Finreview portalynyń habarlaýynsha, bul naqty jyl el úshin rekordtyq jyl boldy: osy merzim ishinde 90,5 mln tonna munaı óndirip, qarjylandyrylýy 12,3 trln teńgege jetti.
Nátıjesinde munaı-gaz salasy Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna úlken áser etti. JIО́ úlesi 4,4% ósti. Bul kórstekishtiń 17 paıyzy munaı sektorynyń úlesinde.
El bıýdjetindegi munaı úlesi
2019 jyldyń qorytyndylary boıynsha el bıýdjetine 9,7 trıllıon teńge tústi. Bul aqshanyń jartysynan kóbi - Qazaqstannyń otyz iri kásiporyndarynyń salyǵy. Olar 4,9 trln teńge tóledi. Al munaı men gaz óndirýmen aınalysatyn kásiporyndarǵa 4,3 trln teńge kóleminde salyq tólendi.
Bul el bıýdjetiniń 44% quraıdy.
Uzaq merzimdi perspektıvada eldiń munaı salasyna táýeldiligi onyń ekonomıkasyn damytý úshin úlken qaýip bolyp sanalady.
El damýynyń basqa perspektıvalyq baǵyttary
Elimizdiń taý-ken óndirisi tek munaı men gaz ǵana emes, sonymen qatar basqa paıdaly qazbalarmen de usynylǵan. Máselen, Qazaqstan ýran óndirisi boıynsha álemdik kóshbasshy. Sondaı-aq bizde qara jáne tústi metallýrgııa, hımııa ónerkásibi damydy. Mashına jasaý belsendi damyp keledi. Shıkizattyń ártúrliligi men jetkiliktiligi qurylys materıaldaryn tek ishki paıdalaný úshin ǵana emes, sonymen qatar eksportqa da shyǵarýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýy Eýrazııanyń dál ortalyǵynda kólik pen halyqaralyq saýdany damytýǵa múmkindik beredi.
Munaıǵa táýeldilikten bosatýdyń basqa elderdiń tájirıbesi Mysaly, Birikken Arab Ámirlikterin alaıyq. El 2030 jylǵa qaraı kúnine bes mıllıon barrel munaı óndirýdi josparlap otyr. Bul jylyna shamamen 290 mıllıon tonna. Biraq sonymen birge BAÁ munaıǵa táýeldi bıýdjettiń úlesin 2030 jylǵa qaraı 10% -ǵa deıin tómendetkisi keledi. Qazir el bıýdjeti munaı kompanııalarynyń salyqtarynyń tórtten bir bóligin quraıdy. El ekonomıkasynyń «qara altynǵa» táýeldiligin tómendegideı salalardy damytý arqasynda azaıtýǵa múmkindik týdy:
Týrızm: Arab ámirlikterine jylyna orta eseppen 20 mıllıon týrıst keledi.
Áýe kóligi: birneshe iri avıakompanııalar BAÁ-de ornalasqan.
Teńiz kólik toraby: teńiz termınaldary men qoımalar qurylysyna kóp qarajat bólinedi.
Jasyl energııany damytý: ystyq kún men jel - energııa óndirýdiń jaqsy sharttary.
Bizdiń memleketimiz munaıǵa táýeldilikten qalaısha qutyla alady jáne tabıǵı resýrstarǵa baǵanyń quldyraýy bizdiń ekonomıkamyzǵa qalaı áser etetinin ýaqyt kórsetedi.
Sońǵy aılarda Qazaqstan benzıni eń arzan elderdiń qataryna endi.
