Naýryz aıynda Kalıfornııadaǵy NASA-nyń Eıms atyndaǵy zertteý ortalyǵy qashyqtan jumys isteý saıasatyna kóshken alǵashqy iri agenttikke aınaldy. Mundaı qadamǵa barýǵa qyzmetkerlerdiń birinen COVID-19-dyń tabylýy májbúrledi. Kóp uzamaı NASA-nyń basqa ortalyqtary da osyndaı jumys tártibine aýysty.
Kez-kelgen aǵymdaǵy jumystar jáne zertteý jobalary onlaın formatta júzege asyryla bastady. Bir orynda atqarylýy tıis, dese de asyǵystyqty talap etpeıtin barlyq jumys toqtatyldy. Tipti uzaq ýaqyttan beri jalǵasyp kele jatqan Djeıms Ýeb teleskobynyń qurylysy keıinge shegerildi.
"О́te mańyzdy" dep sanalǵan jobalar telejumys (qashyqtan jumys isteý) shekteýlerinen bosatyldy. Onyń ishinde utqyr qozǵalysty qondyrǵylar zerthanasyndaǵy Mars 2020 jyljymaly apparatyn qurastyrý (qazirgi Perseverance) jáne Kennedı ǵarysh ortalyǵyndaǵy SpaceX-tiń Crew Dragon kemesiniń iske qosylýy boldy. Mars planetasyna baǵyttalǵan mıssııany júzege asyrý úshin Jer men qyzyl ǵalamshardyń araqashyqtyǵy anaǵurlym jaqyn bolǵany tıimdi. Bul qajetti otyn men qýat kólemin únemdeýge septesedi. Mundaı sátti ýaqyt eki jylda bir keletindikten "Mars-2020" mıssııasy bıylǵy jazdyń sońynda bastalýy kerek-ti. Al Dragon ekıpajyna HǴS-na (Halyqaralyq ǵarysh stansııasyna) astronavttardy jetkizý josparyn keıinge shegerý ǵarysh aılaǵyn ekıpajsyz qaldyrý qaýpin týdyrar edi.
Qyzmetkerler osyǵan deıin de medısınalyq ári sanıtarlyq qaýipsizdik talaptaryn ustanyp keldi. Endi adamdar arasyndaǵy eki metr araqashyqtyq saqtyǵy ádettegi daǵdyǵa aınalady. Alaıda, ǵarysh bul – joǵary tehnologııalar ındýstrııasy. Barlyq jumysty páterde oryndap, qurastyrylǵan apparatty úı jaǵdaıynda synaqtan ótkizý múmkin emes.
Saladaǵy jekelegen kompanııalar lokaýttyń (óńdiristik jumysty ýaqytsha toqtatý) kesirinen zerthanalar men qajetti jabdyqtardy shyǵarýdy doǵaryp, tutastaı óndiristik sıkldi jáne ushyrý synaqtaryn toqtatýǵa májbúr. Naýryzdyń sońynda Bigelow Aerospace kompanııasy barlyq qyzmetkerlerin jumystan bosatsa, taǵy bir alpaýyt OneWeb karjylyq qıyndyq saldarynan bankrottyqqa ótinish berdi.
Basqa kompanııalarǵa, ásirese shaǵyn agenttikterge sál kidiris alyp, ekonomıkanyń qaıtadan janǵyrýyn tosýdan basqa amal joq. Máselen, zymyran qozǵaltqyshtaryn shyǵarýmen aınalysatyn Relativity Space pandemııany alǵa tartyp, 3D formatynda jolǵa qoıylǵan zymyrandy jınaqtaýdy báseńdetti. Áıtse de kompanııa CNBC-ge qyzmetkerlerdi qysqartý josparda joq ekenin, sondaı-aq óndiris áli de jalǵasyp jatqanyn málimdedi.
Naryqtyń ózge qatysýshylary karantın erejelerin buzyp, kózdelgen maqsatty qaıtse de iske asyrýdyń túrli amaldaryn qoldanyp keledi. SpaceX basty básekelesi OneWeb-tiń bankrotqa ushyraǵanyna qaramastan óziniń tómen orbıtaldy spýtnıktik júıesine 482 Starlink jerserigin orbıtaǵa jetkizdi. Sol sekildi Ilon Masktiń kompanııasy ǵarysh ushaqtaryn synqtan ótkizýdi jalǵastyryp jatyr. Al Virgin Orbit birneshe apta buryn ǵaryshqa alǵashqy apparatty shyǵarýdy qolǵa aldy.
Salanyń daǵdarysqa belshesinen batýynan NASA men qorǵanys mınıstrligi arasyndaǵy úkimettik kelisimsharttar saqtasa kerek. Osy ýaqytqa deıin olar báseńdegen emes. Sáýirdiń sońynda ǵarysh agenttigi aıǵa qonatyn qondyrǵylardy ázirleıtin úsh kompanııany "Artemıda" baǵdarlamasyna iriktep aldy. Sonymen qosa muzdyqtardy zertteýge arnalǵan VIPER apparatyn Jerdiń tabıǵı serigine jetkizetin kompanııa anyqtalýǵa jaqyn qaldy. Budan basqa agenttik Northrop Grumman kompanııasymen "aıdyń qaqpasyna" arnalǵan turǵyn úıdiń modýlin ázirleýge baılanysty kelisimshart jasady.
Ǵarysh ındýstrııasy qalypty ómirdiń oralýyn asyǵa kútýde. "Mars-2020" jobasy shildeniń aıaǵynda iske asyrylady dep josparlanyp otyr. NASA jáne Northrop Grumman Djeıms Ýeb teleskobynyń qurylysyn qalpyna keltirmek nıette. Biraq ony ushyrýdyń ýaqyty áli anyqtalǵan joq. Budan bólek, adamdardy aıǵa jetkizýge arnalǵan jańa ǵarysh kesheniniń alǵashqy satysyn ázirleý boıynsha shekteýli jumystar jandandy.
