Batys Rım ımperııasyna qarsy Attılanyń joryǵy qansha dáýirdi artqa tastasa da tarıh betterinde jańasha kórinis tabýda. Rım ımperııasynyń taǵdyry qyl ústinde turǵan bul kezeń Orlean qalasynyń túbindegi ataqty Katalaýn shaıqasymen tuspa-tus keledi. 100 myń áskermen rımdikterdi oısyrata jeńgen ǵundardyń shyǵý tarıhy qalaı órbıdi? Tarıhtaǵy eń qýatty ımperııany qalaı basyp aldy? Mine, «Attılanyń jasyryn qabiri» (Attila’s Forbidden Tomb) atty derekti fılm osy tárizdi oralymdy saýaldarǵa jaýap izdeıdi. Týyndynyń basty jańalyǵy, qupııa jaǵdaıda qaza tapqan Attıla patshanyń joǵalǵan qabiri tabylýy múmkin.
France 5 qoǵamdyq-tanymdyq telearnasymen birlesip túsirgen ǵundar týraly derekti fılmniń bas rejısseri ári ssenarısi Loren Porte. Túsirilim toby 2019 jyly Mańǵystaý ólkesine arnaıy kelip, Altynqazǵan dinı-qabirleý keshenin zertteý boıynsha arheologııalyq qazba jumystaryna qatysqan bolatyn.
«Altynqazǵan» kesheni 2010 jyly Aqtaý qalasynan 100 km qashyqtyqta tabylǵan. 2017 jyly jergilikti arheolog A.Astafev Novosibir memlekettik ýnıversıtetinen kelgen Reseı arheology E.Bogdanovpen birlese kıeli orynda zertteý jumystaryn jalǵastyrdy. Arheolog Astafevtiń pikirinshe, keshen antık dáýiri men erte orta ǵasyrlar aralyǵynda paıda bolǵan. Aýmaǵy 130 gektar bolatyn keshennen jalpy sany 200-den astam nysan anyqtalǵan. Olar birneshe túrli tas qurylystar men topyraq jamylǵan 5 qorǵanǵa biriktirilgen. Qorǵandardyń bıiktigi shamamen 1,2 metr bolsa, dıametri 30 metrge jetedi.
Fılmniń Qazaqstandaǵy túsirilim jumystaryn úılestirýge qatysqan Bekbolat Tólegenniń aıtýynsha, Altynqazǵan keshenin zertteýdiń mańyzy óte zor, óıtkeni dál osy kezeńde qazaq rýlary alǵash paıda bola bastaǵan. «Túrki áleminiń mańyzdy tulǵasyna arnalǵan fılmdi túsirýdegi eren eńbek otandyq arheologymyz Andreı Astafevke tıesili. Eń qyzyǵy, atalǵan týyndynyń túsirilimine memleket tarapynan bir tıyn da ketken joq. Osymen bul Qazaqstan týraly álemdik ekranǵa shyqqan besinshi fılm», deıdi ol.
Ǵalymdardyń pikirinshe, Altynqazǵan syndy asa aýqymdy keshenniń dál Mańǵystaýdan tabylýy tańǵaldyrarlyq jaǵdaı. Tabylǵan zattardyń analogtary – Halyqtardyń uly qonys aýdarýy dáýirine jatatyn Edil boıy, Kavkaz mańy, Qara teńizdiń soltústik jaǵalaýyndaǵy eskertkishter dep esepteledi, alaıda Qazaqstan aýmaǵynda buryn-sońdy dál mundaı eskertkish tabylmaǵan.
