Koronavırýstyń Qazaqstan Respýblıkasynda jáne álemde taralýyna qarsy qatań kúres osy jyldyń sońyna deıin eldiń taýar aınalymy aıtarlyqtaı tómendeýge alyp kelýi múmkin.
Bul boljamdy Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń jetekshi sarapshysy Ramazan Dosov búgin Almatyda ótken vebınar jıynda aıtty. Makroekonomıkalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Madııar Kenjebolat onymen syrttaı kelisedi: 2020-2024 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamymen salystyrǵanda 2020 jyldyń aıaǵynda saýda balansy 2 eseden astamǵa qysqarýy múmkin.
«Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń málimetteri eldiń taýar aınalymy men profısıtiniń birshama tómendegenin kórsetedi», dep atap ótti Ramazan Dosov.
2020 jyldyń qańtar-aqpan aılarynyń qorytyndylary boıynsha Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy 13,7 mlrd dollardy qurady, bul 2019 jylǵy uqsas kórsetkishten (14,4 mlrd dollar) 4,4% tómen.
«Osyǵan oraı, saýda profısıti 4,4 mıllıard dollarǵa deıin tómendedi, bul 2019 jylǵy qańtar-aqpandaǵy 5,4 mıllıard dollarǵa (-1 mıllıard dollar) sáıkes keledi», - dedi Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń jetekshi sarapshysy R. Dosov.
R. Dosov naýryzda engizilgen qatań sharalar COVID-19 el ishinde de, odan tys jerlerde de saýda aldaǵy aılarda aıtarlyqtaı tómendeıtinin, kásiporyndardyń basym kópshiligi jumys istemeı turǵandyqtan, suranystyń da tómendeıtinin aıtyp ótti.
«OPEK + kelisimi boıynsha munaı óndirýdi táýligine 0,4 mln barrelge qysqartýǵa kelistik. Bul 2020 jyldyń eksporttyq jáne ımporttyq kórsetkishterine keri áser etedi» dedi Ramazan Dosov.
Makroekonomıkalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń (CMIP) baǵalaýy boıynsha, 2020 jyly saýda balansy jaǵymdy bolýy múmkin, biraq ol 2019 jylmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı tómendeıdi.
«Eger ótken jyly saýda balansynyń saldosy 19,1 mlrd dollardy qurasa, qazirgi ýaqytta profısıt 8,4 mlrd. Áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamynda bul jyldaǵy qaldyq 17,3 mlrd dollar deńgeıinde bolady dep boljanǵan», dedi Halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastar ortalyǵynyń taldaýshysy Madııar Kenjebolat.
Onyń paıymdaýynsha, eksport eń kóp túsedi. Munaıdyń barreline 55 dollardyń ortasha baǵasy 51,4 mıllıard dollardy quraıdy. «Qazirgi ýaqytta eksport 35,1 mlrd dollardy quraıdy dep boljaıdy, bul kútkenmen salystyrǵanda 16,3 mlrd dollarǵa tómendedi - bul óte úlken aıyrmashylyq, dep tolyqtyrdy Madııar Kenjebolat.
Salystyrý úshin: 2019 jyly eksport 57,8 mlrd dollarǵa jetken.
«Bizdiń boljamymyz boıynsha ımport ta quldyraıdy. Eger bastapqyda taýar ımporty 34,1 mıllıard dollardy quraıdy dep boljanǵan bolsa, onda jańartylǵan boljam 26,6 mıllıard dollardy quraıdy. Sáıkesinshe, saýda balansy oń bolady, biraq osy jylǵy boljammen salystyrǵanda 2 eseden astamǵa tómendeıdi. Men bul derekterge túzetýler engizgim keledi, óıtkeni áser etpeıtin birneshe faktor bar», - dedi sarapshy.
Birinshiden, qazaqstandyq eksport jetkilikti túrde ártaraptandyrylmaǵan, onyń negizgi ónimi mıneraldy ónimder men metaldar bolyp tabylady, olardyń quny syrtqy valıýta platformalarynda qalyptasady.
«OPEK + kelisimi munaı baǵasyn qoldaýy kerek, al ekinshi jaǵynan, Qazaqstan osy jyldyń mamyr aıynda óziniń óndirisin 23% -ǵa, ıaǵnı shırek paıyzǵa derlik qysqartý týraly mańyzdy mindettemeler qabyldady» deıdi sarapshy.
Ázirge bizdiń Energetıka mınıstrligimiz 2020 jylǵa qaraı 84,5 mln tonna munaı óndirýdi boljap otyr. Iаǵnı, jyldyń basynda mınıstrlik 2020 jyly óndiris 90 mıllıon tonna, sodan keıin 86 mıllıon tonna bolady. «Bizdiń baǵalaýymyz boıynsha, eger biz barlyq OPEC ++ kelisimderin saqtasaq, óndiris odan da tómendeýi múmkin, ıaǵnı 84,5 mln tonnanyń ózi optımıstik ssenarıı », dedi Madııar Kenjebolat.
Sarapshy osy rette bolat ónimderiniń baǵasy da tómendep jatqanyn da eskertip ótti. Mys, alıýmınıı, myrysh úshin - shamamen 20% arzandady. Biraq negizgi eskporter el Qytaıǵa eksport pandemııaǵa qaramastan jyl basynan beri is júzinde tómendegen joq edi. Biraq sońǵy naýryz aıynyń kórsetkishi boıynsha Qytaı baǵytyndaǵy eksport ta tómendep ketken.
«Bizdiń eksporttyq kórsetkishimiz saýda seriktesteri bolyp tabylatyn Eýropalyq Odaqqa múshe elderde karantınniń merziminiń aıaqtalýyna baılanysty. Eger, EO sáýirdiń aıaǵynda karantındi shektep, shekarasyn ashsa, taýarlarymyzdy tutynýdy bastaıdy, al eger karantın sharalarynyń sozylýy ekonomıka úshin eń qıyn nusqa», dedi Madııar Kenjebolat.
Qazaqstannyń negizgi saýda seriktesi Italııa ekonomıkasy álemdik kataklızmnen kóp zardap shekti. Shekarasynyń qaı ýaqytta ashylary áli kúnge deıin belgisiz.
«Sondyqtan, munaı baǵasy qansha tómen bolsa da, Italııa bizdiń kómirsýtek shıkizatyn satyp ala almaıdy. Bul saýda balansyna keri áser etedi» dep qorytyndylady Madııar Kenjebolat.
