«Bul pandemııa Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyndaǵy jetistikterge qaýip tóndiredi, kedeılikti azaıtý jáne ekonomıkany quldyraýǵa ákeledi. Bizdiń keńeıtilgen jáne jan-jaqty kómek paketimiz dırektorlar keńesiniń qoldaýynyń arqasynda bizdiń damýshy múshe elderdegi úkimetter men jeke sektor úshin pandemııamen kúreste jáne ekonomıkalyq quldyraýdy jeńýde ózekti máselelerdi sheshýge kómektesý úshin tezirek jáne ıkemdi bolady» dedi ADB prezıdenti Masatsýgý Asakava
2020 jylǵy 3 sáýirde jarııalanǵan ADB-niń sońǵy baǵalaýy boıynsha, pandemııanyń ǵalamdyq áseri jalpy ishki ónimniń 2,3-4,8% sheginde tómendeýine áser etedi. О́ńirlik ósim byltyrǵy 5,2% -dan 2020 jyly 2,2% -ǵa deıin tómendeıdi dep kútilýde.
Jańa pakette ADB kontrsıkldi qoldaý tetiginiń quramdas bóligi retinde COVID-19 pandemııaǵa qarsy áreket etý nusqasyn jasaý kiredi. Osy jańa nusqa retinde, damýshy elderdiń úkimetterine kedeı jáne álsiz toptarǵa nazar aýdara otyryp, COVID-19 pandemııasynyń saldaryn azaıtý úshin tıimdi kontrsıkldik shyǵyndardy tıimdi baǵdarlamalardy júzege asyrýda kómek kórsetý úshin 13 mıllıard dollarǵa deıin qarajat bólinedi. Granttyq resýrstar medısınalyq jabdyqtarmen, jeke qorǵanys quraldarymen jáne satyp alýdyń keńeıtilgen kózderinen materıaldarmen qamtamasyz etý úshin tez paıdalanylatyn bolady, dep málimdedi ADB.
20 mıllıard dollarlyq paketten shamamen 2 mıllıard dollar jeke sektorǵa bólinedi. Taratý jelileri men jetkizý tizbegin qalpyna keltirýge qarjy ınstıtýttaryna nesıeler men kepildikter beriledi. Mıkro qarjylandyrý jáne kepildikter túrinde qoldaý, sonymen qatar ótimdiliktiń jetispeýshiligin sezinetin shaǵyn jáne orta bızneske, onyń ishinde kásipker áıelder basqaratyn kásiporyndarǵa, COVID-19 áser etetin nemese pandemııaǵa shaldyqqan kompanııalardy tikeleı qarjylandyrýǵa qoldaý kórsetý mehanızmi kúsheıtiletin bolady.
ADB-niń Qazaqstandaǵy ókildiginiń dırektory Djovannı Kapannellıdiń pikirinshe, saý bank júıesi turaqty ekonomıkalyq ósýdi qamtamasyz etýdiń jáne jeke sektordyń damýyna yqpal etýdiń mańyzdy faktory bolyp tabylady, sondyqtan bank portfolıosyna táýelsiz sholýdy kúsheıtý jáne bank júıesiniń ashyqtyǵyn, eseptiligi men tutastyǵyn arttyrý úshin qadaǵalaý fýnksııalaryn jetildirý mańyzdy. «Sońǵy jyldary biz Qazaqstandaǵy ekinshi deńgeıdegi jergilikti bankterdi qutqarýdyń birneshe epızodtaryn baıqadyq, bul bank sektorynda qurylymdyq problemalardyń bar ekendigin kórsetti. Sondaı-aq, qaıtarylmaıtyn nesıeler bank nesıeleriniń jalpy kóleminde joǵary úlesti alatynyn bilemiz. Sonymen qatar, búgingi tańda Qazaqstandaǵy ekinshi deńgeıli bankterdiń sany 2018 jyldyń basynda jumys istegen 32-ge qaraǵanda 28-ge deıin azaıdy» deıdi ADB-niń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy.
Osy qurylymdyq problemalardyń bolýyn jánejergilikti bank sektorynyń shoǵyrlanýyn eskere otyryp, onyń pikirinshe, aktıvterdiń sapasyn baǵalaý (Ulttyq Bank) Qazaqstan Ulttyq Banki úshin qajet jáne shuǵyl oqıǵa bolyp tabylady. «Ulttyq Bank sońǵy birneshe jyl ishinde AQR-di qarastyrdy, biraq ártúrli sebeptermen oqıǵany birneshe ret keıinge qaldyrýǵa májbúr boldy. Jalpy, bul baǵalaý bankterge qosymsha provızııalar qajettiligin anyqtap qana qoımaı, ishki bıznes-prosesterdi jaqsartýǵa kómektesedi », deıdi Djovannı Kapannellı.
Halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı, AQR nátıjeleri tutastaı alǵanda bank sektorynyń tıimdiliginiń artýyna ákelýi kerek. Osy is-sharany qoldaý jáne Qazaqstannyń qarjy sektoryn odanári nyǵaıtý maqsatynda 2017 jyly Azııa Damý Banki «Qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn arttyrý» maqsatynda 500 myń AQSh dollary kóleminde tehnıkalyq kómek (TK) usynýdy maquldady.
«Tótenshe jaǵdaı kezinde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń retteýshi retindegi fýnksııalaryn nyǵaıtýǵa, onyń ishinde jergilikti bank sektorynda táýekelge negizdelgen kózqarasty engizýge kómektesedi», dep sanaıdy ADB Qazaqstan ókili.
Sondaı-aq, onyń aıtýynsha, jańa retteýshi organ - Qarjylyq naryqtardy retteý jáne damytý agenttigin qurý 2020 jylǵy 1 qańtardan bastap tek bankterdi ǵana emes, sonymen birge buryn rettelmegen qarjy sektorynyń sýbektilerin, mysaly, lombardtar, mıkroqarjy uıymdary, sondaı-aq, sonymen birge qarjylyq retteý júıesin de kúsheıtedi. tutynýshylyq nesıelerdi muqııat qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. «Kapıtaldyń jergilikti naryqtary tereńirek jáne keńirek bolýykerek. Jaqynda Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń (AIFC) qurylýy durys baǵyttaǵy qadam bolyp tabylady, biraq sheteldik operatorlardy tartý jáne jergilikti kompanııalarmen tutastaı alǵanda qarjylyq operatorlardyń deldaldyq fýnksııalaryn kúsheıtý úshin kópjumys isteý kerek. Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti lızıngtiń, saqtandyrýdyń jáne mıkrokredıttiń damýyna yqpal etýi kerek. ADB ózkezeginde bul salada kómek kórsetýge nıetti» dedi ol.
«Biz sektordaǵy qurylymdyq kemshilikterdi joıý jáne ShOB qarjylandyrýdy jáne ekonomıkanyń aýylsharýashylyǵy sııaqty basym sektorlaryn qoldaý úshin bankterdiń jetildirilýin kútemiz. Sonymen qatar, biz AIFC sheteldik operatorlardy elge tartýǵa jáne taýar bırjasyn qurýda neǵurlym belsendi ról atqara alatynyna senimdimiz», dep qorytyndylady Azııa damý bankiniń Qazaqstandaǵy ókildiniń jetekshisi.
Eske salaıyq, Azııa Damý Banki - kópjaqty qarjy ınstıtýty, oǵan 63 múshe el kiredi, olardyń 45-i Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynda, al 18-i syrtta ornalasqan. ADB-niń jahandyq maqsaty - kedeılikti tómendetý. Osyǵan baılanysty ADB damýshy múshe elderge kedeılerdiń turaqty ekonomıkalyq ósýine, ınklıýzıvti áleýmettik damýǵa jáne jaqsy basqarýǵa qol jetkizýge kómektesedi.
