úshin 2,5 mln teń­gege deıin qarjy bólingen. Aýyl­dyq óńirge jumys isteýge bar­ǵan jas mamanǵa 3 787 500 teńge shamasynda ósimsiz nesıe beriledi, bul boıynsha «7-20-25» baǵdarlamasymen turǵyn úı alý qoljetimdi. Al óńir bo­ıynsha jas maman-dárigerdiń aılyq jalaqysy 110 000 teńge men 180 000 teńge aralyǵynda, – deıdi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Ysqaq.

Aıtpaqshy, aýyldyq jerdegi kadr jetispeýshiligi máselesin sheshýge «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy da oń úlesin qos­qanyn aıtý paryz. Osy baǵ­darlama bastalǵaly beri Almaty oblysynda 6253 jas maman óńir­degi aýyldarǵa at basyn burǵan eken. Esep boıynsha 2009-2018 jyl aralyǵynda «Dıp­lommen – aýylǵa» kelgenderge jalpy somasy 785,3 mln teńge bolatyn kóterme járdemaqy berilgen. Al ótken jyly ǵana bul qoldaýǵa 571 jas maman ıe boldy. Jalpy, 2009-2018 jyl aralyǵynda «Dıplommen – aýylǵa» jobasyna qatysýshylar boıynsha bilim salasyna qatysty mamandyqtarǵa suranys joǵary boldy. Je­tisýdyń aýyldaryna bala oqy­týǵa kelgen jas muǵalim sany 4328 adamdy quraǵan. Munan keıingi oryn medısına salasyna bu­ıyrypty, 1487 dáriger, medbıke sııaqty mamandyq ıesi oblysqa oralǵan. Sondaı-aq 236 jas maman agroónerkásip keshenine, 113 adam mádenıet me­kemelerine, 49 jas áleýmettik qamsyzdandyrý salasyna jáne 40 sport mamany óz bolashaǵyn aýylmen baılanystyrýǵa bel býǵan eken. Aıtpaqshy, joba aıasynda berilgen turǵyn úı satyp alý nesıesiniń jalpy kólemi 7,7 mlrd teńge shamasynda. Bul qarjyǵa 2912 jas maman baspana satyp aldy deýge bolady.

Osy «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasynyń ıgiligin kórip, aýylǵa oralǵan jas dárigerdiń biri – Aıaýjan Qubaıdoldanova. Ol búginde Úsharal qalasyndaǵy emhanada pedıatr bolyp eńbek etýde. 2018 jyly baǵdarlama boıynsha Alakól aýdanyna jol­damamen kelgen bolatyn. 1 jyl ishinde memlekettik baǵdar­lama boıynsha baspanaǵa qol jetkizdi.

– Semeı memlekettik ýnı­ver­sıtetin jalpy tájirıbe dá­rigeri mamandyǵy boıynsha bitirgen soń Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ulan aýdanyndaǵy Tavrııa aýylynda eńbek jolymdy bastadym. Keıin Alakól aýdanyna «Dıplommen – aýyl­ǵa» baǵdarlamasy boıynsha sha­qyrtý aldym. Basynda jú­reksingen edim, jalaqy tó­men, baspana jaıyn qalaı sheshemiz degendeı suraqtar týdy. Sátine qaraı, memlekettik baǵ­darlamada kórsetilgen sharttyń barlyǵy ýaqytynda oryndaldy. Jaqynda baspanaly boldyq. Dárigerdiń alańsyz jumys isteýine budan artyq qandaı jaǵdaı kerek? – deıdi aq jeleńdi Aıaýjan.

Al osy aýdannyń Qazaqstan aýylyndaǵy dárigerlik ambý­la­torııada jalpy tájirıbe dá­rigeri bolyp jumys istep júr­gen Mádına Erlanqyzy da «Dıplommen – aýyl­ǵa» baǵdar­lamasy boıynsha eńbek jolyn bastaǵan eken.

– Áýelgide kóp oılandym. Almatyda qalatyndaı múm­kin­dik te boldy. Biraq aýylǵa biz sııaqty jastar baryp jumys istemese, zeınetke ketken dári­ger­lerdiń ornyn kim basady? Meniń mamandyǵym boıynsha aýyl­da maman joq dese de bolady eken. Bala dárigeri bolý óte jaýapty jumys qoı, istegen saıy­n tájirıbe jınap, emdeı júrip úırenip jatyrmyn. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boıyn­sha kelgendikten, áleýmettik jaǵ­daıymyzǵa alańdamadyq. Tu­raqty jalaqydan bólek bir rettik járdemaqy tóledi, kó­ter­meaqy men turǵyn úı jal­daý­ǵa beriletin qosymsha qarjy taǵy bar. Úı alýǵa ósimsiz nesıe ber­di. Jaqynda bizdiń aılyq jala­qy­myz 30 paıyzǵa ósti. Osy qam­qorlyq úshin rızashylyǵym shek­siz, – deıdi jas maman Mádına.

Jalpy, Almaty oblysynda medısına mamandarynyń biliktiligin arttyrýǵa, olardy qaıta daıarlaýǵa da laıyqty kóńil bólinip otyr. Dál osy maqsatqa 2018 jyly jergilikti bıýdjetten 201,5 mln teńge jumsalypty. Sonyń nátıjesinde óńirdiń medısına qyzmetkerleri sheteldiń ozyq klınıkalarynda tájirıbe almasýǵa, belgili klınıkalardyń joǵary bilikti mamandarynan dáris tyńdaýǵa múmkindik alypty. Máselen, byltyr 344 maman Lıtva, Polsha, Ońtústik Koreıa, Túrkııa eliniń bilikti kadrlarynan dáris alǵan. Sol sııaqty dárigerlerdiń bir toby Izraıl, Ońtústik Koreıa, Túr­kııa memleketinde qabyldaý bóliminiń jumysyn jetildirý, lapa­roskopııalyq tehnıkamen ju­mys isteý, trıaj júıesi boıyn­sha medısınalyq suryptaýǵa qa­tysty taǵylymdamadan ótken eken.

Almaty oblysy