Berekesin bıznesten tapqandar

Oblystyq kásipkerlik jáne ın­­dýstrıaldy-ınnovasııalyq da­­mý basqarmasynyń basshysy Aı­qyn Eleýsizovtiń aıtýynsha, 2019 jyldyń birinshi toqsanynda jergilikti kásiporyndar 768 mln teńgeniń ónimin shyǵarǵan. Bul kórsetkish ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 172,6 paıyzǵa artyq. Kásipkerliktiń da­mýyna memlekettik baǵdar­la­malar aıryqsha mańyz berip otyr. Mysaly, «Bıznestiń jol kar­tasy-2020» baǵdarlamasy jú­zege asyrylǵaly beri óńirde jal­py nesıe somasy 103,4 mlrd teń­ge bolatyn 1 464 kásipkerdiń jo­basy qoldaý tapty. 6 315 jańa ju­mys orny quryldy. Osy baǵ­dar­lamany iske asyrý boıynsha Atyraý oblysy respýblıkada tór­tinshi orynda. Al shaǵyn jáne orta bıznesti jergilikti qazyna­dan qarjylandyrý, óndiris ónimi­niń kólemin ulǵaıtý esepke alynatyn DOING BUSINESS reı­tınginde munaıly aımaq ekinshi oryn­da. Oblystyq bıýdjetten kásip­kerlikti damytý úshin 2017 jyly 600 mln teńge bólinse, 2018 jyly 1,4 mlrd teńge qaral­dy. Jergilikti «Bıznes aımaq» baǵ­dar­lamasy boıynsha 7 jylda aýyl kásipkerlerin qoldaý úshin ob­lys bıýdjetinen 2 357 mln teńge bólinip, 416 kásipkerdiń jobasy iske asty.

Aýyl kásipkerine qoldaý kóp

Aıta ketý kerek, munaıly aı­maq­ta aýyl kásipkerlerin qol­daý jumysy jaqsy jolǵa qoıyl­ǵan. Sonyń nátıjesinde shalǵaı­daǵy eldi mekenderde jańa nysan­­dar ashylyp, el ıgiligine qyzmet etý­­de. Aıtalyq jaqynda ǵana Ma­­ham­­bet aýdanyndaǵy Jalǵan­saı aýylynda kókónis óńdeý sehy ashyldy. Bul bıznes­tiń bir erek­sheligi – oblysta balamasy joq, ıaǵnı tazartylyp, týralǵan kók­ónisterdi vakýým qaptamaǵa sa­lyp, saýdaǵa shyǵarady. Jer­gi­lik­ti sharýa qojalyqtary ónim­derin burynǵydaı aýdan, oblys or­ta­lyqtaryna aparyp satyp áý­re­ge túspeıdi. «Aqbaıan» JK-ne tap­syrady, al jeke kásipker óz ke­ze­ginde kókónisterdi tu­ty­ný­­­shy­ǵa taǵam ázirleýge da­ıyn kú­ıin­de usynady. Osy joba­ny qolǵa alǵan kásipker Gúl­mı­ra Ju­­ma­ǵalıeva: «Qural-jab­dyq­­­­tar­­dy Italııadan, Reseı­den al­­dyq. Ázirge aıyna 6 ton­na ónim shy­ǵaramyz, aldaǵy ýaqytta bul kór­set­kishti kóbeıte be­re­miz», deıdi. Osyndaı shaǵyn da bolsa halyqqa qajet dúnıe­ler­diń iske asýyna memle­kettik baǵ­darl­amalardyń jol ashyp otyr­­ǵany árıne qýan­tady. Ob­lys­­­tyq kásipkerler pa­la­ta­sy­­nyń basshysy Abdolla Id­­resov aı­maq bas­shylyǵynyń qol­­­­daýy­men óńir­lik palata eli­miz­­de al­­ǵash ret Atyraýda jedel­de­­­til­­­­gen ekonomıkalyq damý skrı­­­­­nıngin júrgizgenin aıtady. Ju­­­mys qorytyndysynda 600 ále­ýet­­­ti bıznes ıdeıa anyqtalǵan. «Aq­­baıan» JK qolǵa alǵan kókónis óńdeý sehy da osy skrınıngtiń nátıjesi.

Aýyl halqyn bızneske tar­tý­ǵa, ıdeıalaryn yntalandy­rý­ǵa ar­nalǵan taǵy bir joba «Bastaý» dep atalady. Bul ba­s­tama aıasynda memleketten grant al­ǵan­dardyń 80%-dan astamy – aýyl turǵyndary. О́ńirlik kásip­ker­ler palatasynyń sarapshysy Dáýren Saǵynǵalıevtiń aıtýyn­sha, aýyl sharýashylyǵy, saýda, qyzmet kórsetý oryndaryn ashýǵa baılanysty jobalar kóp. Sońǵy jyldary aýyldarda medı­sı­nalyq kabınetter ashý qolǵa alyna bastady. Tisi aýyrsa, bas­qa da densaýlyqqa baılanys­ty qa­jettilikter týyndasa, buryn­ǵy­daı aýdan ortalyǵyna sabylyp júrmeı, aýyldan ashylǵan dáriger kabınetine baryp em alý turǵyndar úshin de qolaıly.

Jas kelse – iske

Atyraýlyq jastardyń jańa zaman ıgilikterinen qalys qal­maı, jarqyn jobalardy qolǵa alýǵa degen qyzyǵýshylyqtary jo­ǵary. О́ńirlik kásipkerler pa­la­tasy osy baǵytta bıyl ta­ǵy bir bastamany qolǵa aldy. «Jas kásipker» jobasy arqyly aı­maq­taǵy 600 jas bıznes negiz­derin ıgeredi. Qazir oblys boıyn­sha 8 oqý synyby jumys isteı­di. Arnaıy kýrsty bitirgen jastar­ǵa jeke bıznesterin ashý úshin grant­tar men jeńildetilgen nesıe­ler qarastyrylǵan. Áleýmet­tik kásipkerlikke de den qoıa bastaǵan­dar qatary artyp keledi. Atap aıtsaq, Mahambet aýdanynyń tur­ǵyny Gúlden О́tepálıeva «Er­júrektiler» qoǵamdyq qoryn qur­dy. Múmkindigi shekteýli jan­dar­ǵa arnalǵan sport klýbyn ashyp, iz­gi istiń basy-qasynda júr. Endi kóp balaly, áleýmettik ja­ǵy­nan az qamtylǵan balalarǵa ar­nap ta sport seksııalaryn ashý­dy jos­par­lapty. Mundaı mysal­dar­dyń kóptigi erteńge degen senimdi oń­daı túsedi. О́ıtkeni Prezıdent Jol­daýyn­da atap kórsetilgendeı, «Tıim­di shaǵyn jáne orta bıznes – qala men aýyl­dy damytýdyń berik negizi».

ATYRAÝ