N. Noǵaev atap ótkendeı, 2019 jyly munaı-gaz salasynda taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi (TJQ) satyp alý kólemi shamamen 7 trln teńgeni qurady, bul ótken jylǵy kórsetkishten 15% artyq. Bul rette 3 iri operator – TShO, NKOK, KPO úlesi shamamen 5,7 trln teńgeni qurady, bul TJQ jalpy satyp alýdyń 80%-nan asady.
Iri jobalardaǵy jergilikti qamtýdyń jıyntyq deńgeıi shamamen 39% boldy, bul rette jergilikti óndiris taýarlarynyń úlesi nebary shamamen 10% qurady.
"Bul kórsetkishter otandyq taýar óndirýshilerdiń áleýeti tolyq paıdalanylmaıtynyn kórsetedi, osyǵan baılanysty Mınıstrliktiń jáne basqa da vedomstvolardyń jumysy Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq iri munaı-gaz jobalarynda jergilikti qamtý úlesin ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan", — dedi N. Noǵaev.
2019 jyldyń sáýir aıynda munaı-gaz mashınalaryn jasaýdy damytý boıynsha vedomstvoaralyq jumys toby quryldy, onyń quramyna QR EM, QR IIDM, «PSA» JShS, «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» jáne iri jobalardyń operatorlary endi.
Jumys toby qyzmetiniń bir baǵyty – nysanaly taýar toptaryn jáne múddeli otandyq kásiporyndardy aıqyndaý maqsatynda taldaý júrgizý.
Bastapqy derekter retinde satyp alý josparlary men ornatylǵan jabdyqtardyń tizbesi paıdalanyldy, sondaı-aq otandyq taýar óndirýshilerdiń qajetti jabdyqty jergiliktendirýge daıyndyǵy men múddeliligi deńgeıine taldaý jasaldy.
Júrgizilgen taldaý negizinde taýarlardyń 6 negizgi sanaty aıqyndaldy jáne olardy óndirýge múddeli 18 otandyq taýar óndirýshi anyqtaldy.
Satyp alýǵa josparlanǵan jabdyqtardyń tehnıkalyq erekshelikteri olardy odan ári múddeli otandyq taýar óndirýshileri arasynda taratý úshin Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵyna jáne "Atameken" UKP-ǵa berildi, sondaı-aq operatorlardyń tehnıkalyq mamandary men Mashına jasaýshylar odaǵy ókilderiniń birqatar kezdesýi ótkizildi, onda taýarlardyń tehnıkalyq erekshelikteri talqylandy.
Taldaý qorytyndysy boıynsha mynadaı jumystar júrgizildi:
• NKOK 2020 jyly kelisimshart jasaý úshin 5 basym kompanııa boıynsha jumys júrgizýde.
• TShO "Bemer Armatýren Qazaqstan" JShS men Karlskrona JShS-ǵa synaq tapsyrystar ornalastyrdy. Budan basqa 9 zaýyt/qyzmet jetkizýshiler biliktilik irikteýden ótip, óz kezeginde TShO úshin taýarlar men qyzmetterdi jetkize bastady.
• KPO-da 2020-2021 jyldar ishinde taýarlardy 13 sanat boıynsha jergiliktendirý jáne otandyq taýar óndirýshilermen 5 kelisimshart jasasý josparlanǵan.
Sonymen qatar 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń munaı-gaz mashınalaryn jasaýdy damytý jónindegi is-sharalar jospary ázirlenip, bekitildi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda túpnusqa jabdyq óndirisin kezeń-kezeńmen jergiliktendirý jumysy taıaý ýaqytta qyzmettiń basym baǵyttarynyń biri retinde aıqyndaldy. Odan ári jumys barysynda óndiristi jergiliktendirý úshin joǵary áleýeti bar.
Orta merzimdi perspektıvada, mysaly, ártúrli shyǵys materıaldary (tyǵyzdaǵyshtar, tósemder, súzgiler), bekitý materıaldary, bekitý armatýrasy, elektrotehnıkalyq buıymdar, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatıka) sııaqty taýarlar men jabdyqtardy jergiliktendirý josparlanýda.
Bul jumys daıyndalatyn jabdyqtyń kúrdeliligi men synılyǵy odan ári arttyryla otyryp, tabysty jalǵasýda.
Sonymen qatar, kúrdeli emes taýarlar óndirisin jergiliktendirý jáne synaq tapsyrystaryn ornalastyrý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Sońǵy 2,5 jylda Qarashyǵanaq jobasynda otandyq taýar óndirýshilerge jeke qorǵanysh quraldary, jylý almastyrǵyshtar, burǵylaý qashaýlary, shegendeý baǵandary, modýldik qosalqy stansııalar jáne t. b. taýarlardy óndirý men jetkizýge kelisimsharttar berildi.
Qashaǵanda osy kezeń ishinde $53 mln somasyna kelisimsharttar berildi, 2020 jyly qosymsha 2 kelisimshart berildi.
TShO boıynsha jalpy somasy $30 mln bolatyn taýarlar jergiliktendirildi.
Bul taýarlardyń barlyǵy buryn shetelden ımporttalatyn.
Energetıka mınıstrligi men ókiletti organnyń bastamasy boıynsha tenderlik rásimderge jergilikti qamtý bóliginde ózgerister engizý máseleleri boıynsha NKOK jáne QPO-men jumys júrgizildi.
«Investısııalarǵa aıyrbastalatyn kelisimshart» tetigin engizý, shetelde shyǵarylǵan taýarlardy jergiliktendirý shartymen qoldanystaǵy kelisimshartty uzartý, shartty jeńildik berý, qazaqstandyq jetkizýshiler arasynda tender ótkizý boıynsha buryn-sońdy bolmaǵan erejeler engizildi.
Sonymen qatar operatorlardyń veb-saıttarynda satyp alý josparlaryn ornalastyrý tártibi naqtylandy, ol satyp alynatyn TJQ ataýy men qysqasha sıpattamasyn, tenderge shaqyrýdyń boljamdy kúnin, kelisimshartty berý kezeńin jáne satyp alýdyń boljamdy bıýdjetin qamtıdy.
Bul bastamany iske asyrý otandyq taýar óndirýshilerge qosymsha qoldaý bolady jáne munaı-gaz jobalarynyń operatorlary júrgizetin satyp alýǵa olardy barynsha tartýǵa yqpalyn tıgizedi dep kútilýde.
"Otandyq óndiristiń quzyretin arttyrý maqsatynda biz Munaı-gaz mashınalaryn jasaý men servısti damytýdyń halyqaralyq ortalyǵyn qurýǵa bastama jasadyq, ol О́nimdi bólý týraly kelisimniń 3 operatorymen ózara is-qımyl boıynsha biryńǵaı tereze bolady jáne júrgizilip jatqan jumysty úılestiretin bolady", — dedi mınıstr.
Ortalyqty qurý kezinde SHELL jáne ENI kompanııalary qurǵan uqsas zertteýler men ázirlemeler ortalyqtarynyń jumys tájirıbesi paıdalanylatyn bolady.
Ortalyq jumysynyń negizgi maqsaty – QR munaı-gaz salasy úshin taýarlar/qyzmetter óndirisin jergiliktendirý, atap aıtqanda úsh operatordyń qajettilikteri úshin jańa óndirister men servıstik ortalyqtar ashý, sondaı-aq qazirgi bar otandyq taýar óndirýshilerdiń (OTО́) jáne servıstik kompanııalardyń múmkindikterin keńeıtý arqyly jergiliktendirý.
Qazirgi ýaqytta Ortalyq ashýdyń sharttary úsh operatordyń aksıonerlerimen kelisilýde.
"Biz aksıonerler-halyqaralyq munaı kompanııalary óz mamandaryn, tehnıkalyq jáne ınjenerlik quzyretterin usyný arqyly osy Ortalyqqa qoldaý kórsetkenin qalaımyz. Ortalyq KazEnerdjı úlgisinde qurylady jáne úsh operatordyń qarajaty esebinen qamtylady", — dedi mınıstr.
Sondaı-aq N. Noǵaev orta merzimdi perspektıvada Energetıka mınıstrliginde mynadaı naqty josparlar bar ekenin atap ótti: is-sharalar josparyn belgilengen baǵyttar boıynsha iske asyrýdy 2025 jylǵa deıin jalǵastyrý, jabdyqqa servıstik qyzmet kórsetý ortalyqtaryn jáne qosalqy bólshekter óndirisin damytý, sondaı-aq jergilikti kadrlardy damytý.
