Jasyratyn joq, astanada alǵash qýyrshaq teatry ashylǵanda, qazaq kórermenderiniń qarasy az bolatyn. Tipti arnaıy qýyrshaq jasaıtyn mamandar tapshy bolǵandyqtan, artısterdiń ózderine qoldan qýyrshaq jasaýǵa týra kelgen. Ýaqyt óte kele, bul máseleler sheshimin taýyp, qoǵam nazary ońalyp keledi. 55 jyl qazaq qýyrshaq teatrynyń ósip-óný jolynda qyzmet atqaryp júrgen janashyr jannyń biri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen artısi Quralaı Eshmuratova shyǵarmashylyq ujymnyń búgingi jaǵdaıy men kórkem ónerdiń tynysy týraly az-kem áńgimelep berdi.
Búgingi tańda elordalyq qýyrshaq teatrynyń repertýarynda «Qańbaq shal», «Er Tóstik», «Máńgilik bala beıne», «Atameken», «Arystan patsha», «Ormanda bolǵan oqıǵa», «Meniń salǵan sýretim» «O, toba», «Ana qudireti», «Aǵaıyndy gnomdar», «Jalqaýdyń aılasy» syndy otyzǵa tarta qoıylym bar. Munyń barlyǵy kórkemdik keńesten ótken aıtary mol ertegiler. Biri dostyqty dáriptese, endi biri adamgershilikti, adaldyqty, anaǵa, jerge, elge degen súıispenshilikke úndeıdi. Munda balalarǵa ǵana emes, eresekterge arnalǵan qoıylymdar da bar. Máselen, halyq jazýshysy, qabyrǵaly qalamger Sáken Júnisovtiń «Atamekenin», Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanovanyń «Máńgilik bala beıne» týyndylaryn aıtýǵa bolady. О́kinishke qaraı, qandaı teatr bolmasyn repertýar máselesinde zamanaýı, ozyq qoıylymdarǵa zárýlik árkez baıqalǵan. «Bul ózi ekiniń biri eńserip kete alatyn sala emes, qıyn da kúrdeli janr. Qalam terbeıtinder tym sırek», dep sarabdal teatr synshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, marqum Áshirbek Syǵaı aıtqandaı dramatýrgııaǵa qatysty qýyrshaq teatrynyń óz zańdylyqtary bar.
– Rasynda pesa jazý ermek emes. Máselen, drama teatryna arnap jazylǵan pesalar kólemdi keledi. Al qýyrshaq teatry ondaı júkti arqalaı almaıdy. Bizdiń kórermender balalar bolǵandyqtan, spektakldegi oqıǵalar jyldam aýysyp otyrý kerek. Qýyrshaq teatrynyń qoıylymdarynda áreket kóbirek bolýy shart. Bir oqıǵany qur sózbenen uzaq baıandaý nemese bir oqıǵa tóńireginde tapjylmaı birneshe mınýt turyp alý kishkentaı kórermenderdi jalyqtyrady. О́kinishke qaraı, qýyrshaq teatrynyń osyndaı zańdylyqtaryn kóbi bile bermeıdi. Jalpy, qýyrshaq teatryna arnap pesa-ertegi jazǵysy keletin qalamger ertegiler álemimen etene jaqyn bolyp, zerttep, zerdelep, qýyrshaq teatryn shyn súıýi kerek. Bizge pesalaryn usynyp jatatyn jandar joq emes. Sonyń ózine marqaıyp qalamyz. Biraq kóp pesa sahnalaýǵa saı kelmeı jatady. Keıbirin avtordyń ruqsatymen 90 paıyzǵa deıin ózgertemiz. Olaı etpeske amal joq. Qýyrshaq teatrynyń ishki jaı-kúıin, ǵajabyn sezinbegen, kórmegen adam onyń sahnasyna arnap móldir týyndy jaza alady degenge senbeımin, – deıdi Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń qýyrshaq teatrynyń kórkemdik jetekshisi Quralaı Haleketqyzy. Dese de, qýyrshaq teatryna arnap ertegi-pesa jazyp júrgen jalyndy jastar múlde joq dep aıtýǵa kelmeıdi. Máselen, teatrtanýshy, talantty jas qalamger Qýat Ejembektiń birneshe pesasy sahnalanyp, kórermen tarapynan qoshemetke ıe bolǵan kórinedi. Al teatr qabyrǵasynda qyzmet atqaryp júrgen mamandardyń ózgeshe daralyǵy bar, olar tosynnan keletin ǵajaıypqa senedi.
– Biz balalarmen jumys istegennen keıin, ózimiz de bala sııaqtymyz. Eger qýyrshaq teatrynyń artısi álemge sábı kózimen qaraı almasa, onda ol qýyrshaqqa da sene almas edi. Qýyrshaqqa senbese, oǵan jan bitire almaıdy. Bizdiń aldyńǵy býyn akterler elýdi eńserdi. Olar áli kúnge deıin qýyrshaqtarmen oınaıdy. Keremet emes pe? Sábı qalpyńdy saqtap qalýdan asyp túser baqyt joq dep esepteımin, – deıdi Quralaı Haleketqyzy.
Elordalyq qýyrshaq teatry shymyldyǵyn túrgeli beri, ózge eldiń teatrlarymen berik shyǵarmashylyq baılanys ornatyp keledi. Nur-Sultan qalasynda dúnıejúzilik qýyrshaq teatrlarynyń karnavaly jáne Q.Eshmuratova atyndaǵy «Quralaı» qýyrshaq teatrynyń festıvali ótti. Igi is-sharada 50-den asa eldiń qýyrshaqshylary óner kórsetip, búginde olarmen shyǵarmashylyq baılanys úzilgen emes. Sanaly ǵumyryn saf ónerge arnaǵan jannyń bazynasy da joq emes. Karantın kezinde qosymsha tabys bolmaǵandyqtan qarajatqa qatysty aılyq jospardy alyp tastasa degen talap-tilegi bar.
Álemdik shyǵarmalardy ana tilimizde sahnalaýymen qatar, talantty artıster men qýyrshaq sheberleriniń, rejısserlerdiń, sýretshilerdiń jańa tolqynyn tárbıelep shyǵarǵan qýyrshaq teatryna bıyl 10 jyl.
