Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń bank sektoryndaǵy jaǵdaı turaqty. Bul pikirdi ol halyqaralyq reıtıngtik agenttikterdiń bank júıesine boljam jasaý jónindegi sońǵy sheshimderine túsinikteme bere otyryp aıtty.
Oleg Smolıakov, sondaı-aq negizgi jáne eń yqtımal ssenarıılerge sáıkes reıtıng agenttikteri orta merzimdi perspektıvada bank júıesindegi menshikti kapıtaldyń jetkiliktiligi men ótimdiliginiń turaqty deńgeıin saqtap qalǵanyn atap ótti.
Atap aıtqanda, Moody's Investors Service halyqaralyq reıtıng agenttigi júıeniń kapıtaly jetkiliktiliginiń koeffısıenti 2021 jyldyń aıaǵyna deıin eki jyldyq kezeńde turaqty bolady, ótimdilik deńgeıi joǵary bolyp qalady, al banktik qarjylandyrý qurylymy salystyrmaly túrde turaqty bolady. Sonymen qatar, Moody's Investors Service agenttigi úkimetpen jáne Ulttyq bankpen birlesip qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý boıynsha qabyldaǵan sharalardyń nátıjesin oń baǵalap otyr.
Fitch reıtıngtik agenttigi reıtıngilik bankterge qatysty, sonymen qatar aktıvterdiń álsireýinen kapıtaldyń bazalyq koeffısıentine qysym kredıttiń neǵurlym qarapaıym ósýine baılanysty basqarylatyn bolady. Álsiz jumys ortasynan álsiz qarjylandyrý men bank ótimdiligine tikeleı qysym joq.
«Reıtıngtik agenttikterdiń tujyrymdary bank júıesi týraly málimettermen rastalady. Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń bank júıesindegi jaǵdaı turaqty. Úzdiksiz operasııalar men banktik qyzmetterdiń tolyq spektrin usyný úshin menshikti kapıtal men ótimdiliktiń aıtarlyqtaı rezervi bar. Qazirgi ýaqytta bankter ózderiniń balansynda 13 mlrd teńge nemese aktıvterdiń 44% -y quraıtyn edáýir erkin ótimdilikke ıe. Júıe menshikti kapıtal túrinde qaýipsizdiktiń aıtarlyqtaı marjasyna ıe, ol eń tómengi normatıvti talaptardan 3 ese asyp, bank salymshylary úshin táýekelderdi jabady », - dedi Oleg Smolıakov.
Ol aktıvterdiń sapasyn baǵalaýǵa (AQR) tán konservatızmniń belgili bir úlesin eskere otyryp, onyń nátıjeleri, sondaı-aq 2019 jyldyń 1 sáýirinen bastap júzege asyrylyp jatqan jáne búgingi kúnge deıin aktıvterdiń sapasyn jaqsartý jáne ekinshi deńgeıli bankterdiń kapıtaldandyrylýyn qoldaý jónindegi sharalar da rastaıtyndyǵyn basa aıtty.
«Sondyqtan biz reıtıngtik agenttikterdiń Qazaqstannyń bank júıesindegi reıtıngteri syrtqy ortadaǵy ózgeristerdi jáne jalpy ekonomıkalyq jaǵdaılardy (munaı baǵasynyń tómendeýi jáne koronavırýstyq pandemııadan týyndaǵan álemdik ekonomıka úshin jaǵymsyz saldar) kórsetedi dep sanaımyz» dedi Oleg Smolıakov.
Moody's Qazaqstannyń banktik júıesine arnalǵan boljamdy ózgertti
Boljam bank aktıvteri sapasynyń nasharlaýy jáne olardyń kiristiliginiń tómendeýi qaýpin eskere otyryp jasalady. Sonymen birge, halyqaralyq reıtıngtik agenttikterdiń sarapshylary ósip kele jatqan táýekelderdi jáne qaryz alýshylardyń boryshqa qyzmet kórsetýiniń qosymsha aýyrtpalyǵyn atap ótedi, bul qazaqstandyq bankterdiń kiristiligine teris áser etedi.
Oleg Smolıakov koronovırýstyq pandemııanyń jaǵymsyz saldaryn eńserý, bıznesti nesıeleý jáne qaryz alýshylardyń boryshtyq júktemesine baılanysty táýekelderdi azaıtý maqsatynda úkimet, Ulttyq bank jáne Agenttik daǵdarysqa qarsy birqatar sharalar qabyldaǵanyn eske saldy.
1) qosymsha kapıtaldy bosatýǵa, onyń ishinde qazaqstandyq bıznesti nesıeleýdi qoldaýǵa baǵyttalǵan, 2020 jylǵy 30 naýryzdan 30 qyrkúıekke deıingi kezeńge prýdensıaldyq retteýdiń ýaqytsha sharalary engizildi. Bul retteýshi sharalar sıklge qarsy sıpatta bolady jáne bankterdiń kapıtaly men ótimdiligine qysymdy tómendetýge baǵyttalǵan;
2) ShOB sýbektilerin jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamasy jasalyp, júzege asyrylýda. Baǵdarlamany júzege asyrýǵa 600 mlrd. Teńge bólindi;
3) daǵdarys saldarynan zardap shekken jeke tulǵalarǵa, jeke kásipkerlerge jáne shaǵyn jáne orta bızneske tólemderdi keıinge qaldyrý bolǵan kezde.
Sonymen qatar, tótenshe jaǵdaı kezinde jáne odan ári turaqty negizde zańnamalyq deńgeıde jeke tulǵalarǵa barlyq qamtamasyz etilmegen tutynýshylyq nesıeler úshin 90 kúnnen astam keshiktirilgen syıaqyny esepteýge tyıym salyndy. Jeke tulǵalardyń nesıelik tarıhyn qalpyna keltirý úshin, qaryz alýshyǵa merzimi ótken bereshektiń 50% -dan astamyn 12 aı ishinde tólegen jáne keıinnen mindettemelerdi oryndaǵan jaǵdaıda teris nesıe tarıhyn túzetý múmkindigi beriledi.
«Osylaısha, Úkimet, Ulttyq Bank jáne Agenttik qabyldaǵan daǵdarysqa qarsy sharalar pandemııa men syrtqy ekonomıkalyq kúızelisterdiń bank júıesine jaǵymsyz áserin azaıtýǵa baǵyttalǵan. Agenttik kúndelikti jumys prosesi aıasynda, sondaı-aq stress-testter arqyly bank sektoryndaǵy jaǵdaıdy baqylaıdy. Stress-testterdiń nátıjeleri boıynsha qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan basqa sharalardy oryndaý qajettiligi eskeriletin bolady », dep atap ótti QQQ ókili.
