Qaradalada ósken kókónis ónimine suranys joǵary. Qazir jylyjaıdan jınalǵan qyzanaqtyń 500 tonnasy Reseıge jóneltildi. Kórshi eldiń naryǵyna jasalǵan qadam sátti bolyp, aldaǵy kúnderi tapsyrys kólemi arta túsedi degen senim bar.
Jylyjaı bıznesin dóńgeletip, suranysqa saı ónim jınap otyrǵan kásipkerdiń biri – Stahan Belǵojaev. Uıǵyr aýdany ǵana emes, Jetisý ólkesine eńbegi eseli, bedeli zor aqsaqal Shonjy aýyly mańyndaǵy jerasty ystyq sýy aýmaǵyna demalys ornyn salyp, otandyq týrızmniń damýyna úles qosyp keledi. Qazir demalys aýmaǵynan jylyjaı ashyp, kókónis ósirýdi qolǵa aldy. Termaldi sý kózderi – demalýshylar úshin qysy-jazy qyzmet kórsetetin naǵyz shıpaly oryn. Demek, kelýshiler úshin tabıǵı taza kókónis qashanda kerek. Áýelgide demalys ornynyń qajeti úshin shaqtap ósirgen qııar men qyzanaqqa qyzyǵýshylar qatary kóbeıip, óndiristiń irgesin keńeıtýge týra kelgen eken. Endi Stahan aqsaqaldyń jylyjaıynda ósken ónim Reseıge jóneltilip, syrtqy naryqqa jol tartypty.
– Búginde turǵyndardy ekologııalyq jaǵynan taza, sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etýdiń qamyn jasaýǵa kiristik. Jemis-jıdek baǵyn otyrǵyzyp, jylyjaı saldyq. Nátıje jaman emes. Eki gektardaǵy jylyjaıdan kúnine 5-6 tonna qııar men qyzanaq terip aldyq. О́nimdi Almatyǵa tasymaldaımyz. Kókónis tıeý úshin arnaıy jabdyqtalǵan muzdatqysh avtokólik aldyq. Daıyn ónim deldaldar arqyly syrtqy naryqqa shyǵarylýda, – deıdi sharýashylyq ıesi.
Aıtpaqshy, Qaradala tósinde baý-baqsha kólemi jyl saıyn jaıqalyp ósip, kóbeıýde. Búginde aýdanda 623 gektar baq bar. Onyń ishinde 513 gektarǵa órik aǵashy, 40 gektarǵa alma aǵashy otyrǵyzylǵan eken. Jalpy, jemis-jıdek baqtarynyń kólemi 4532 gektarǵa jetse, 1860 gektarynan ónim alyndy. Sondaı-aq aýdanda almanyń «Aport» surpyn ósirý jolǵa qoıyldy. Qazir 380 gektardy quraıtyn baqta tek osy jemis túri ósedi. Júzim baǵynyń kólemi 635 gektarǵa jetken. Kútip, baptaý isiniń bári jańa tehnologııada júredi. Onyń ishinde 473 gektar baqta tamshylatyp sýarý ádisi qoldanylady.
– Aýdanymyz aýyl sharýashylyǵyna ıek súıgenimen, qaıta óńdeý óndirisin de damytyp otyrmyz. Qazir elde 15 ónerkásip ónimderin óńdeıtin kásiporyn bar. О́tken 9 aıda 1 mlrd 585 mln teńgelik ónim óndirilip, byltyrǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵandaǵy tabys kólemi 100,2 paıyzdy qurady. Al shaǵyn jáne orta kásip baǵytynda 7639 adam kásipkerlikpen aınalysyp, esepti merzimde 5 702 214 teńgelik taýar ónimin óndirdi. Iаǵnı, aýdan bıýdjetine 402576 teńge osy shaǵyn kásipten tústi, – deıdi Uıǵyr aýdanynyń ákimi Shýhrat Nurahýnov.
Jalpy, Uıǵyr aýdanynda bıylǵy jyl qorytyndysy boıynsha áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń barlyq baǵyttary boıynsha oń ósim baıqaldy. Atap aıtqanda, agrarlyq sektorda ǵana ótken 9 aıda jalpy quny 18 mlrd teńgeden astam daıyn ónim óndirilipti. Al aýdanǵa 4 mlrd 969 mln teńge kóleminde ınvestısııa tartylǵan. Munyń qatarynda birneshe jeke kásipkerdiń bastamalary bar. Mysaly, «Jartıev» sharýa qojalyǵynyń jalpy quny 120 mln teńge bolatyn, 50 bas sıyrǵa arnalǵan taýarly-sút fermasy, «Prıma qus» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń jylyna 35 myń tonna broıler etin óndiretin qus fabrıkasy jáne «Chýndja frýkts» seriktestiginiń 200 gektar aýmaqqa egiletin baqqa tamshylatyp sýarý ádisin engizýge arnalǵan jobalary iske assa, aımaqta óndiris úlesi artyp, jańa jumys orny da kóbeımek.
Almaty oblysy
