Ekonomıka • 17 Sáýir, 2020

Koronakrızıstik jaǵdaıdy qalpyna keltirý úshin 8 trln dollar qajet

221 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Sarapshylar 2020 jyl munaıǵa degen suranystyń tómendep ketetinin ótken jyly eskertken. 2020 jyldyń basynan, baǵalar soǵysynyń teke-tiresine qaramaı, burynǵydaı AQSh pen Túrkııa ekonomıkasy ósim berip otyr. AQSh prezıdenti Donald Tramp keshegi málimdemesinde Qurama Shtattar   1 mamyrdan bastap karantındik shekteýdi álsiretetinin aıtty.

Koronakrızıstik jaǵdaıdy qalpyna keltirý úshin 8 trln dollar qajet

Nıý-Iork gýbernatory qaladaǵy shekteýler kem degende 15 mamyrǵa deıin sozylatynyn aıtty. Germanııa kansleri Angela Merkel kelesi aptadan bastap azyq-túlik emes dúkenderge (kitaptar, sporttyq jabdyqtar) shekteýlerdiń ishinara alynyp tastalatynyn jarııalady.

4 mamyrdan bastap Germanııada oqýdy qaıta bastaý josparlanýda. Al  Ulybrıtanııa SIM Ulybrıtanııadaǵy shekteýler taǵy úsh apta boıy jalǵasady dep málimdedi.

Beısenbide AQSh-ta jumyssyzdyq boıynsha járdemaqy alýǵa ótinishter sany týraly málimetter jarııalandy. Sońǵy aptada olardyń sany 5.245 mıllıondy qurady.  

Jalpy, sońǵy tórt aptanyń ishinde AQSh-ta jumysynan aırylǵan adamdardyń sany 22 mıllıon adamǵa jetti - bul 1945 jyldan bergi rekordtyq kórsetkish eken.  AQSh-taǵy koronakrızıs bastalýy qarsańynda 130 mıllıon jumys orny  bar edi,  sarapshylar osy derekke qarap  jumyssyzdyq 15%-dan asýy múmkin ekenin aıtyp jatyr.

Jalpy qor bırjalaryndaǵy jaǵdaı máz emes.  Biraq jumys júrip jatyr.  Muny sarapshylar, «aıýlardyń» jańa trıggerine balap jatyr.

Taýar naryqtary týraly aıtatyn bolsaq, ótken kúnniń basty oqıǵasy OPEK-tiń naryqtyq balans pen aǵymdaǵy jylǵa suranys týraly aı saıynǵy esebin jarııalaý boldy.

Qujattyń negizgi tarmaqtarynyń ishinde AQSh-taǵy munaı óndirisiniń boljamynda  táýligine mınýs 850 myń barrelden jylyna 12.03 mln barrelge deıin jetkizý kerek.  2020 jyly táýliktik suranystyń tómendeýi tarıhtaǵy rekord bolyp tabylady jáne táýligine 6,8 mln barreldi quraıdy. OPEK-tiń jańartylǵan boljamynda úshinshi elderden eksport kúnine 1,5 mıllıon barrelge qysqarady.

«Naýryzda OPEK naryǵynyń úlesi 28,7% qurady.  Aqpan aıynda EYDU elderindegi munaı men munaı ónimderiniń taýarlyq qory 24,7 mıllıon barrelge ósti, bul sońǵy bes jyldaǵy ortasha kórsetkishten asyp tústi», dep habarlaıdy OPEK esebinde.

Bloomberg agenttiginiń habarlaýynsha, AQSh bıligi munaı kompanııalaryna artyq óndiristi boldyrmaý úshin munaı óndirýden bas tartqandarǵa tólem jasaýǵa kirisýi múmkin. «Karantındegi Reseıdiń iri qalalarynda benzın shyǵyny 30-50% tómendedi», dep habarlady RF Energetıka mınıstrligi.

Sonymen birge Saýd Arabııasy men Reseıdiń energetıka mınıstrleri telefon arqyly sóılesti, sodan keıin olar qajet bolǵan jaǵdaıda OPEK + basqa múshelerimen jáne munaı óndirýshilerimen qosymsha sharalar qabyldaýǵa daıyn ekendikterin málimdedi.

Japonııa premer-mınıstri Sındzo Abe bılik organdarynyń bir adamǵa 100 myń ıen mólsherindegi tólem jasaý týraly josparlaryn jarııalady.  Al  HVQ beısenbi kúni múshe 25 elden qaryzdy tóleý merzimin keıinge qaldyrdy dep málimdedi.

Uıym daǵdarysty eńserý úshin 8 trln dollardan astam qarajatty qajet etedi dep esepteıdi uıym.