– Pandemııa kezindegi karantın men ártisterdiń úıde otyrýy shyǵarmashylyq ujym ómirin qalaı ózgertti?
– Jer betindegi halyq kóptegen indetti basynan ótkerdi, alaıda dúnıe júzin jaýlap alǵan osyndaı epıdemııaǵa birinshi ret tap bolyp otyrmyz. О́zderińiz biletindeı, elimizdiń basshylyǵy bul vırýstyń taralýynyń aldyn alý boıynsha barlyq qajetti sharalardy shuǵyl qabyldady. Dúnıe júzimen salystyrar bolsaq, Qazaqstan koronavırýs ınfeksııasymen kúreste kóshbasshy oryndardyń birinde. Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń elimizdi qashyqtan jumys isteý tártibine kóshirý týraly málimdemesinen keıin, dereý teatr ákimshiligi ujym qyzmetkerlerin koronavırýstan qorǵaý úshin barlyq sharalardy qabyldady. Jedel shtab qurylyp, Mádenıet jáne sport mınıstrligimen birlese teatrdyń tynys-tirshiligi úshin jaýapty shtab múshelerinen bólek barsha ujymdy qashyqtan jumys jasaý tártibine aýystyrý týraly sheshim qabyldandy. Repertýardaǵy spektaklder men teatrdyń osy kezeńge ázirlegen jospardaǵy premeralyq qoıylymdary ótkizilmeıtin boldy. Alaıda teatr kórermenderin nazardan tys qaldyrmaı, onlaın konsertter toptamasyn uıymdastyrdy. Oǵan shyǵarmashylyq ujym erekshe qulshynyspen atsalysýda, sonymen qatar teatr repertýaryndaǵy úzdik spektaklderdiń kórsetilimin júzege asyrýda. Sondaı-aq tigin sehymyzdyń sheberleri úıde otyryp kóp ret qoldanýǵa bolatyn betperdeler tigip, sóıtip olardy UMC korporatıvtik qorynyń Ulttyq balalardy ońaltý ortalyǵyna tapsyrdyq. Qıyn sátte ujymymyzdyń yntymaqtastyǵy men erekshe uıymshyldyǵyna kýá boldyq.
– Karantın kezinde teatr ómirinde qandaı qıyndyqtar týyndady jáne ony qalaı eńserip jatyrsyzdar?
– Iá, álbette, qıyndyqtar bar. Tamasha daıyndyq zaldary men shyǵarmashylyq úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan osyndaı teatrda jumys isteıtin óner ujymdary kenetten oqshaýlanǵan jabyq keńistikte qalýy – árıne ońaı emes. Bul, ásirese, balet ártisterine qatysty. Olar úı jaǵdaıynda múmkindiginshe denelerin jazyp, shıratyp, jeńil-jelpi jattyǵýlar oryndaǵanymen, bıikke sekirý, pýantyǵa turý syndy dúnıelerdi jasaı almaıdy. Sebebi oǵan arnaıy balet lınoleýmy men keń daıyndyq zaldary qajet. Degenmen, ártisterdiń barlyǵy sol qalyptaryn saqtap, barynsha aýyr dene jattyǵýlaryn oryndaýǵa tyrysýda. Al sımfonııalyq orkestr mýzykanttary nemese opera oryndaýshylary týraly aıtatyn bolsaq, olardyń úıde jattyǵyp, jańa materıaldy oqyp jattaýǵa, premeralyq spektaklderge daıyndalýǵa, sondaı-aq teatr repertýaryn jetildirýge múmkindikteri jetkilikti.
– Ujymnyń qashyqtan jumys isteý rejimi qalaı iske asyrylýda?
– Teatrymyzdyń shyǵarmashylyq ujymy týraly aıtar bolsaq, ártistermen onlaın baılanysta bolyp, olarǵa tapsyrmalar beretin jetekshileri bar. Premeralyq spektaklderdiń keıinge shegerilýine qaramastan, olarǵa daıyndyq jasaýdy eshkim toqtatqan joq: solıster ózderiniń partııalaryn jattap, konsertmeısterler, dırıjerler jáne repetıtorlarmen qashyqtan jumys istep jatyr. Ákimshilik personalǵa kelsek, qyzmetkerlerimiz kún saıyn onlaın jınalystarda «bas qosady», jospar quryp, jumys barysynda týyndaıtyn máselelerdi talqylaıdy. Qyzmettik mindetim boıynsha mańyzdy qujattarǵa qol qoıý úshin meniń de teatrda bolýym qajet, sondyqtan men jáne «Astana Opera» ákimshiliginiń shaǵyn bóligi osynda tolyq emes jumys kúni rejimindemiz, al jumystyń qalǵan bóligin múmkindiginshe qashyqtan jasaýǵa tyrysamyz. Árıne biz barlyq sanıtarlyq saqtyq sharalardy qadaǵalaımyz, teatrǵa kirgen kezde teplovızor baqylaýynan ótemiz, ózara eki metr mindetti qashyqtyqty saqtaımyz, betperdeler, qolǵaptar kıemiz.
– Álemniń mańdaıaldy teatrlary úıden shyqpaı teatrǵa barý múmkindigin qarastyryp, YouTube arnasy arqyly spektaklderdi tarata bastady. Bul máseleni «Astana Opera» teatry qalaı rettedi?
– «Astana Opera» teatry aqparattyq seriktesi Tengrinews TV-de spektaklderdiń onlaın kórsetilimin júzege asyrýda burynnan tájirıbesi bar. Alaıda biz úshin onlaın baǵdarlamalar jasaý tyń dúnıe boldy, buǵan tehnıkalyq jaǵynan múmkindigimiz jetkilikti. Teatr sahnasynda ótetin spektaklderdi álemniń ár túpkirinen onlaın kórýge bolatyny belgili. Búgingi tańda spektaklderimizdi naqty ýaqyt rejiminde emes, teatrymyzdyń opera jáne balettik qoıylymdarynyń altyn qoryndaǵy jazbalaryn kórsetemiz, ózgeris tek osy jaǵynan boldy. Onyń ústine asqaq ónerdiń jankúıerlerin tańǵaldyryp otyrýǵa tyrysamyz. Buryn translıasııasy júrgizilmegen Kennet Makmıllannyń horeografııasyndaǵy «Manon», Raımondo Rebektiń horeografııasyndaǵy «Qazirgi sát qansha ýaqytqa sozylady?», «Bethoven – Máńgilik – Mahabbat» (kompozıtordyń 250 jyldyǵyna arnalǵan), Rolan Petıdiń horeografııasyndaǵy «Koppelııa» baletteri men taǵy basqa qoıylymdardy tamashalaý múmkindigi kópshilik qaýym úshin naǵyz tartý boldy dep oılaımyn. «Astana Opera» teatry trýppasynyń oryndaýyndaǵy bul spektaklder qoıylym tobynyń avtorlyq quqyqtaryn shekteýine baılanysty kórsetilmegenin túsindire keteıin. Koronavırýs indetine baılanysty álemdegi qıyn jaǵdaıdy eskere otyryp, qoıylym toptary bizge qoldaý kórsetip, osy spektaklderdi tegin kórsetýge múmkindik berdi, bul balet óneriniń barlyq jankúıerleri úshin zor qýanysh boldy! Osy arqyly biz álemdegi barlyq shyǵarmashylyq ortanyń daǵdarysty eńserý jolyndaǵy yntymaqtastyǵyn kóremiz.
– Pandemııa kesirinen teatrdaǵy premeralar men festıvalder kestesi qalaı ózgerdi?
– Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen negizi qalanǵan «Astana Opera» teatrynyń álemdik mádenı keńistikte óz orny bar. Kóptegen premeralyq qoıylymdy elimizdiń ataqty jáne sheteldik áıgili mádenıet pen óner sheberlerimen birlesip júzege asyramyz. Qazir álemniń basqa elderindegi áriptesterimizben shyǵarmashylyq úrdisimiz shektelgen, ártister tek qana onlaın keńes alady. Alaıda ózderińiz biletindeı, teatr – jandy dúnıe, birlesken sahnalyq daıyndyqtardy qajet etedi. Sondaı-aq karantın kezinde jabyq shekaralardyń kesirinen premeralardy qandaı da bir naqty kúnderge aýystyrý týraly aıtý qıyn, sebebi bárimiz syrtqy jaǵdaılarǵa táýeldimiz. «Mahabbat sýsyny» men «Alpamys» operalyq qoıylymdarynyń, sondaı-aq «Dala – ǵumyr» baletiniń premerasyn josparlaǵan bolatynbyz. Teatr osy qoıylymdarǵa onlaın rejimde daıyndyq júrgizip jatyr, biraq naqty aýystyrylǵan kúnderin aıtýǵa áli erterek.
– Osy bir qıyn sátterdiń tezirek artta qalyp, teatrmen qaıta qaýyshýdy ańsap otyrǵan tilekshi kórermenniń qarasy kóp. Alda teatr óz kórermenin qandaı qoıylymmen qýantpaq?
– Biz álemniń kóptegen elinde ulttyq ónerimizdi tanytý jolynda jańasha josparymyzben daıyndalyp jatqanbyz. О́kinishke qaraı, karantın óz degenin jasady. Degenmen, jaqyn arada shekaralar ashylyp, ushaqtar kókke samǵap, poıyzdar júre bastaıtynyna, teatrlardyń, konsert zaldarynyń esikteri aıqara ashylatynyna kámil senemin. Teatrdyń shyǵarmashylyq ázirligi men tyńǵylyqty daıyndyǵy búgingi kún tynysy bolsa, kúni erteń ol tarıhqa aınalady. Sóıtip kórermenniń ystyq yqylasyna qaıta bólenip, áriptesterimizben, tyńdarmandarymyzben qaıta qaýyshatynymyzǵa senimim mol. Bıik kórkem óner jolynda aıanbaı jumys isteý jalǵasa beredi. Biz bárin eńseremiz, sebebi biz birgemiz!
Áńgimelesken
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
